II SA/Op 136/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na pismo Zastępcy Prezydenta Miasta Kędzierzyn – Koźle z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie najmu lokalu mieszkalnego na skutek wniosku skarżącego z dnia 14 lipca 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. ustanowić skarżącemu radcę prawnego Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę wniesioną przez J. S., na pismo Zastępcy Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla z dnia [...], Nr [...]. Sąd wydał orzeczenie o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej, powołując się na okoliczność, iż zaskarżone pismo Zastępcy Prezydenta Kędzierzyna – Koźla, nie mieści się w katalogu aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., na które służy skarga do sądu administracyjnego. W dniu 16 lipca 2008 r. wpłynął do Sądu wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego prawa pomocy. J. S. zaznaczył na formularzu wniosku, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wobec niewypełnienia wniosku zgodnie z pouczeniem zawartym na formularzu, referendarz sądowy pismem z dnia 17 lipca 2008 r. wezwał J. S. do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku, przez wypełnienie rubryki nr 10 formularza wniosku, pn.: "Dochody", a to w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Referendarz sądowy pouczył także skarżącego o obowiązujących przepisach regulujących kwestie pełnomocnictwa, a przede wszystkim o tym, kto może być pełnomocnikiem strony, a także wezwał J. S. do sprecyzowania, czy wnosi o ustanowienie rzecznika patentowego, czy też o ustanowienie radcy prawnego, bądź adwokata. Skarżący zastosował się do wezwania i w zakreślonym terminie sprecyzował, iż wnosi o ustanowienie radcy prawnego. Ponadto podał, że uzyskuje wraz z żoną dochód w wysokości 402,84 zł brutto miesięcznie, który to dochód pochodzi z tytułu przyznanych im zasiłków stałych. Uzasadniając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że Gmina Kędzierzyn – Koźle pragnie pozbawić go mieszkania, przez co stanie się bezdomny. Wprawdzie małżonka skarżącego posiada także mieszkanie, jednakże ze względu na swój stan zdrowia (co zostało potwierdzone wieloma zaświadczeniami lekarskimi), powinna posiadać samodzielnie mieszkanie, stąd skarżący nie może zamieszkać razem z nią. Ponadto, skarżący jest osobą schorowaną, bowiem posiada orzeczony II stopień grupy inwalidzkiej, a także niemajętną, albowiem utrzymuje się jedynie z zasiłków socjalnych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku J. S. podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką; posiada mieszkanie o powierzchni 35 m²; skarżący nie wykazał żadnych innych składników majątkowych, w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych, które byłyby jego własnością bądź własnością jego małżonki. Do akt sprawy J. S. dołączył kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia 1 stycznia 2008 r., z dnia 29 lutego 2008 r., z dnia 4 lipca 2008 r., potwierdzających okoliczność stałego leczenia się przez skarżącego oraz jego małżonkę. Ponadto skarżący dołączył kserokopie decyzji z dnia 18 kwietnia 2008 r. i z dnia 8 września 2007 r. o przyznaniu jemu i jego żonie zasiłków stałych z opieki społecznej, a także kserokopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., zważono co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż analiza złożonych przez skarżącego oświadczeń w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że J. S. wniósł o przyznanie mu pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Powyższe ustalenie determinuje dalszy tok postępowania, albowiem określa zakres żądania skarżącego, a co za tym idzie wskazuje na przesłanki, jakie musi on spełnić, aby żądana pomoc została mu udzielona. A zatem podać trzeba, że w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym (czyli wnioskowanym przez skarżącego), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia jednak wymaga, iż w myśl art. 247 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi, a o takiej oczywistej bezzasadności można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 321; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1984 r. sygn. akt II CZ 112/84, "LEX" nr 8631; z dnia 18 stycznia 1966 r. sygn. akt I CZ 124/65, "LEX" nr 5925; z dnia 1 stycznia 1971 r. sygn. akt I CZ 7/71, "LEX" nr 6849). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 marca 2006 r. przedstawił jednakże stanowisko, iż wojewódzki sąd administracyjny, po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność spowodowaną zaskarżeniem postanowienia organu administracji, które nie mieści się w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., nie może na podstawie art. 247 tej ustawy odmówić przyznania prawa pomocy, powołując się na oczywistą bezzasadność skargi. Zdaniem NSA ponowne powoływanie się przez Sąd I instancji na bezzasadność skargi rozumianą jako jej niedopuszczalność, tym razem przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia skargi kasacyjnej na powyższe postanowienie o odrzuceniu skargi, oznacza faktycznie badanie przez Sąd I instancji zasadności tego postanowienia. Takie działanie zaś Sądu I instancji jest niedopuszczalne ze względu na przysługujące stronie prawo wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę i wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności. W takiej sytuacji zatem, Sąd I instancji powinien ocenić wniosek o przyznanie prawa pomocy w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. szerzej: postanowienie z dnia 8 marca 2006 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 201/06, opubl. ONSAiWSA 2006/4/102). Powyższe rozważania mają istotne znaczenie na tle niniejszej sprawy, albowiem z podobną sytuacją, jak opisana w przywołanym wyżej orzeczeniu NSA, mamy do czynienia w tym przypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł w dniu 18 czerwca 2008 r. o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej, powołując się na okoliczność, iż zaskarżone pismo Zastępcy Prezydenta Miasta Kędzierzyna - Koźla nie mieści się w katalogu aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., na które służy skarga do sądu administracyjnego. Uwzględniając jednak przywołany powyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 8 marca 2006 r., który należy podzielić, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, pomimo bezzasadności skargi, podlega rozpoznaniu pod względem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Referendarz sądowy uznał więc, iż skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawnia go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za takim poglądem przemawiają niskie dochody, jakie uzyskuje rodzina skarżącego, kształtujące się na poziomie 402,84 zł miesięcznie, a uzyskiwane z tytułu zasiłku okresowego, a także przedstawiony stan majątkowy członków rodziny. Uzyskiwany przez rodzinę skarżącego dochód jest niższy od aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, które na rok 2008 ustalono na poziomie 1126 zł brutto (podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. – Dz. U. Nr 171, poz. 1209). Zgodnie natomiast z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, minimalne wynagrodzenie za pracę, stanowi pewnego rodzaju kryterium dochodowe dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, warunkujący jej udzielenie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane). Wobec tego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 ust. 7 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie postanowienia.