II SA/Op 100/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w likwidacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej na skutek wniosku skarżącej Spółdzielni o przyznanie prawa pomocy postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w likwidacji w B., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji w sprawie ustalenia skarżącej Spółdzielni, opłaty adiacenckiej w wysokości 2.655 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a do skargi dołączony został wypełniony formularz wniosku typu PPPr. Uzasadniając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych podniesiono, że Spółdzielnia znajduje się w likwidacji i nie prowadzi żadnej działalności dochodowej, a obecne jej zadłużenie przekracza stan środków na koncie wnioskodawczyni. Na rachunku Spółdzielni znajduje się bowiem 523,51 zł, zobowiązania to podatek w wysokości 1.706,36 zł, a także toczy się spór o zobowiązanie z tytułu opłaty adiacenckiej w wysokości 2.655 zł. Likwidator Spółdzielnio podał ponadto, że obecnie nie ma dostępu do dokumentacji Spółdzielni z powodu przetrzymywania jej przez poprzedniego likwidatora, wobec którego toczy się postępowanie karne. W części formularza wniosku dotyczącej: wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartości środków trwałych wnioskodawcy i wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu, wskazano – brak danych. Zawarto także oświadczenie, iż Spółdzielnia nie posiada dochodów i że brak jest danych na temat majątku. Do akt sprawy załączone zostały dokumenty potwierdzające wyżej podane informacje, tj. wykaz zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, wyciąg z rachunku bankowego oraz informacja o toczącym się postępowaniu karnym. Pismem z dnia 23 marca 2011r. referendarz sądowy wezwał likwidatora Spółdzielni do uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy, przez: przedłożenie wyciągów z posiadanych przez Spółdzielnię rachunków bankowych, z ostatnich trzech miesięcy; przedłożenie aktualnych dokumentów finansowych Spółdzielni, w tym w szczególności bilansu oraz rachunku zysków i strat, deklaracji podatkowych oraz innych, potwierdzających sytuację finansową Spółdzielni; oświadczenie czy Spółdzielnia posiada uznane wierzytelności i zbywalne składniki majątkowe. Odpowiadając na powyższe wezwanie, likwidator Spółdzielni w piśmie z dnia 8 lutego 2011r. oświadczył, że Spółdzielnia nie posiada zbywalnych składników majątkowych, ani uznanych wierzytelności. Jedynym jej majątkiem jest budynek mieszkalny, w którym mieszka 8-10 rodzin; blok ten nie był remontowany od około trzydziestu pięciu lat i wymaga niezbędnego kosztownego remontu; Spółdzielnia nie prowadzi działalności zarobkowej; brak jest innej dokumentacji z uwagi na zaniedbania poprzedniego likwidatora. Przy piśmie przesłano do Sądu: wyciągi bankowe za okres od 22 grudnia 2010r. do 31 marca 2011r.; zeznanie podatkowe typu CIT-8 za 2007r., z którego wynika dochód w wysokości 2.809,29 zł; zeznanie podatkowe typu CIT-8 za 2010r., z którego wynika brak przychodu i dochodu; protokół z dnia 22 lutego 2011r. dotyczący przekazania dokumentacji Spółdzielni oraz protokół przeglądu stanu technicznego budynku z dnia 4 lutego 2008r. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie w niniejszej sprawie, w formularzu wniosku o prawo pomocy nie zakreślono o co skarżąca Spółdzielnia wnosi, jednakże wobec jednoznacznego żądania wyrażonego w skardze do Sądu przyjął, że domaga się ona zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Uwzględniając przytoczone powyżej w art. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., wymogi przyznania prawa pomocy, należało zatem w pierwszej kolejności określić koszty sądowe, jakie strona skarżąca jest zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu. Koszty te obejmują wpis stosunkowy od skargi w wysokości 107 zł (4 % od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem, zaokrąglone do pełnych złotych - podstawa prawna: § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. oraz art. 215 § 2 P.p.s.a. i art. 219 § 2 P.p.s.a.), następnie - w przypadku dalszego procedowania – opłatę kancelaryjną za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). W ocenie referendarza skarżąca Spółdzielnia nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych do akt sprawy wyciągów bankowych wynika jednoznacznie, że Spółdzielnia posiada dodatnie saldo, którego wysokość gwarantuje uiszczenie wymaganych w niniejszym postępowaniu kosztów sądowych, a przede wszystkim wpisu od skargi w wysokości 107 zł. W dniu 28 lutego 2011r. Spółdzielnia posiadała bowiem na rachunku bankowym w [...] kwotę 2.555,98 zł, która została następnie przelana, w związku z likwidacją rachunku w tym banku, na rachunek w Powiatowym Banku Spółdzielczym w K. i uznana została na tym koncie w dniu 28 lutego 2011r. Saldo na rachunku w Banku Spółdzielczym w dniu 31 marca 2011r., było także dodatnie i wynosiło 3.400,11 zł. Wysokość zgromadzonych środków pieniężnych przekraczała wielokrotnie wysokość należnych kosztów sądowych, a w szczególności wpisu od skargi. Z analizy przepływu środków na rachunkach wynika ponadto, że Spółdzielnia na bieżąco realizuje swoje należności. Wśród spłacanych należności znajdują się także podnoszone m.in. jako przyczyna złej kondycji finansowej wnioskodawczyni, zobowiązania wobec Urzędu Miejskiego w B. z tytułu podatku od nieruchomości. Jako przykład podać można, że w dniu 6 stycznia 2011r. została spłacona należność za miesiąc wrzesień 2010r. w wysokości 122 zł, w dniu 21 stycznia 2011r. za miesiące październik, listopad, grudzień 2010r. w wysokości 553 zł, a w dniu 4 lutego 2011r. za miesiące styczeń i luty 2011r. w wysokości 386 zł. Zdaniem referendarza nie można zgodzić także z argumentem strony skarżącej, iż niemożność uiszczenia kosztów sądowych wynika z konieczności przeprowadzenia remontu budynku mieszkalnego, który nie był remontowany od około trzydziestu pięciu lat. Nie można bowiem zrzucać odpowiedzialności za działania (a raczej ich brak) osób zarządzających Spółdzielnią, w zakresie utrzymania nieruchomości przez te wszystkie lata, na społeczeństwo. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową, stanowiącą formę dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 160/08, dostępne w programie komputerowym LEX pod numerem 479093). W ocenie referendarza sądowego, przedstawiona sytuacja materialna Spółdzielni, a w szczególności wysokość zgromadzonych na rachunku bankowym środków finansowych, gwarantuje uiszczenie kosztów sądowych, wymaganych w tym postępowaniu. Wobec tego brak jest podstaw do udzielenia jej prawa pomocy, we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.