II SA/Op 126/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. i M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza na skutek sprzeciwu T. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 126/17 o odmowie przyznania prawa pomocy T. R. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2017 r. Skarżący J. M. i M. M. reprezentowany przez kuratora J. M., pismem z dnia 21 lutego 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r., Nr [...], dotyczącą rozpatrzenia skargi na czynności Burmistrza Nysy. Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska uznała skargę J. M. ustanowionej kuratorem dla podopiecznego M. M. na czynności Burmistrza Nysy, za bezzasadną. Postanowieniem z dnia 26 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę wniesioną w sprawie, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną sporządził i wniósł osobiście T. R., ustanowiony w sprawie przez J. M. pełnomocnikiem z wyboru (por. k-19 akt sądowych). Jednocześnie wraz ze skargą T. R. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k:43-44 akt sądowych). Jako wnioskodawcę (rubryka nr 2.1 formularza) T. R. wskazał samego siebie, a dane odnoszące się do stanu rodzinnego, majątku i dochodów, będące przedmiotem formularza wniosku, uwzględniają sytuację osobistą T. R. Wnioskodawca stwierdził bowiem, że uzyskuje jedynie dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...] netto. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie socjalne z zasobów Gminy o powierzchni [...]. Na bieżące utrzymanie ponosi wydatki z tytułu czynszu mieszkaniowego i wywozu odpadów komunalnych, opłat za energię elektryczną, a także wydatki z tytułu zakupu artykułów spożywczych, leków, środków czystości i higieny, odzieży i leków. Do akt sprawy, wnioskodawca załączył przekaz pocztowy, potwierdzający otrzymanie w dniu 1 czerwca 2017 r. świadczenia z ZUS w wysokości [...]. Zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2017 r., wezwano T. R. - jako pełnomocnika J. M. do oświadczenia – w terminie 7 dni m.in. czy złożony na formularzu PPF wniosek o prawo pomocy dotyczy jego osobiście, czy też strony, którą reprezentuje, tj. J. M. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, T. R. w piśmie z dnia 23 czerwca 2017 r. podał, że sprawa ma związek z kuratorem w osobie J. M. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie dysponuje prawem składania odwołań, a jako mąż i pełnomocnik J. M. pomagał jej składać środek odwoławczy. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2017 r., starszy referendarz sądowy odmówił przyznania T. R. prawa pomocy uzasadniając to okolicznością, że nie jest on stroną postępowania sądowego, a stosownie do art. 243 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane tylko stronie postępowania. Wnioskodawca nie dysponuje prawem do złożenia w swoim imieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 10 lipca 2017 r., złożonym w tut. Sądzie w dniu 11 lipca 2017 r. (data na stemplu), a podpisanym przez T. R. określającego się jako skarżący i jednocześnie pełnomocnik J. M. wniósł sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2017 r., wezwano T. R. do jednoznacznego oświadczenia, czy złożony pismem z dnia 10 lipca 2017 r. sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 czerwca 2017 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Op 126/17 (winno być 23 czerwca 2017 r.) składa działając w imieniu własnym, czy też w imieniu małżonki – J. M. W odpowiedzi na powyższe, T. R. w piśmie z dnia 24 lipca 2017 r. oświadczył, że osobą wnoszącą sprzeciw na postanowienie z dnia 23 czerwca 2017 r. jest T. R. W sprawie do rozpoznania pozostaje wniosek skarżącej J. M. z dnia 12 czerwca 2017 r. dotyczący przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.," od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a sprzeciw ten składa się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia kwestionowanego postanowienia. W niniejszej sprawie postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2017 r., będące przedmiotem złożonego przez T. R. sprzeciwu, zostało skutecznie doręczone w dniu 7 lipca 2017 r. Sprzeciw został natomiast wniesiony w dniu 11 lipca 2017 r., a zatem w ustawowym terminie siedmiu dni. Podstawy prawne funkcjonowania instytucji prawa pomocy, dające możliwość skorzystania przez stronę ze wsparcia Państwa w dochodzeniu jej praw przed sądem administracyjnym, zostały określone w przepisach od art. 243 P.p.s.a. do art. 262 P.p.s.a. W sprawie decydujące znaczenie ma ustalenie, a to wobec treści przepisu art. 243 P.p.s.a., czy wnoszący imieniem własnym sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania mu, tj. T. R. prawa pomocy jest stroną przedmiotowego postępowania. Uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje, stosownie do art. 243 P.p.s.a., każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.), a także uczestnikowi postępowania (art. 33 w związku z art. 12 P.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r., Nr [...], stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania, wnieśli J. M. i M. M. reprezentowany przez kuratora, tj. swoją matkę – J. M. T. R. ustanowiony został w tej sprawie przez skarżącą J. M. jedynie jej pełnomocnikiem. Stąd też T. R. nie jest legitymowany w tej sprawie do działania we własnym imieniu i na własną rzecz, lecz działania wyłącznie i na rzecz osoby, której interesy ma obowiązek reprezentować. Tym samym nie może być on, jako pełnomocnik strony - uznany za stronę tego postępowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że T. R. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a tym samym nie może wszczynać postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w swoim imieniu i na własny rachunek. Prawo pomocy jest bowiem prawem o charakterze ściśle personalnym. Jego przyznanie następuje na podstawie przesłanek określonych w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., które dotyczą bezpośrednio strony, czyli jej sytuacji materialnej i osobistej (rodzinnej). O osobistym charakterze tego prawa świadczy także to, że wygasa ono wraz ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 P.p.s.a.). Powyższe, obliguje Sąd do weryfikacji danych zawartych we wniosku i zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej strony postępowania w świetle art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., a nie sytuacji materialnej jej pełnomocnika. Zauważyć warto, że zaprezentowane przez tut. Sąd stanowisko dotyczące podmiotowości osób składających wniosek o przyznanie prawa pomocy jest poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dla przykładu podać można postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 659/16. W orzeczeniu tym stwierdzono, że wniosek pełnomocnika skarżącego nie odnoszący się do sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej mocodawcy, w imieniu którego i na rzecz którego pełnomocnik działał, lecz zawierający dane dotyczące sytuacji samego pełnomocnika, jest wnioskiem złożonym przez podmiot, który nie dysponuje uprawnieniem do skutecznego żądania przyznania mu prawa pomocy. Powyższe przesłanki powinny zatem skutkować odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 659/16, a także z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1177/16, z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 482/16; orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego należało uznać za zasadne ustalenia dokonane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu z dnia 23 czerwca 2017 r., a sprowadzające się do uznania, że T. R. w sprawie działa wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącej – J. M., natomiast sam nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W tym postępowaniu, wniosek o przyznanie prawa pomocy może dotyczyć wyłącznie skarżących J. M. i M. M. a nie innych osób, nie posiadających statusu stron postępowania. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy uznać należało, że T. R. jest podmiotem nieuprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca J. M. złożyła osobiście w dniu 12 czerwca 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 243 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy T. R. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.