I SO/Op 5/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z.A. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 898/11 ze skargi Z.A.- Firma Handlowo - Usługowa "A" w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 1 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w związku z wnioskiem wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek Z.A. (dalej wnioskodawczyni) o wyłączenie od rozpoznania sprawy I SA/GL 898/11 sędziów (poza jednym) orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Składając zażalenie na to postanowienie Z.A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała na brak dochodów, prowadzone egzekucje komornicze, zablokowanie działalności gospodarczej i narastające zadłużenie powstałe z winy organów administracji publicznej i WSA w Gliwicach. Oświadczyła, że sama pozostaje w gospodarstwie domowym, posiada dom mieszkalny i grunty rolne o powierzchni 4 ha (współwłasność z synem), oraz że uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 1.600 zł netto (po zajęciu dokonanym w trybie egzekucyjnym). Wskazała, iż na jej majątku dokonano zajęć egzekucyjnych ze świadczenia rentowego w 2003 r., konta bankowego FHU "A" w 2006 r., hipoteki gruntowej (współwłasność z synem- spadek po mężu) w 2009 r., podatku dochodowego i VAT w 2010 r., w miesiącu X 2011 r. z wynagrodzeń pracowniczych i składek ZUS. Referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - /dalej p.p.s.a./, wezwał wnioskodawczynię do uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku, poprzez nadesłanie: szczegółowej informacji na temat jej stanu rodzinnego, tj. czy w gospodarstwie domowym oprócz wnioskodawczyni znajdują się inne osoby i czy uzyskują one dochody i w jakiej wysokości, informacji o ponoszonych kosztach utrzymania i innych obciążeniach dochodów wnioskodawczyni (m.in. szczegółowej informacji odnośnie wskazanej we wniosku egzekucji pieniężnej i zaległości, których dotyczy ta egzekucja) wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi te obciążenia, dowodów potwierdzających oświadczenie o narastającym zadłużeniu i zablokowaniu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, kserokopii składanych deklaracji podatkowych oraz wyciągów i odpisów z jej kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przekazała kserokopie: zeznania (PIT-28) o wysokości uzyskanego przychodu w roku podatkowym 2011 wraz z informacją o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko (PIT-28/A), deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za okres od stycznia do kwietnia 2012 r., decyzji Wójta Gminy K. z 1 lutego 2012 r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2012 r., postanowień Wójta Gminy K.z 1 i 20 kwietnia 2012 r. o negatywnym zaopiniowaniu wniosku dotyczącego zwolnienia z zajęć komorniczych rachunku bankowego firmy "A", świadczenia rentowego oraz należności z tytułu wypłat pracowniczych i składek ZUS, informacji tegoż Wójta o braku zgody na zwolnienie z prowadzenia egzekucji, zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od 01.01.2005 r. do 22.04.2010 r., potwierdzenia wypłaty w dniu 5 czerwca 2012 r. świadczenia rentowego w kwocie 1.731,11 zł, zawiadomienia Sądu Rejonowego w Częstochowie w sprawie ustanowienia hipoteki przymusowej kaucyjnej obejmującą kwotę 48.000 zł, raportu na temat sprawowania wymiaru sprawiedliwości w Okręgowym Sądzie w Częstochowie, decyzji dewizowej z 21 marca 1997 r.(karty od 91 do 112). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2012 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i może być udzielone w sytuacjach szczególnych, a wnioskodawczyni nie wykazała, aby w takiej sytuacji się znalazła. Wnioskodawczyni nie zastosowała się bowiem w pełni do wezwania o udzielenie niezbędnych informacji, co uniemożliwiło ocenę podanej przez nią sytuacji majątkowej i finansowej. Nadto referendarz zważył, iż wnioskodawczyni dysponuje znacznym potencjałem do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły w postaci uzyskiwanych przychodów z działalności gospodarczej. Orzeczenie to zostało zaskarżone sprzeciwem w trybie art. 259 § 1 p.p.s.a., w którym wnioskodawczyni, zarzucając wydanie postanowienia bez rozpoznania materiału dowodowego, wniosła o jego zmianę, albowiem zgłoszona przez nią blokada działalności gospodarczej firmy "A" trwa do nadal. