II SA/Op 168/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Op 168/14 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego z dnia 1 kwietnia 2014 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 320 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2014 r., a w dniu 25 kwietnia 2014 r. złożył on wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Swoje żądanie uzasadnił ciężką sytuację materialną i złym stanem zdrowia. Wskazał, że ma 76 lat, od kilkunastu lat przebywa na emeryturze, a od osiemnastu lat jest wdowcem. Uzyskuje dochód miesięczny z tytułu emerytury w wysokości 1342 zł, a do miesiąca lipca 2013 r. osiągał miesięczny dochód w wysokości 1100 zł. Często korzysta z opieki lekarskiej, cierpi na schorzenia kręgosłupa i żylaki, a także migotanie przedsionków i astmę. W oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 5.000 zł, a mieszkanie o powierzchni 45m² przekazał synowi. Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez wyjaśnienie jak należy rozumieć użyte we wniosku sformułowanie, iż wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 45 m² "przekazane synowi". Zażądał też nadesłania odpisów wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego (jeżeli tacy istnieją) rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich dwóch miesięcy; przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego wnioskodawcy i członków jego gospodarstwa domowego; kosztów miesięcznego utrzymania mieszkania i ich udokumentowania; przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego dochodu. Powyższe wezwanie zostało doręczone osobiście skarżącemu w dniu 2 maja 2014 r. W odpowiedzi, skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2014 r. wyjaśnił, że lokal, w którym zamieszkuje przekazał w drodze darowizny swojemu synowi, który mieszka obecnie poza granicami kraju. Oświadczył, że ponosi wydatki z tytułu niezbędnego miesięcznego utrzymania miesięcznego w łącznej wysokości: 1160 zł (opłata za TV - 80 zł, energię – 44 zł, Internet – 50 zł, obiady – 300 zł, kolacje i śniadania – 200 zł, gaz – 21,73 zł, czynsz za mieszkanie – 302,21 zł, wywóz śmieci – 13 zł, lekarstwa i inne środki lecznicze – 180 zł). Do akt sprawy dołączył kserokopie: karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z 2012 r., wyniki badań lekarskich z 2012 r. i 2013 r., zeznania podatkowego PIT-28 i PIT- 28/A za 2013 r., uchwały Rady Nadzorczej [...]Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] o wykreśleniu skarżącego z rejestru członków z dniem 21 listopada 2011 r., a także wyciągów bankowych za okres od dnia 1 marca 2014 r. do dnia 30 kwietnia 2014 r. Wnioskodawca dołączył także odpis aktu notarialnego darowizny mieszkania, sporządzonego w dniu 28 września 2009 r. Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. Pismem z dnia 27 maja 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...), ale samo zwolnienie od kosztów oznacza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (por. art. 244 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieni lub nie pozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym (...), przy czym wniosek taki składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (por. art. 252 § 2 P.p.s.a.). Czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi, i należą do nich m.in. wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a także do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy (por. art. 258 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Od zarządzeń i postanowień o jakich mowa w art. 258 § 2 pkt 6 do 8 P.p.s.a. strona może wnieść do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciw w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wnoszony samodzielnie przez stronę nie wymaga co do zasady uzasadnienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (por. art. 260 P.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że po wniesieniu sprzeciwu wniosek strony o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu, niejako na nowo, choć nie ma potrzeby ponawiania przez stronę czynności złożenia kolejnego formularza o jakim stanowi art. 252 § 2 P.p.s.a., lub kolejnych oświadczeń w trybie art. 255 P.p.s.a. Te dotychczas złożone oświadczenia i załączone do nich dokumenty stanowią bowiem nadal materiał dowodowy, w oparciu o który sąd rozpoznaje wniosek, w tym wypadku na tle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. S. B. wnosząc do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych powinien był wykazać, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, jaką określa ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący ma stały dochód miesięczny z tytułu emerytury w kwocie 1342 zł netto, a dodatkowo dorabia do emerytury jako taksówkarz. W 2013 r. uzyskał z tego tytułu dochód w kwocie 6664,86 zł netto, co miesięcznie dało mu dodatkowy dochód netto 555,40 zł. Ponadto jak wynika z wyciągów bankowych nadesłanych przez skarżącego za okres dwóch miesięcy, to jest marca i kwietnia 2014 r., w dniu 24 kwietnia 2014 r. dokonał on wypłaty oszczędności na kwotę 9000 zł, a po dokonaniu tej operacji pozostało mu nadal na koncie saldo dodatnie 3648,74 zł. Sam skarżący potwierdził również fakt posiadania oszczędności w formularzu wniosku, wskazując tam ich kwotę na 5000 zł. W ocenie Sądu już same wykazane przez stronę oszczędności powodują, że nie spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Nie zmieniają takiej oceny Sądu, podnoszone przez skarżącego w sprzeciwie kwestie, że jest on w podeszłym wieku, i musi mieć zgromadzone środki na wypadek nagłych, nieprzewidzianych wydatków związanych z pogorszeniem się stanu zdrowia. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, (zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionych i znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana." W postanowieniu z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, (zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Rozstrzygające znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów. Posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych." Tylko wyjątkowe wydatki mogłyby natomiast powodować uznanie, że zgromadzone oszczędności nie dają stronie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Zważono zatem, że skarżący na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany do uiszczenia tylko wpisu od skargi w wysokości 320 zł, która mieści się w jego możliwościach płatniczych. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji.