II SA/Op 11/18

WyrokWSA w Opolu2018-01-30

Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Jerzy Krupiński, Daria Sachanbińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność organu polegająca na ustaleniu opłaty za udostępnienie informacji publicznej, bez szczegółowego uzasadnienia i pouczenia o możliwości zmiany lub cofnięcia wniosku, jest zgodna z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej?
Ratio decidendi
Czynność organu polegająca na ustaleniu opłaty za udostępnienie informacji publicznej jest wadliwa, jeśli nie zawiera szczegółowego uzasadnienia poniesionych kosztów ani pouczenia o możliwości zmiany lub cofnięcia wniosku w terminie 14 dni. Opłata może być pobierana tylko w wysokości rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów, a praca pracowników organu przy udostępnianiu informacji zazwyczaj nie stanowi kosztu dodatkowego, lecz jest elementem realizacji ustawowego obowiązku.
Stan faktyczny
D. N. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej użytkowania samochodu służbowego. Burmistrz Otmuchowa poinformował o opłacie w wysokości 669,47 zł za przygotowanie informacji, powołując się na konieczność przetworzenia danych. D. N. zaskarżył tę czynność, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym brak pouczenia o możliwości zmiany wniosku i nieuzasadnienie opłaty. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie, wskazując na udzielenie informacji i przedstawiając sposób wyliczenia opłaty. Na rozprawie skarżący potwierdził otrzymanie informacji.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (ustalenia opłaty) i zasądził od Burmistrza Otmuchowa na rzecz D. N. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D. N. na czynność Burmistrza Otmuchowa z dnia 14 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Burmistrza Otmuchowa na rzecz D. N. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2017 r. D. N. wystąpił do Burmistrza Otmuchowa o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej: 1. zasad użytkowania samochodu służbowego o numerach rejestracyjnych [...], skanu zarządzeń Burmistrza lub odpowiedniego regulaminu, dotyczącego tej sprawy; 2. wyznaczonych miejsc garażowania ww. pojazdu; 3. rocznego przebiegu w km ww. pojazdu za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 listopada 2017 r.; 4. nakładów finansowych, jakie ponosi Gmina w związku z używaniem pojazdu z rozbiciem na paliwo, koszty serwisowania, płynów eksploatacyjnych, napraw itp. za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 listopada 2017 r.; 5. czy prowadzona jest ewidencja (karty drogowe dla samochodu służbowego) oraz skany kart drogowych za rok 2017 styczeń-grudzień. We wniosku wskazano, iż udostępnienie informacji winno nastąpić w postaci elektronicznej, przesłanej na wskazany adres poczty elektronicznej. Pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. Burmistrz Otmuchowa, powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764), poinformował D. N., że opłata za przygotowanie informacji wskazanych we wniosku będzie wynosić 669,47 zł. Wskazał, że przygotowanie informacji w żądanym zakresie wymaga ich przetworzenia, po wyodrębnieniu dokumentów z archiwum zakładowego. Poza tym organ zaznaczył, że "zgodnie z art. 15 ust. 1 wspomnianej ustawy udostępnienie informacji nastąpi po pobraniu od wnioskodawcy wymienionej opłaty". Następnie, D. N. wniósł Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo z dnia 22 grudnia 2017 r., zatytułowane "Skarga na wyznaczenie opłaty o dostępie do informacji publicznej", które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w Otmuchowie w dniu 22 grudnia 2017 r., co wynika z daty prezentaty zamieszczonej na egzemplarzu skargi. Skarżący wskazał na naruszenie art. 7 ust. 2 w. z art. 15 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniósł, że prawo dostępu do informacji publicznej zagwarantowane zostało każdemu na gruncie art. 2 ww. ustawy, a przepis art. 15 ust. 1 i 2 stanowi wyjątek od reguły udostępniania informacji publicznej bez pobierania opłaty. Zdaniem skarżącego, wyznaczenie opłaty powinno mieć wiec charakter wyjątkowy, a spowodowane może być jedynie koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów i ma charakter indywidualny. Skarżący zarzucił ponadto, że w zaskarżonym akcie nie został pouczony przez organ o treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, czyli o możliwości podtrzymania, modyfikacji czy wycofania wniosku w terminie 14 dni. Poza tym organ nie przedstawił, za co obciąża podaną opłatą. Skarżący stwierdził, że samo wyodrębnienie dokumentów oraz ich przygotowanie w żaden sposób nie uzasadnia wyliczenia opłaty na gruncie art. 15 ustawy. Jeśli organ nie jest w stanie przygotować obszernej - w jego ocenie - informacji, wówczas może skorzystać z normy wynikającej z art. 13 ust. 2 ustawy. Poza tym skarżący zauważył, że na zasadzie art. 15 ust. 2 ustawy, wyznaczenie opłaty nie uzależnia przekazania informacji od wpłaty na wskazany rachunek organu. Stosownie do tego skarżący wniósł o uchylenie aktu wyznaczającego opłatę dodatkową oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Otmuchowa wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że wyliczenie