II SA/Op 170/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na opinię służbową Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] z dnia 2 stycznia 2015 r. w przedmiocie weryfikacji opinii służbowej żołnierza zawodowego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem uiszczonego wpisu. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na opinię z dnia 2 stycznia 2015 r. w sprawie odmowy zweryfikowania ostatecznej opinii służbowej żołnierza zawodowego. Zażądał uchylenia ww. opinii oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik organu, tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...], wniósł o jej odrzucenie w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.). Podniósł, że skarga wniesiona została z uchybieniem terminu oraz że brak jest właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na regulację ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414, ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżoną opinię oraz stwierdził, że z przepisów tej ustawy w żaden sposób nie wynika, aby czynności związane z opiniowaniem służbowym podlegały zasadom postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego brak jest podstaw do uznania, że wydana opinia jest decyzją, czy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej i stąd też nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Opinia ta, zdaniem organu, jest wewnętrznym dokumentem niepodlegającym kontroli sądowej. Na potwierdzenie tego stanowiska przywołano poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Na gruncie tego przepisu w doktrynie wskazuje się, że sąd administracyjny został powołany do kontroli działalności organów administracji publicznej, a zatem kontroli działalności organów państwa (organów administracji rządowej, jak i innych organów państwa wykonujących administrację publiczną) oraz organów samorządowych wykonujących administrację publiczną. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zatem kontrola władczych działań organów państwa oraz organów wspólnot samorządowych (por. B. Adamiak, O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowym, PiP 2006, z. 11, s. 44). Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stanowiąc, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. Ponadto, stosownie do treści art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wskazane regulacje określają właściwość rzeczową sądów administracyjnych w sprawowaniu kontroli nad działalnością organów administracji publicznej, wyznaczając zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Z regulacji tych wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. Mając na uwadze właściwość rzeczową sądów administracyjnych dostrzec należy, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych niż administracyjny, stosunków prawnych. Oceniając przedmiot niniejszej skargi pod kątem właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi, zauważyć należy, że zaskarżony akt to ostateczna opinia służbowa żołnierza zawodowego, wydana w trybie art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 764), które określa: 1) szczegółowy tryb opiniowania służbowego oraz sposób oceniania żołnierza zawodowego, doręczania i zapoznawania go z treścią opinii służbowej, wnoszenia i rozpatrywania od niej odwołania oraz weryfikowania opinii ostatecznych; 2) tryb udostępniania opinii służbowej; 3) wzór arkusza opinii służbowej. Z przywołanych regulacji, wbrew twierdzeniom skarżącego, w żaden sposób nie wynika, aby opisywany akt miał charakter decyzji administracyjnej. Przez decyzję należy bowiem rozumieć każdy, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego przepisu prawa, władczy i jednostronny akt organu administracji, rozstrzygający konkretną sprawę i skierowany do imiennie oznaczonego adresata, niezwiązanego z organem węzłem zależności organizacyjnej, ani też podległości służbowej. Tymczasem opinia służbowa takich cech nie posiada (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 3114/14 – www. nsa.orzeczenia.gov.pl). Nie jest wydawana przez organ wojskowy, ale przez bezpośredniego przełożonego żołnierza zawodowego, a odwołanie od opinii służbowej rozpoznaje wyższy przełożony żołnierza zawodowego. Żaden przepis ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ani aktu wykonawczego nie przypisuje "bezpośredniemu przełożonemu" ani "wyższemu przełożonemu" funkcji organu. Powyższe wskazuje, że opinia służbowa jest typowym aktem wewnętrznym, skierowanym do podmiotów (żołnierza zawodowego i jego przełożonych) będących w określonej wojskowej strukturze organizacyjnej i wynikającym z podległości służbowej między przełożonym i podwładnym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 239/15; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 775/14 -wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne są na stronie: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W związku z powyższym uznać należało, że kwestionowana przez skarżącego opinia służbowa nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, czy też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego, lecz aktem wydawanym w ramach podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi, a zatem skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze skargę należało odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Stąd też wobec uiszczenia przez skarżącego kwoty 200 złotych tytułem wpisu od skargi, należało orzec o jego zwrocie,co uczyniono w punkcie 2 sentencji. Wobec odrzucenia skargi z powodu braku właściwości tut. Sądu do rozpoznania wniesionej skargi, wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie wymagał rozpoznania, wobec jego oczywistej bezzasadności. ----------------------- 4