II SA/Op 174/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 4 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przekazania podania w sprawie nakazu rozbiórki na skutek wniosku K. G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku postanawia: odmówić przywrócenia terminu 9 K. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], przekazujące Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Nysie pismo skarżącej z dnia 10 marca 2006 r. dotyczące wykonania przez M. i M. S. rozbiórki muru położonego na nieruchomości nr [...] w S. Rozpoznanie sprawy wyznaczono na dzień 10 lipca 2008 r., o czym zawiadomiono skarżącą, doręczając jej w dniu 12 czerwca 2008 r. na adres podany w skardze zawiadomienie wraz z odpisem odpowiedzi na skargę wraz z pouczeniem (k. 16 a.sąd.). Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2008 r. (data nadania przesyłki) skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyznaczona na dzień 10 lipca 2008 r. rozprawa została odroczona wobec nierozpoznania powyższego wniosku. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2008 r. uwzględniono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którym przez Okręgową Radę Adwokacką został wyznaczony adwokat S. W. wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej w O., o czym skarżąca została poinformowana przez Radę pismem z dnia 5 sierpnia 2008 r. (k. 58 a.sąd.). Pełnomocnik skarżącej, zawiadomiony o kolejnym terminie rozprawy, wyznaczonym na dzień 16 października 2008 r., stawił się na rozprawę. Prawomocnym już wyrokiem z dnia 16 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. G. Pismem z dnia 6 maja 2009 r. K. G. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 października 2008 r. podnosząc, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, gdyż nie była zawiadomiona o rozprawie przez Sąd, jak również pełnomocnik nie zawiadomił jej o terminie posiedzenia w dniu 16 października 2008 r., a równocześnie nie zostało mu udzielone pełnomocnictwo, gdyż nie została pouczona przez adwokata o takiej konieczności. Wskazała, że o wydaniu wyroku powzięła informację w dniu 30 kwietnia 2008 r. podczas zapoznawania się z aktami sprawy. Ponadto w piśmie z dnia 27 lipca 2009 r. skarżąca wyjaśniła, że pełnomocnik zataił przed nią przebieg sprawy, a przez ten okres borykała się z problemem białaczki wysokiego ryzyka u wnuczka R. S. i wieloma sprawami rodzinnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy na wstępie podać trzeba, że skoro wiedzę o wydanym wyroku skarżąca powzięła w dniu 30 kwietnia 2009r. podczas przeglądania akt w siedzibie Sądu, o czym świadczy zapisek urzędowy z dnia 4 września 2009 r. (k. 105 a.sąd.), to należało przyjąć, że zawarty w piśmie z dnia 6 maja 2009 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 16 października 2008 r. został złożony w terminie, stąd należało go rozpoznać merytorycznie. Odnośnie spełnienia drugiej z przesłanek określonych w art. 86 § 1 P.p.s.a. uzasadniających przywrócenie terminu, a polegającej na udowodnieniu braku winy, należy wskazać, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że o braku winy można mówić tylko w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, opubl. LEX nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, LEX nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, LEX nr 55307; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 328-329 oraz H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis; Warszawa 2005, s. 333) przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260). W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Rozpoznając wniosek pod względem spełnienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, Sąd zważył w pierwszej kolejności, że w sprawie skarżąca była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika ustanowionego na jej wniosek w ramach prawa pomocy. Zarówno o fakcie uwzględnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika, jak i o osobie pełnomocnika oraz adresie jego kancelarii skarżąca została powiadomiona. Pełnomocnik, zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 16 października 2008 r., uczestniczył w rozprawie, co wynika z protokołu rozprawy (k. 69 a.sąd.). Wyrok oddalający skargę został wydany w sprawie w dniu 16 października 2008 r., a zatem termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął z dniem 23 października 2008 r. W ocenie Sądu, okoliczności wskazywane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. Zważyć w tym zakresie trzeba, że to zawodowy pełnomocnik, ustanowiony przez Sąd w ramach prawa pomocy winien dokonywać wszelkich czynności procesowych w imieniu skarżącej. W sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, a zatem wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik winien wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że "skoro strona występuje o ustanowienie adwokata i z góry wiadomo, że w razie uwzględnienia wniosku będzie to adwokat wyznaczony przez okręgową radę adwokacką, to należy założyć, że strona udziela pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi. Jeżeli więc okręgowa rada adwokacka kieruje do Sądu pismo, w którym wskazuje wyznaczonego adwokata i zawiadamia o tym stronę, to można przyjąć, że wyznaczony adwokat działa w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez stronę, dla której został wyznaczony" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 519/05, opubl. ONSAiWSA 2005 r. nr 6, poz. 115). Ponadto, fachowy pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz, a zwłaszcza powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, niepubl.). W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony przez pełnomocnika, który podjął się pełnienia swej funkcji, czego przejawem było stawiennictwo na rozprawie, ale przez samą skarżącą, jednak nie można uznać, że skarżąca uwiarygodniła okoliczność, iż nie była w stanie dokonać czynności sądowej. Wskazywane przez skarżącą okoliczności polegają w istocie na braku kontaktu z pełnomocnikiem, co należy uznać za przejaw niestaranności w prowadzeniu własnych spraw. Zdaniem Sądu, skarżąca ma przed Sądem uwiarygodnić przyczyny uniemożliwiające dokonanie czynności procesowej. Fakt niepoinformowania skarżącej przez pełnomocnika o terminie rozprawy i sposobie rozstrzygnięcia skargi nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, gdyż skarżąca po otrzymaniu pisma z dnia 5 sierpnia 2008 r. mogła sama wcześniej wykazać się inicjatywą w nawiązaniu kontaktu z wyznaczonym adwokatem, jak również mogła podjąć działania zmierzające do ustalenia wyniku sprawy. Z kolei podnoszona przez skarżącą okoliczność w postaci przewlekłej choroby wnuka nie została należycie udokumentowana, natomiast samo twierdzenie w tym zakresie jest niewystarczające. Konieczność sprawowania opieki nad chorym wnukiem nie przesądza od razu o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. Niezależnie bowiem od tego, jak również niezależnie od bliżej niesprecyzowanych innych kłopotów rodzinnych, skarżąca mogła podjąć znacznie wcześniej niż w dniu 30 kwietnia 2009 r. (czyli po upływie ponad ośmiu miesięcy od ostatniej informacji odnośnie osoby ustanowionej pełnomocnikiem w sprawie) czynności zmierzające do ustalenia, w jakim stanie jest sprawa zawisła przed sądem, ewentualnie skontaktować się w tym zakresie z ustanowionym z urzędu pełnomocnikiem, co pozwoliłoby w terminie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zwłaszcza, że skarżąca w zawiadomieniu o rozprawie wyznaczonej na dzień 10 lipca 2008 r. - które to zawiadomienie skierowane zostało na jej adres - została szczegółowo pouczona o zasadach wnoszenia takiego środka procesowego. Nie można zatem w tym przypadku mówić o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Reasumując powyższe, w ocenie Sądu, podniesione w sprawie okoliczności, dotyczące braku przez skarżącą wiedzy o wydaniu wyroku - jako przesłanka przywrócenia terminu - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż ta niewiedza wynikała z zaniedbań skarżącej i nie została spowodowana żadną przyczyną o charakterze nadzwyczajnym, niezależną od działań skarżącej. W szczególności choroby wnuka nie można uznać za taką przyczynę, która uprawdopodobniałaby, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku nastąpiło bez winy skarżącej albo jej pełnomocnika. Z tych względów, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. ----------------------- 1