kosztów dodatkowych nie jest żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Poza tym nie zmienia sytuacji wnioskodawcy, gdyż po pierwsze opłata jedynie może być pobrana, a po drugie - żaden przepis nie wskazuje sposobu dochodzenia opłaty przez organ. Wyliczenie kosztów nie wpływa na obowiązek udzielenia informacji publicznej. W razie sporu skarżący może kwestionować zarówno zasadę, jak i wysokość należności z tego tytułu. Alternatywnie Burmistrz Otmuchowa wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podał, że pismem z dnia 2 stycznia 2018 r. poinformował skarżącego, iż informacja w żądanej formie zostanie udzielona w terminie do dnia 25 stycznia 2018 r. Poza tym wyjaśnił, że ponieważ żądane informacje w żądanej formie wymagały przetworzenia z formy papierowej na elektroniczną, wyodrębnienia dokumentów z archiwum i dokonania wyliczeń, wyliczono dodatkowe koszty, o których poinformowano w piśmie z dnia 15 grudnia 2017 r. Podniósł, że zarzut dotyczy naliczenia opłaty w ogóle, w tej konkretnej sprawie, a skarżący nie wyjaśnia, co zarzuca wyliczonym kosztom dodatkowym. Stwierdził też organ, że nie ma możliwości udostępnienia informacji bez jej przetworzenia, bowiem w dokumentacji księgowej trzeba wyodrębnić poszczególne pozycje kosztów ponoszonych na eksploatację samochodu, odszukać i zeskanować karty drogowe za ostatnie dwa lata. Z uwagi na sytuację kadrową nie ma możliwości wykonania tych czynności bez dodatkowych kosztów. W załączniku do pisma organ przedstawił sposób wyliczenia ustalonej opłaty. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i zarzuty w niej zawarte oraz stwierdził, że otrzymał już wnioskowaną informację. Wyjaśnił, że gdyby był pouczony kłopotach z uzyskaniem informacji, to zmieniłby żądanie zawarte w dwóch ostatnich punktach wniosku, jednak organ tego nie uczynił i nie wydłużył terminu do udzielenia informacji. Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi i stwierdził, że z uwagi na udzielenie żądanej informacji nie ma podstaw do toczenia sporu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie odnotowania wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest czynność Burmistrza Otmuchowa z 14 grudnia 2017 r., polegająca na ustaleniu, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, opłaty z tytułu udostępnienia informacji publicznej w kwocie 669,47 zł. W związku z wnioskiem organu o odrzucenie skargi, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej nadal P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na zasadzie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, powoływanej dalej jako K.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na tle ostatnio powołanego przepisu w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż ustalenie przez podmiot zobowiązany wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej jest to akt (czynność) z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż następuje w formie aktu (lub czynności) stwierdzającego obowiązek poniesienia opłaty oraz ustalającego jej wysokość. Wpływa on na sytuację określonego podmiotu prawa - kreuje zobowiązanie o charakterze finansowym. Może on być określony np. jako: "zarządzenie", "zawiadomienie", "wezwanie", "informacja", czy nawet "postanowienie", jak również może nie zawierać określenia formy i stanowić pismo skierowane do wnioskodawcy, jednak samo zawarcie w treści pisma informacji o wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 ustawy. Stwierdzenie istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej przesądza o tym, że ustalenie wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 30 czerwca 2015 r., I OSK 974/15 oraz z 1 października 2013 r., I OSK 2139/13; wyrok NSA z 12 maja 2016, I OSK 1992/14 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem tego rodzaju czynność, jaka została podjęta w rozpoznawanej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zważywszy, iż żaden przepis szczególny nie przewiduje środka zaskarżenia od aktu (czynności) dotyczącego ustalenia wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej, w rozpoznawanej sprawie należało uznać, że termin określony w art. 53 § 2 P.p.s.a. został zachowany, gdyż skarżący otrzymał zaskarżoną informację o wysokości opłaty w dniu 15 grudnia 2017 r., natomiast skarga wpłynęła do siedziby organu w dniu 22 grudnia 2017 r. W świetle powyższego stwierdzić należało, że skarga złożona w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu, przy czym na możliwość procedowania w sprawie oraz sposób rozstrzygnięcia nie ma wpływu wskazywany na rozprawie fakt udzielenia skarżącemu przez organ informacji, jakiej żądał wnioskiem z dnia 4 grudnia 2017 r. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest bowiem opisana na wstępie czynność organu polegająca na ustaleniu opłaty za udzielenie informacji publicznej, a nie bezczynność w udostępnieniu tej informacji. Kontrolując zaskarżoną czynność pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że jest ona wadliwa z kilku powodów, co powoduje konieczność uznania jej za bezskuteczną, Po pierwsze, należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 ustawy, dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15. W ostatnio wskazanym art. 15 ustawy ustawodawca zawarł wyjątek od tej zasady, określając w ust. 1, że jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. W świetle przytoczonych przepisów zasadą ustaloną na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest nieodpłatne udostępnianie informacji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wskazana zasada bezpłatności dostępu do informacji publicznej odnosi się do korzystania z informacji udostępnionych w BIP, w centralnym repozytorium, czy w ramach wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy, i dostępu do materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. W przypadku natomiast udostępnienia informacji publicznej na wniosek, zasadą wynikającą z art. 15 ust. 1 ustawy jest możliwość pobierania opłaty w wysokości kosztów związanych z udostępnieniem wnioskowanej informacji. Nie oznacza to, że udostępnienie informacji staje się odpłatne, gdyż przepis ten wskazuje jedynie na możliwość zwrotu podmiotowi udostępniającemu kosztów, które poniósł realizując żądanie wniosku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 662/16). Przepis art. 15 ust. 1 ustawy nie stanowi podstawy prawnej do wykonywania czynności związanych z udostępnianiem informacji publicznej jako "czynności dodatkowych" w stosunku do normalnych zadań organu, co w każdym wypadku wiązałoby się z możliwością naliczenia opłaty. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko, że użyte w art. 15 ust. 1 ustawy pojęcie "dodatkowe koszty" wskazuje, iż nie chodzi o wszelkie koszty związane z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Nie należy więc utożsamiać tego pojęcia z kosztami każdej dodatkowej aktywności organu bądź jego pracowników (np. konieczność wykonania dodatkowej pracy, jak chociażby wyszukania określonych we wniosku informacji). Z treści omawianego przepisu wynika, że dopuszczalne jest obciążenie podmiotu zwracającego się o udostępnienie informacji publicznej jedynie "dodatkowymi kosztami" związanymi ze sposobem jej udostępnienia lub koniecznością jej przekształcenia, a takimi kosztami są wydatki rzeczywiście poniesione ponad koszt funkcjonowania bazy, związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji. Z tego względu przez "dodatkowe koszty" udostępniania informacji na wniosek należy rozumieć rzeczywiste, ustalane każdorazowo przy realizacji danego wniosku, wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu udostępniającego informację, dodatkowe koszty rzeczowe lub osobowe poniesione przez ten podmiot w związku z określonym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób może łączyć się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się z pozbawieniem danych chronionych odrębną ustawą, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2017 r., I OSK 2436/16; z 6 lipca 2016 r., I OSK 662/16; z 18 grudnia 2014 r., I OSK 266/14). Ewentualne opłaty muszą mieć charakter zindywidualizowany i zależeć od konkretnie poniesionych kosztów (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 65). Z uwagi na wskazany wyżej uznaniowy charakter obciążenia opłatą za udostępnienie informacji publicznej, podmiot obowiązany do udzielenia tej informacji winien zatem starannie rozważyć, czy w konkretnym wypadku wymierzenie opłaty jest uzasadnione, a ponadto zobligowany jest do wykazania, że w wyniku udostępnienia informacji publicznej, w sposób zgodny z wnioskiem, poniesione zostały dodatkowe koszty. Wysokość przedmiotowej opłaty winna odpowiadać kosztom związanym ze sposobem udostępnienia informacji wskazanym we wniosku lub związanym z koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ określił, że koszty poniesione tytułem udostępnienia żądanej informacji wyniosą 669,47 zł, o czym zawiadomił skarżącego, nie dołączając żadnego wyliczenia. Wprawdzie wraz z odpowiedzią na skargę przedstawiono szczegółowe wyliczenie przewidywanego czasu, wynoszącego niemal 21 godzin (20,33 godz.), jako niezbędnego na wyodrębnienie z archiwum, przez trzech pracowników, dokumentów zawierających poszczególne pozycje kosztów ponoszonych na eksploatację samochodu, jak też na odszukanie oraz zeskanowanie kart drogowych, i na tej podstawie określono wysokość opłaty przy zastosowaniu średniej godzinowej stawki wynagrodzenia za pracę (32,93 zł), jednak wyliczenie to należy uznać za bezpodstawne. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że praca pracownika podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy, do jakich zalicza się organy jednostek samorządu terytorialnego, związana z udostępnieniem informacji, najczęściej nie stanowi kosztu "dodatkowego", lecz jest zwykłym kosztem realizacji ustawowego obowiązku udzielania informacji publicznej. Czynności te w pierwszym rzędzie muszą być wykonywane w normalnym czasie pracy, jako jedno z podstawowych zadań organu, wynikające wprost z art. 61 Konstytucji RP. Podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej muszą uwzględniać konieczność takiego zorganizowania pracy, aby zapewnić właściwą realizację powyższego obowiązku. Dlatego problemy w funkcjonowaniu tych podmiotów, w tym wskazywane przez organ w niniejszej sprawie niedobory kadrowe, nie powinny ograniczać lub utrudniać konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej. Ponadto zaoferowane przez organ wyliczenie jest jedynie hipotetyczne i nieudokumentowane, w związku z tym nie odzwierciedla faktycznego czasu przygotowania żądanych informacji. Nie przedstawiono żadnej dodatkowej umowy na wykonanie podawanych czynności, zawartej z konkretnymi, imiennie wskazanymi pracownikami. Nie przedłożono również odpowiednich kart pracy ani dowodu wypłaty dodatkowego wynagrodzenia z tego tytułu, jak też nie wykazano konieczności wykonania tych czynności poza normalnym czasem pracy przez pracowników. Nie zostało także uzasadnione przez organ zastosowanie średniej stawki godzinowej w przyjętej do wyliczeń kwocie wynoszącej 32,93 zł. Następną wadliwością, jaką należy dostrzec w rozpoznawanej sprawie, jest uzależnienie przez organ udostępnienia żądanych informacji od opłacenia przez wnioskodawcę kwoty wskazanej w piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r. Wbrew stanowisku organu, zaprezentowanemu w ww. piśmie, nieuiszczenie opłaty za udostępnienie informacji publicznej, określonej stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy, nie może stanowić podstawy do odmowy udostępnienia takiej informacji. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy precyzyjnie określa tryb postępowania w sytuacji, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji doszedł do przekonania, że w związku ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia będzie musiał ponieść dodatkowe koszty. Podmiot ten jest zobligowany wówczas powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ma to na celu umożliwienie wnioskodawcy podjęcia decyzji o pokryciu kosztów udostępnianych informacji. Ze względu na wysokość opłaty wnioskodawca może bowiem zrezygnować ze wskazanego we wniosku sposobu lub formy udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty lub opłata jest znacznie niższa. Takie rozwiązanie gwarantuje prawidłową realizację prawa do informacji publicznej, gdyż nie dopuszcza do sytuacji, w której wysokość kosztów udostępnienia informacji stanowiłaby wyłączną i bezpośrednią przeszkodę w dostępie do informacji publicznych. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy 14 dni, licząc od dnia doręczenia wnioskodawcy ww. powiadomienia, na cofnięcie wniosku lub jego zmianę w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji. Niedokonanie powyższych czynności w tym terminie skutkuje zaktualizowaniem się po stronie organu obowiązku udzielenia bez zbędnej zwłoki informacji w sposób i w formie wskazanych pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacenia przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym zawiadomieniu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy przewiduje bowiem realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z pierwotnym wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji (czyli bez wniesienia opłaty). Tym samym podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej nie może żądać uiszczenia "z góry" opłaty za wnioskowaną informację i uzależnić udostępnienie informacji publicznej od wniesienia tej opłaty. W rozpoznawanej sprawie organ w piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r., uzależniając udzielenie informacji od dokonania wpłaty, nie wskazał przy tym na treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, tj. nie pouczył wnioskodawcy o obowiązku wniesienia opłaty w terminie 14 dni bądź o możliwości dokonania zmiany lub cofnięcia wniosku, co jest kolejnym błędem dostrzeżonym w niniejszej sprawie. Wadliwe i mylące jest ponadto wskazywanie przez organ - jako uzasadnienie poniesienia kosztów w związku z udostępnieniem informacji żądanej przez skarżącego - na konieczność "przetworzenia informacji". Wyjaśnić w związku z tym przyjdzie, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej odróżnia się informację prostą i informacją przetworzoną, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się suma informacji tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o wspomnianym wyżej prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią zatem takie informacje proste, informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego (por. wyrok NSA z 17 października 2006 r., I OSK 1347/05). Natomiast takie czynności organu, jak np. selekcja dokumentów, ich analiza pod względem treści - a taka sytuacja według relacji organu zachodziła w niniejszej sprawie - są zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie noszą cech informacji przetworzonej, a polegają jedynie na przekształceniu formy informacji, nie zaś na jej przetworzeniu w rozumieniu ustawy. Z omówionych względów Sąd uznał, że zaskarżona czynność jest bezskuteczna. Koszty udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej, żądane w piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r., nie zostały bowiem wyliczone i uzasadnione zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 15 ust. 1 ustawy, a zatem powiadomienie o ich wysokości nie może rodzić jakichkolwiek skutków, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi, orzeczono na wniosek skarżącego w punkcie 2 wyroku, w oparciu o przepis art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło