II SA/Op 128/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza postanawia: 1) zwolnić skarżącą J. M. od kosztów sądowych, 2) ustanowić J. M. adwokata. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. Wnioskiem z dnia 16 maja 2017 r., J. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając żądanie wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym o powierzchni [...] m² i utrzymuje się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku okresowego, w łącznej wysokości 577 zł miesięcznie. Jej stałe wydatki, to: opłaty czynszowe, opłaty za wywóz nieczystości i odpadów komunalnych, koszty zużycia energii elektrycznej, zakup artykułów spożywczych i środków czystości, a także środków higieny osobistej, odzieży i bielizny. Oświadczyła także, że na dzień składania wniosku zalega z opłatami czynszowymi na kwotę 200 zł i za energię elektryczną na kwotę 120 zł; nie wykazała ponadto żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jej posiadaniu. Na skutek zarządzenia z dnia 22 maja 2017 r., wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez prawidłowe wypełnienie formularza wniosku z dnia 16 maja 2017 r., polegające na jednoznacznym wskazaniu w jakiej sprawie sądowoadministracyjnej wniosek został złożony. Wyjaśniono przy tym, że powyższe wezwanie jest skutkiem tego, iż w formularzu wniosku skarżąca podała sygn. akt II SA/Op 128/17 przy jednoczesnym wskazaniu zaskarżonego aktu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17. Zwrócono uwagę na fakt, że powstała w ten sposób sprzeczność pomiędzy podanymi przez skarżącą informacjami (sygnaturami spraw) w rubrykach nr 1 i 3.3, powoduje niemożność prawidłowego rozpoznania ww. wniosku przez właściwe go załączenie bądź do akt o sygn. II SA/Op 128/17, bądź do akt II SA/Op 129/17. Jednocześnie wezwanie zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie braku formalnego wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia, spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Opisane wezwanie zostało doręczone skarżącej na adres do doręczeń, w dniu 29 maja 2017 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-39 akt sądowych). W dniu 6 czerwca 2017 r. skarżąca za pośrednictwem poczty, przesłała prawidłowo wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a także powtórzyła argumentację uzasadnienia żądania. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu J. M. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, jednakże nie wypełniła go prawidłowo, co było przedmiotem wezwania skarżącej przez Sąd do uzupełnienia braku formalnego tego wniosku. Wezwanie zostało doręczone w dniu 29 maja 2017 r., a właściwe wykonanie zobowiązania sądowego nastąpiło w dniu 6 czerwca 2017 r. Z przywołanych okoliczności wynika, że skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu do uzupełnienia wniosku, tym samym spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Do rozpoznania pozostał zatem wniosek J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należało więc ocenić, czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną przyznania pomocy w tym zakresie, wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tzn. czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej wnioskodawczyni opierając się na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że formularz ten uwzględnia swym zakresem, stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji strony. Referendarz uznał, że wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do kosztów miesięcznego utrzymania, a także wykazana sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, charakteryzująca się brakiem majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości, a także fakt utrzymywania się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, nie dają podstaw wnioskodawczyni do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie J. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zasadne, co referendarz działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu wniesienia stosownego środka odwoławczego sporządzonego przez fachowego pełnomocnika, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy natomiast, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się w niniejszym postanowieniu. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania Gminy Nysa oraz Rady Miejskiej w Nysie i działającej przy niej – Komisji Rewizyjnej, a także Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, do dostarczenia kompletnych akt sprawy. Wobec powyższego, referendarz orzekł jak w sentencji.