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie, przeciw któremu został skutecznie wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie Z.A. wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem rozpoznanie jej wniosku sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma więc na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Sąd zatem ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, dostępne na stronie internetowej nsa.orzeczenia.gov.pl). Sąd zauważa, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni jest obowiązana do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Uwzględnić również należy, iż oprócz niniejszego postępowania, z udziałem wnioskodawczyni toczą się obecnie przed tut. Sądem trzy inne postępowania zarejestrowane pod sygn. I SO/Op 2/12, I SO/Op 3/12 i I SO/Op 4/12, w których również wniesiono zażalenia. Zatem łączna wysokość wpisów należnych od wszystkich złożonych zażaleń wynosi 400 zł. Z powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika także, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Sąd bowiem musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, gdyż zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat oznacza przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. W razie jakichkolwiek wątpliwości, co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych wnioskodawcy Sąd, na mocy zarządzenia, może wezwać stronę do uzupełnienia danych dotyczących jej stanu majątkowego i rodzinnego. W przedmiotowej sprawie oświadczenie Z.A. zawarte we wniosku było niewystarczające do oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu informacji i dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Niewykonanie przez wnioskodawczynię w pełni tego wezwania uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie, wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów z których wynikałoby, jakie ponosi koszty na bieżące utrzymanie. W związku z powyższym Sąd nie miał możliwości dokonania oceny, w jakim zakresie powyższy fakt wpływa na jej sytuację materialną, tzn. jakie są z tego tytułu ewentualne obciążenia finansowe. Nie przekazała również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, wobec czego brak jest rzetelnej informacji, jakimi środkami finansowymi wnioskodawczyni dysponuje, a także w jakim stopniu wskazywana egzekucja pieniężna ogranicza ją w dysponowaniu środkami pieniężnymi pochodzącymi z działalności gospodarczej. Z przekazanych informacji (przekaz pocztowy) wiadomym jest tylko, iż z dochodów z tytułu renty w wysokości 3.021,37 zł wnioskodawczyni pozostają do dyspozycji środki pieniężne w wysokości 1.731,11 zł. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Niezależnie od powyższych przyczyn, przeszkodą do uwzględnienia wniosku wnioskodawczyni był również fakt, iż w ramach prowadzonej działalności wnioskodawczyni obraca znacznymi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie niniejszej oraz w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem stanowi wartość niewspółmiernie niską. Już z samej deklaracji VAT-7 za miesiąc kwiecień 2012 r. wynika, iż wartość świadczonych przez firmę wnioskodawczyni usług bądź wartości dostarczanych przez nią towarów wyniosła 24.158 zł, zatem należny wpis stanowi zaledwie 0,41 % wskazanej kwoty oraz 1,65 % łącznej sumy wszystkich wpisów od wniesionych zażaleń w pozostałych sprawach. Natomiast w okresie od stycznia do kwietnia 2012r. sprzedaż towarów i usług łącznie na terenie kraju wyniosła 73.697 zł. Z kolei przychód, jaki osiągnęła firma "A" za ubiegły rok wyniósł kwotę 241.835 zł. Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynika, by wnioskodawczyni nie była w stanie ponieść kosztów postępowania, zwłaszcza, iż otrzymuje dodatkowo świadczenie rentowe w wysokości 1.731,11 zł. Już zatem tytko z tego dochodu jest ona w stanie uiścić należne w niniejszej sprawie koszty sądowe, jak i w pozostałych trzech sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Nie znajduje także potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym podnoszona przez Z.A. okoliczność blokowania jej działalności gospodarczej. Mimo wskazywanych problemów (w tym prowadzenia wobec niej egzekucji) firma wnioskodawczyni funkcjonuje nadal w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą i osiągając z tego tytułu przychody, o czym świadczą dane z deklaracji podatkowych. Reasumując, z przedstawionych przyczyn Sąd uznał, iż nie jest możliwa pełna ocena sytuacji wnioskodawczyni, a w świetle złożonych w sprawie dokumentów i oświadczeń nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.