II SA/Op 168/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 1 kwietnia 2014 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 320 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2014 r., a w dniu 25 kwietnia 2014 r. złożył on osobiście w tut. Sądzie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na ciężką sytuację materialną i zły stan zdrowia. Podniósł, że ma 76 lat, od kilkunastu lat przebywa na emeryturze, a od osiemnastu lat jest wdowcem. Dodał, że uzyskuje dochody w wysokości 1.342 zł, zaś do miesiąca lipca 2013 r. osiągał miesięczny dochód w wysokości 1.100 zł. Stwierdził, że często korzysta z opieki lekarskiej, cierpi na schorzenia kręgosłupa i żylaki, a także schorzenie migotania przedsionków i astmę. W oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 5.000 zł, a mieszkanie o powierzchni 45m² przekazał synowi. Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez wyjaśnienie jak należy rozumieć użyte we wniosku sformułowanie, iż wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 45 m² "przekazane synowi". Zażądano także nadesłania odpisów wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego (jeżeli tacy istnieją) rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich dwóch miesięcy; przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego wnioskodawcy i członków jego gospodarstwa domowego; kosztów miesięcznego utrzymania mieszkania i ich udokumentowanie; przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego dochodu. Powyższe wezwanie zostało doręczone osobiście skarżącemu w dniu 2 maja 2014 r. W odpowiedzi, skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2014 r. wyjaśnił, że lokal, w którym zamieszkuje przekazał w drodze darowizny swojemu synowi, który mieszka poza granicami kraju. Oświadczył, że ponosi wydatki z tytułu niezbędnego miesięcznego utrzymania miesięcznego w łącznej wysokości: 1.160 zł (opłata za tv - 80 zł, energię – 44 zł, Internet – 50 zł, obiady – 300 zł, kolacje i śniadania – 200 zł, gaz – 21,73 zł, czynsz za mieszkanie – 302,21 zł, wywóz śmieci – 13 zł, lekarstwa i inne środki lecznicze – 180 zł). Do akt sprawy dołączył kserokopie: karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z 2012 r., wyniki badań lekarskich z 2012 r. i 2013 r., zeznania podatkowego PIT-28 i PIT- 28/A za 2013 r., uchwały Rady Nadzorczej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] o wykreśleniu skarżącego z rejestru członków z dniem 21 listopada 2011 r., a także wyciągów bankowych za okres od dnia 1 marca 2014 r. do dnia 30 kwietnia 2014 r. Wnioskodawca dołączył także odpis aktu notarialnego darowizny mieszkania, sporządzonego w dniu 28 września 2009 r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. Zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. S. B. wnosząc do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych powinien był wykazać, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, jaką określa ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81, opubl. LEX nr 8305; T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. I, Warszawa 2004 r., str. 379). Sąd przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. W niniejszym przypadku istotne jest więc ustalenie wpierw kosztów sądowych ciążących na skarżący, a następnie dokonanie oceny możliwości poniesienia tychże kosztów, w kontekście jego sytuacji materialnej. Zważono zatem, że skarżący na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 320 zł, a następnie w przypadku oddalenia skargi przez tut. Sąd i podjęcia dalszego procedowania – także opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (podstawa prawna: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz.U. Nr 221, poz. 2192 z późn. zm.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 160 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Do rozważenia pozostała zatem kwestia, czy skarżący jest w stanie takie opłaty sądowe ponieść. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że S. B. uzyskuje dochód miesięczny z tytułu emerytury w wysokości ok. 1.342 zł netto. Ponadto, w 2013 r. uzyskał dodatkowy dochód z tytułu prowadzonej na własne nazwisko działalności, w wysokości 6.664,86 zł netto, co daje w skali średniomiesięcznej: 555,40 zł netto. Dochód ten ustalono na podstawie dołączonego do akt sprawy odpisu zeznania podatkowego PIT-28 za 2013 r., po odliczeniu ryczałtu i uśrednieniu uzyskanej w ten sposób kwoty w stosunku miesięcznym. Wykazane przez skarżącego wydatki wynoszą miesięcznie 1.160,10 zł. Mając na uwadze oświadczenie skarżącego, że wydatki te uwzględniają koszty miesięcznego utrzymania mieszkania, koszty zakupu lekarstw i innych środków leczniczych, a także wyżywienia, stwierdzić można, że do dyspozycji skarżącego miesięcznie pozostaje kwota ok. 180 zł. Kwotę tę przeznaczyć skarżący może na inne cele, w tym na zakup ubrania, środków czystości czy jak sam podniósł, na nieprzewidziane zabiegi lekarskie. W ocenie referendarza, sytuacja materialna skarżącego stwarza możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Pogląd ten potwierdza analiza wyciągów bankowych skarżącego, z których wynika, że np. w dniu 24 kwietnia 2014 r. skarżący zlikwidował lokatę oszczędnościową na kwotę 12.200 zł i w tym samym dniu z rachunku bankowego wypłacił kwotę 9.000 zł. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wymienioną kwotę przeznaczył na określony, ważny życiowo cel, związany z niezbędnymi potrzebami skarżącego, na przykład związany z opłaceniem zabiegu lekarskiego. Istotne jest także, że saldo rachunku bankowego skarżącego na ostatni dzień uwzględniony w wyciągu (tj. 24 kwietnia 2014 r.), z którego to konta regulowane były także wydatki, w tym m.in. wszystkie wydatki mieszkaniowe, pozostało nadal dodatnie i wyniosło 3.648,74 zł. Ponadto, sam skarżący w formularzu wniosku wykazał, że posiada oszczędności w wysokości 5.000 zł. Przedstawiona sytuacja wskazuje jednoznacznie na możliwość pokrycia przez skarżącego kosztów sądowych wymaganych w sprawie, zwłaszcza, że dane dotyczące samego faktu posiadania oszczędności, jak również ich wysokości dotyczą bieżącego okresu, w którym to okresie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu. Wezwanie to doręczono mu bowiem w dniu 23 kwietnia 2014 r., a w dniu 24 kwietnia 2014 r. skarżący zlikwidował lokatę oszczędnościową. Oceny możliwości finansowej wnioskodawcy nie zmienia okoliczność, że zgromadzona kwota jest efektem kilkuletnich, czy kilkunastu lat oszczędzania. Referendarz nie kwestionuje, że zgromadzenie oszczędności wymagało od wnioskodawcy wyrzeczeń i ciężkiej pracy, co sam S. B. podniósł w piśmie z dnia 6 maja 2014 r. Jednakże referendarz jest zobowiązany do obiektywnej oceny możliwości płatniczych zwracającego się o pomoc, a ocena ta odnosić się musi do aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Dokonana natomiast w niniejszej sprawie ocena, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i przedstawionych argumentów, nie pozwala na przyjęcie rozstrzygnięcia o przyznaniu S. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, referendarz sądowy działając trybie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.