I SO/Op 7/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. A. o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 840/14 ze skargi Z. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 15 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości postanawia: 1. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 840/14 sędzi Teresy Randak orzekającej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, 2. umorzyć postępowanie w sprawie wyłączenia sędziego Włodzimierza Kubika, 3. w pozostałym zakresie wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 840/14 sędziów i referendarzy sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pozostawić bez rozpoznania Z. A. prowadząca Firmę A w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 15 maja 2014 r., wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Pismem procesowym z dnia 6 października 2014 r. skarżąca złożyła wniosek "o wyłączenie całego gliwickiego wymiaru sprawiedliwości", które to pismo potraktowane zostało jako wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach od rozpoznania wniesionej przez nią skargi. Podniosła, że dochodzi wobec niej do eskalacji represji, inwigilacji, mobbingu za sprzeciwianie się zjawisku korupcji w energetyce wodnej na terenie Gminy [...], skąd pochodzi sędzia Teresa Randak, i w związku z tym zwróciła uwagę na nadużycie kompetencji referendarza sądowego, którego podpis widnieje na wezwaniach i postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy, a wszystko wskazuje, że uzasadnienia tych orzeczeń są autorstwa innej osoby. Zaś twierdzenia o braku udokumentowania dochodu, wydatków i prowadzenia wspólnego gospodarstwa z synem – jej zdaniem – uprawdopodobniają zarzut trwającego lata usuwania z akt jej spraw dokumentów, bądź ich zamiany na sfałszowane. Zatem, aby wykluczyć dowolność w czynieniu ustaleń oraz dokonywanie wadliwych ocen i czynienia jej bezzasadnych zarzutów, przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi pozwoli na bezproblemowe ustalenie, kto jest faktycznie stroną poszkodowaną: wnioskodawczyni czy Skarb Państwa i za czyją przyczyną. Wszyscy sędziowie oraz referendarze sądowi orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania tej sprawy na mocy art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako [p.p.s.a.], wskazując jednocześnie, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia przewidziane w art. 19 tej ustawy. Po odebraniu oświadczeń od wszystkich sędziów i referendarzy sądowych orzekających w WSA w Gliwicach przekazano akta do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem wyznaczenia innego sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt II FW 12/14 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy WSA w Gliwicach – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poinformował, że z dniem 28 listopada 2014 r. Włodzimierz Kubik sędzia tego Sądu przeszedł w stan spoczynku. Po przekazaniu sprawy do tut. Sądu zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2014 r. wnioskodawczyni Z. A. wezwana została do uzupełnienia wniosku z dnia 6 października 2014 r. o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Gliwicach przez wskazanie z imienia i z nazwiska każdej osoby, której przedmiotowy wniosek dotyczy oraz podanie przyczyny wyłączenia tj. w odniesieniu do każdego wymienionego sędziego i referendarza przyczyny (okoliczności), które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Jednocześnie wskazując przepis art. 49 § 1 i § 2 p.p.s.a. i wzywając wnioskodawczynię do uzupełnienia podanych braków w terminie 7 dni, pouczono ją, że ich nieuzupełnienie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Przedmiotowe zarządzenie zostało wnioskodawczyni doręczone 12 stycznia 2015r. W piśmie z dnia 19 stycznia 2015 r. Z. A. podała, że nie istnieje potrzeba ustalania nazwisk osób orzekających w WSA w Gliwicach, gdyż z treści postanowienia NSA wynika, że wszystkie te osoby złożyły oświadczenia. Ponadto przyczyny wyłączenia są WSA w Opolu znane z urzędu, ponieważ jest do drugi tego rodzaju wniosek na przestrzeni lat 2012 – 2014. Dalej podała, że chodzi jej o wyłączenie osób skierowanych do rozpoznania jej spraw, a poprzednio zatrudnionych w administracji, które kontrolują własne decyzje i wywierają wpływ na innych sędziów. Stan taki trwa – w jej ocenie – od 2005 r., gdy pracę w WSA w Gliwicach podjęła sędzia Teresa Randak, gdyż od tej pory każde wydane orzeczenie pomija rażące naruszenia prawa przez organy administracji publicznej i jest wydawane w celu wyeliminowania jej firmy z rynku oraz pozbawienia jej możności zarobkowania, co jest karą za sprzeciwianie się korupcji na terenie Gminy [...], skąd pochodzi sędzia Teresa Randak. Zachodzi też – jej zdaniem – podejrzenie, że wymieniona sporządza uzasadnienia zapadłych wyroków, o czym świadczy charakterystycznych ich "rys", nie mający nic wspólnego z rzeczywistością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Tworzą one katalog zamknięty i w związku z tym nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Nie można tym samym, wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych, niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a., sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 p.p.s.a. sąd może ponadto wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. Ustawodawca nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Z kolei stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował z obarczenia go obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyn wyłączenia. Jednakże w odniesieniu do uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia nie jest jednak wystarczająca sama podejrzliwość i subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz konieczne jest wskazanie powodów, które obiektywnie uprawdopodobniałyby okoliczność stanowiącą przyczynę wyłączenia. Wnioskodawczyni składając wniosek winna tym samym wskazać konkretne fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Jako nie stanowiące uprawdopodobnienia w tym względzie uznać należy formułowanie zarzutów ogólnych, o generalnym braku bezstronności, w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślić