II SA/Op 127/08

Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: oddalić wniosek. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez J. G. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim z dnia [...], znak [...], nakładająca na H. K. obowiązek wykonania określonych robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego prawem przebudowy obiektu wiaty przeznaczonej do składowania materiałów budowlanych i narzędzi na warsztat samochodowy w R. przy ul. [...]. Skarżący został wezwane przez tut. Sąd do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Odpowiadając na wezwanie skarżący wniósł o zwolnienie od jego uiszczenia, argumentując, że wraz z żoną przebywają na emeryturze, na utrzymaniu mają córkę w wieku 15 lat, wymagającą znacznych nakładów, znaczną kwotę przeznaczają na lekarstwa. Skarżący obecnie otrzymuje kwotę emerytury 1620 zł, a jego żona 880 zł, i przedłożył zaświadczenie z dnia 9 kwietnia 2008 r. z [...] w L., o wysokości wpływów z ZUS na konto J. G., przedstawia ono, że skarżący ma emeryturę w kwocie 1631,76 zł, a jego żona w kwocie 922,96 zł. W odpowiedzi na prośbę o zwolnienie z wpisu referendarz sądowy, przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej do wypełnienia i nadesłania w terminie 7 dni. W dniu 25 kwietnia 2008 r. skarżący przesłał wypełniony formularz, wniósł w nim o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, wskazał, że ma majątek nieruchomy w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 110 m2 i ruchomy w postaci samochodu marki "Śkoda" rocznik 1992. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, argumenty zawarte już w piśmie z dnia 7 kwietnia 2008 r. oraz wpisał rubryce nr 10 dochody swoje i żony w kwotach wskazanych już w zaświadczeniu z Banku z dnia 9 kwietnia 2008 r., łącznie ich miesięczny dochód wynosi netto 2553 zł. Referendarz uznając dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, za niewystarczające, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie "P.p.s.a.", wezwał skarżącego do ich uzupełnienia poprzez: * sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci), * przesłanie rachunków za lekarstwa lub zaświadczenia lekarskiego, że wymaga stałego leczenia i przyjmowania lekarstw z ich wskazaniem z nazwy (mogą być leki podstawowe), oświadczenia czy skarżący i jego rodzina korzystają z świadczeń pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, - przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, - oświadczenia czy córka korzysta z jakiś form pomocy pieniężnej w szkole, np. stypendium szkolnego, i w jakiej kwocie. Wezwanie to zawierało pouczenie, iż nie zastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, zostanie uznane za niewykazanie przez skarżącego spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i może skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 12 maja 2008 r. i nie odpowiedział na nie do dnia dzisiejszego. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. J. G. nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i nie przesłał żądanych przez niego dodatkowych informacji. Przechodząc do oceny sytuacji skarżącego, referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). Obowiązujące orzecznictwo sądowe, jak przykładowo postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt III SAAA/a 457/05, publikowane B. Dauter "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzecznictwo" wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007 r. s. 435), przedstawia ponadto pogląd, że "Brak danych dotyczących bieżących wydatków, uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy, nawet jeśli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów." W lej sytuacji należy stwierdzić, iż zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, sKoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów, należy rozstrzygać na jej niekorzyść (patrz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r., sygn. III SA/Wa 3456/05, niepubl, tak też B. Dauter "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzecznictwo" wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007 r., s. 440). W ocenie referendarza, tak jest w niniejszej sprawie. Skarżący pomimo wezwania i pouczenia o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśnił wątpliwości odnoszących się do jego stanu rodzinnego i majątkowego. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.