II SA/Op 160/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi W. S. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...], nakazująca usunięcia odpadów z działek nr A. i B. obręb [...]. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2014 r. Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, zobowiązano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W terminie wyznaczonym do dokonania żądanej czynności skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie skarżący podał, że nie posiada środków na opłacenie wpisu ponieważ jest rencistą, dużo pieniędzy wydaje na lekarstwa i leczenie, a ponadto korzysta ze "służebności" syna. Oświadczył, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, a jedynymi źródłami dochodu rodziny jest renta skarżącego w wysokości 820 zł i emerytura jego małżonki w wysokości 1.500 zł. Określając posiadany majątek, w rubryce formularza wniosku pn. "mieszkanie", wnioskodawca podał: "pokój, kuchnia – służebność". Wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one przesłane na adres do korespondencji podany we wniosku i tam doręczone w dniu 18 kwietnia 2014 r., do rąk dorosłego domownika – J. S., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-24 akt). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wezwania, w tym nie przedłożył żądanych dokumentów. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżący W. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy na wymaganym formularzu wniosku i prawidłowo ten formularz wypełnił. Tym samym uznać należało, że spełnił przesłanki formalne, zgodnie z wymogami ustawodawcy. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżący wyczerpał przesłanki materialne warunkujące udzielenie pomocy, sprowadzało się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełniony został wymóg wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona winna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej W. S.. Wątpliwości pojawiły się w szczególności w kwestii wysokości i rodzaju ponoszonych przez rodzinę skarżącego wydatków na niezbędne utrzymanie siebie i mieszkania. Brak tych danych uniemożliwiało bowiem prawidłową ocenę czy uzyskiwany dochód wystarcza na pokrycie tych wydatków i czy stwarza możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie wymaganych kosztów sądowych. Wobec tego, skarżący został zobowiązany do przedłożenia: specyfikacji kosztów utrzymania członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy i mieszkania; wyciągów z posiadanych przez członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych z okresu ostatnich 2 miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez członków gospodarstwa domowego dochodów miesięcznych; wskazanie czy w utrzymaniu członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy partycypują osoby trzecie, jeżeli tak – to do podania rodzaju świadczonej pomocy oraz jej wysokości, w przypadku pomocy finansowej. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącego. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu, co orzekł jak w sentencji.