przy tym należy, że samo uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. Z uwagi na to, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości, co do bezstronności konkretnego sędziego (referendarza) i czy są oparte na obiektywnych okolicznościach mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności. W tym miejscu wskazać należy, że pomimo wezwania do uzupełnienia braków złożonego wniosku Z. A. nie wskazała imion i nazwisk sędziów oraz referendarzy orzekających w WSA w Gliwicach, z wyjątkiem sędzi Teresy Randak, a także nie wskazała ani nie uprawdopodobniła przyczyn odnoszących się do każdego z nich, również z wyjątkiem sędzi Teresy Randak. Wyjaśnić zatem należy, że brak wskazania sędziów (referendarzy), których wniosek dotyczy, bez wskazania przyczyn, które mogłyby uzasadniać to wyłączenie powoduje, że wniosek taki jest niemożliwy do merytorycznego rozpoznania. Nie można bowiem stwierdzić, czy w ogóle wobec konkretnego sędziego występuje określona w ustawie przesłanka wyłączenia, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwość co do jej bezstronności (por. postanowienie NSA Z 29.06.2012 r., sygn. akt I OZ 554/12). Zatem precyzyjne określenie z imienia i nazwiska sędziów (referendarzy) w ramach złożonego wniosku w celu umożliwienia jego merytorycznego rozpoznania jest niezbędne. Dodać przy tym należy, że to wnioskodawcy znane są przyczyny wyłączenia w odniesieniu do konkretnych osób (por. postanowienie NSA Z dnia 29.02.2008 r., sygn. akt I OZ 112/08). Sąd mając zatem świadomość, że wniosek o wyłączenie osób orzekających w WSA w Gliwicach jest obarczony brakami (brak wskazania tych osób i brak w odniesieniu do każdej z nich wskazania przyczyn wyłączenia) i nie można mu nadać prawidłowego biegu, wezwał wnioskodawczynię o jego uzupełnienie przez podanie brakujących danych, z pouczeniem, iż w przypadku nieuzupełnienia w zakreślonym 7 – dniowym terminie, spowoduje to pozostawienie wniosku o wyłączenie bez rozpoznania w oparciu o przepis art. 49 § 2 p.p.s.a. Z tych też przyczyn w odniesieniu do wszystkich sędziów i referendarzy sądowych orzekających w WSA w Gliwicach, nie wymienionych z imienia i nazwiska, wobec których nie wskazano przyczyn wyłączenia (co nie dotyczy sędzi Teresy Randak) – Sąd w oparciu o powołany przepis art. 49 § 1 p.p.s.a., pozostawił wniosek bez rozpoznania. Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze treść wniosku o wyłączenie oraz treść pisma stanowiącego jego uzupełnienie należy uznać, że wnioskodawczyni jako jedyną z imienia i z nazwiska wymieniła sędzię Teresę Randak i wskazała przyczyny, które w jej przekonaniu stanowią powód wyłączenia. Przyczyn tych wnioskodawczyni upatruje w tym, że wskazana sędzia pracowała w przeszłości, przed objęciem urzędu sędziego, w administracji publicznej, której nieprawidłowości w działaniu wnioskodawczyni zwalcza, pochodzi z terenu, na którym wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą i wpływa – w jej ocenie - na sposób orzekania innych osób. Zatem jedynie w odniesieniu do sędzi Teresy Randak przedmiotowy wniosek podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. W związku z tym podnieść należy, że wskazane okoliczności mające stanowić podstawę wyłączenia nie występują w odniesieniu do wymienionej sędzi. W stosunku do niej nie zachodzą bowiem przyczyny wskazane w art. 18 p.p.s.a. Świadczy o tym oświadczenie złożone przez tę sędzię, a wnioskodawczyni nie wskazuje na jakiekolwiek prawdopodobieństwo zaistnienia przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również nie uprawdopodobniła ona okoliczności, uzasadniających wyłączenie sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podnoszone przez skarżącą twierdzenia i zarzuty nie zostały poparte żadnymi dowodami mogącymi wywołać wątpliwość co do jej bezstronności. W szczególności wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła okoliczności mających jakikolwiek związek z udziałem sędzi Teresy Randak w tej sprawie (sygn. akt I SA/GL 840/14), a mogących wywołać wątpliwość co do jej bezstronności. Podstawy do uznania braku bezstronności sędziego nie stanowi fakt, że orzeczenia wydawane w innych sprawach nie odpowiadają interesom wnioskodawczyni i nie są zgodne z jej oczekiwaniami. Kwestia ewentualnej wadliwości orzeczeń sądowych i dokonania przez sąd błędnej oceny może być bowiem badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do sądu II instancji. W tej konkretnej sprawie, kiedy zarzuty wobec wymienionej sędzi są formułowane, bez wskazania jakichkolwiek dowodów, z tych właśnie przyczyn uznane być muszą za gołosłowne, nie mogące być podstawą do ewentualnego wyłączenia tej sędzi. Samo zatem subiektywne przeświadczenie wnioskodawczyni o stronniczości sędziego, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uprawdopodobniających zarzut, nie może stanowić wystarczającej przesłanki, uzasadniającej wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zauważyć przy tym też należy, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się oświadczenie złożone przez sędzię Teresę Randak z którego wynika, że wobec niej nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani też okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni nie wskazała natomiast na okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonego oświadczenia w jakimkolwiek stopniu. Zaznaczyć bowiem należy, że ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził przy tym Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). Mając to na uwadze, na podstawie art. 22 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu wniosku o wyłączenie orzekającej w WSA w Gliwicach sędzi Teresy Randak. Mając natomiast na względzie, że w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędzia Włodzimierz Kubik nie był już sędzią WSA w Gliwicach, gdyż z dniem 28 listopada 2014 r. przeszedł w stan spoczynku – a okoliczność ta wynika z pisma Prezesa tego Sądu - postępowanie wobec niego stało się bezprzedmiotowe. Zatem, z tego powodu, w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 Sąd w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem o wyłączenie.