II SA/Op 174/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przekazania podania w sprawie nakazu rozbiórki na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi 2. zwolnić skarżącą K. G. od kosztów sądowych, w zakresie niewymienionym w punkcie 1 3. ustanowić skarżącej K. G. adwokata. Pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. K. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Starosty Nyskiego o przekazaniu, według właściwości, pisma K. G. z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie wykonania przez M. i M. S. rozbiórki muru położonego na nieruchomości nr [...] w S., do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nysie. W dniu 4 czerwca 2008 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 100 zł, a w dniu 9 czerwca 2008 r. wpłynął do Sądu, nadany przesyłką pocztową z dnia 6 czerwca 2008 r., wniosek K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała na swój zły stan zdrowia, a także złą kondycję finansową. Oświadczyła, że przebywa na emeryturze, wcześniej pobierała rentę z tytułu utraty wzroku, ma stwardnienie rozsiane. Dodała, że tocząca się sprawa sądowoadministracyjna związana jest z rozgraniczeniem działek, na których miał być umiejscowiony parking dla pacjentów ośrodka rehabilitacyjnego, jaki skarżąca pragnie otworzyć. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że mieszka sama, a także z informacji zawartych we wniosku wynika, że jej córka A. L. nie pracuje – opiekuje się rodzicami skarżącej, którzy są po "wylewie" i są w podeszłym wieku. Córka skarżącej wraz ze swoim synem R. przebywa u rodziców K. G. Źródłami dochodu K. G. jest emerytura w kwocie 632,55 zł; skarżąca podała także, że jej wnuk otrzymuje alimenty w kwocie 400 zł. W oświadczeniu dotyczącym posiadanego majątku skarżąca wykazała, że posiada nieruchomość (dom) o powierzchni 274 m²; sprzęt rehabilitacyjny oraz znaczki filatelistyczne, które mają "groszową" wartość i wspierają "braki na miesięczne utrzymanie". Skarżąca podała także, że posiada dwunastoletni samochód marki "Opel Astra – Kombi". Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy wezwał ją pismem z dnia 12 czerwca 2008 r., do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowego oświadczenia oraz stosownych dokumentów, tj.: - jednoznacznego wskazania czy jej córka, A. L., pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też z rodzicami skarżącej, u których – zgodnie z Pani oświadczeniem – "przebywa" i którymi się opiekuje oraz "służy pomocą fachową", - przedłożenie aktualnych (tj. z miesiąca kwietnia i maja 2008 r.) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, - wskazania wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie członków rodziny skarżącej, przy uwzględnieniu wydatków mieszkaniowych (np. opłata za gaz, za energię elektryczną, za odprowadzanie ścieków, za dostawę wody, itp.), - oświadczenia, wobec wykazania we wniosku posiadania przez skarżącą sprzętu rehabilitacyjnego i nieruchomości o znacznej powierzchni (tj. 274 m²), czy skarżąca uzyskuje z tytułu posiadania w/w składników majątkowych, dodatkowe dochody, np. z tytułu ich najmu, itp., - wskazania – czy skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, bądź pomocy osób trzecich (jeżeli tak – o podanie formy i zakresu uzyskiwanej pomocy). W odpowiedzi na wezwanie, K. G. w piśmie z dnia 25 czerwca 2008 r. wyjaśniła m.in., że jej córka A. L. przebywa u rodziców skarżącej, którymi stale się opiekuje. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej związanej z "ośrodkiem rehabilitacji". Głównym tego powodem jest fakt, iż brakuje na jej posesji miejsca na parking, na powstanie którego miała być przeznaczona działka, będąca przedmiotem sporu. K. G. nie posiada rachunków bankowych, w tym lokat terminowych. Skarżąca podała także, że posiadana przez nią nieruchomość jest dawnym budynkiem A, który jest chronionym prawnie zabytkiem, a jego układ pomieszczeń nie nadaje się na przekwalifikowanie na cele mieszkaniowe pod najem. Skarżąca podała, że żyje skromnie i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. W aktach sądowych sprawy znajdują się załączone przez skarżącą dokumenty, w tym: zaświadczenia z dnia 25 czerwca 2008 r. wydane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G., że K. G. i A. L. nie korzystają z pomocy opieki społecznej; zaświadczenie z dnia 25 czerwca 2008 r. wydane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N., że J. G., K. G., J. G. i A. L. nie korzystają ze świadczeń opieki społecznej; przelew należności z tytułu dostawy wody na kwotę 100 zł; rachunek telefoniczny za okres od 1 marca 2008 r. do 31 marca 2008 r. na kwotę 88,56 zł; rachunek za energię elektryczną za kwiecień 2008 r. w kwocie 80,92 zł., karty informacyjne leczenia szpitalnego J. G. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, zważono co następuje: W świetle art. 245 ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, albo zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków. Wskazać należy, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z art. 244 § 2 ustawy, stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków tego wyznaczonego pełnomocnika. Uwzględniając przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. wnioskowanym przez skarżącą, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy stwierdzono, że istnieje podstawa do przyznania skarżącej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W świetle cytowanego bowiem przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81, opubl. LEX nr 8305; T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. I, Warszawa 2004 r., str. 379). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek pod kątem obciążeń finansowych, jakie skarżąca obowiązana jest ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym zważono, że w sprawie został już uiszczony w dniu 4 czerwca 2008 r. wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wskazać zatem należy, że zwolnienie od tej opłaty sądowej nie może być brane pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem wniosek taki jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, niepubl.). W niniejszej sprawie K. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w dniu 6 czerwca 2008 r. (data stempla pocztowego), a zatem po dacie uiszczenia wpisu, przez co wpis ten nie może stanowić przedmiotu zwolnienia. Oceniając natomiast sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, iż spełnia ona przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - z wyłączeniem, o czym była mowa wyżej, uiszczonego wpisu od skargi - oraz obejmującym ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy uznał bowiem, iż pomimo wcześniejszych wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i płynności płatniczych skarżącej, jakie pojawiły się podczas lektury wniosku o przyznanie prawa pomocy, wykazała ona, że nie należy jej przyznać prawo pomocy. Uwzględniając bowiem fakt, iż K. G. została pouczona w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, referendarz uznał za wiarygodne wyjaśnienia udzielone przez nią w piśmie z dnia 25 czerwca 2008 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu o złożenie dodatkowych oświadczeń i stosownych dokumentów. Przyjął zatem, iż K. G. nie prowadzi "ośrodka rehabilitacji" jako działalności gospodarczej, z której czerpie dochody; posiadany przez nią sprzęt rehabilitacyjny jest wykorzystywany wyłącznie przez członków jej rodziny, a wskazana przez nią nieruchomość nie przynosi jej żadnych dodatkowych dochodów, związanych np. z prowadzeniem działalności gospodarczej. Rozpoznający wniosek dał wiarę także oświadczeniu K. G., iż zbiory filatelistyczne, będące w jej posiadaniu nie są źródłem stałego dochodu i ograniczają się do "groszowych" (tak jak to określiła skarżąca we wniosku) kwot. Uwzględniając powyższe, przyjąć należało, iż skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności, a jej dochód kształtuje się na poziomie 632,55 zł miesięcznie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż rozpoznający wniosek wobec oświadczenia K. G., że jej córka i wnuk przebywają w N. u rodziców skarżącej, nie uwzględnił w/w osób jako tworzących wraz z K. G. wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji tego, referendarz określając miesięczny dochód skarżącej, nie wziął pod uwagę dochodu z tytułu alimentów w kwocie 400 zł, jakie otrzymuje wnuk skarżącej. K. G. nie posiada także majątku, który stanowi realne źródło dodatkowych dochodów. Powyżej przedstawiona sytuacja materialna skarżącej, przy uwzględnieniu okoliczności, że jest ona osobą schorowaną, która cierpi m.in. na stwardnienie rozsiane, a co za tym idzie zmuszona jest ponosić dodatkowe wydatki na leczenie, uzasadnia przyjęcie poglądu, że K. G. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje K. G., przy wysokości wykazanych stałych miesięcznych opłat lokalowych (ok. 290 zł.), do których dodać także należy koszty ubrania, środków czystości, wyżywienia, czy koszty leczenia, wskazują jednoznacznie, że skarżąca jest osobą, której należy przyznać prawo pomocy. Wobec tego, działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.