II SA/Op 177/10
WyrokWSA w Opolu2010-04-20
Skład orzekający: Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego jest zgodna z prawem, mimo trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie zasiłku okresowego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Przekroczenie tego kryterium wyklucza prawo do zasiłku, niezależnie od trudnej sytuacji życiowej. Dochód z gospodarstwa rolnego ustala się ryczałtowo na podstawie powierzchni hektarów przeliczeniowych, bez względu na faktyczne wykorzystanie gospodarstwa.Stan faktyczny
S. H. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, który został odmówiony przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Dochód rodziny wyniósł 2524,16 zł, przekraczając kryterium 1755 zł. Dochód uwzględniał m.in. ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego, mimo że gospodarstwo było dzierżawione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące niewłaściwego ustalenia dochodu i trudnej sytuacji życiowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, odmówił przyznania S. H. zasiłku okresowego. Decyzja wydana została na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 9 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). W uzasadnieniu odnosząc się do ustaleń dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ wskazał, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci. Pozostaje w związku małżeńskim z P. H., który jak wynika z jego oświadczenia oraz oświadczenia strony prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z tytułu alimentów, wyrokiem z dnia [...], przyznana została stronie od męża kwota 20 zł na każde z dzieci. Strona nie występowała nigdy o ich podwyższenie i do chwili obecnej otrzymuje je w łącznej wysokości 80 zł. Od dnia 4 lutego 2008 r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Nysie jako osoba poszukująca pracy. W miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji, dochodu z tytułu pracy nie uzyskał również syn strony – D. H. – który pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak ustalono, nie jest on i nigdy nie był zarejestrowany w urzędzie pracy. W ocenie organu, jako osoba młoda i zdrowa winien on jednak dołożyć starań aby polepszyć sytuację bytową rodziny. Organ wskazał, iż przyznanie zasiłku na podstawie art. 38 ustawy warunkuje kryterium dochodowe ustalane według zasad określonych w art. 8 ustawy. Dla rodziny strony wynosi ono 1755 zł. Strona nie spełnia jednak tego kryterium, gdyż jej łączny dochód wynosi 2524,16 zł, a zatem przekracza ustaloną kwotę o 769, 16 zł. Z tego powodu organ stwierdził, że S. H. nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku okresowego. W odniesieniu do wskazanej przesłanki przyznania zasiłku organ wyjaśnił, iż na dochód strony składa się: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 218, 63 zł, alimenty w wysokości 80 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w R. w wysokości 1945,53 zł. Organ obliczył, że dla gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, którego właścicielką jest strona, przyjąć należy powierzchnię 9,3987 ha przeliczeniowego. Określił też, że zgodnie z art. 8 ust. 9 i 10 ustawy przyjmuje się dla 1 ha przeliczeniowego dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Dochód ten podlega zsumowaniu z dochodami uzyskanymi z innych źródeł. Przepisy nie przewidują przy tym możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości innej niż ustalona w tych przepisach, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Ponadto organ podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku, gdy właściciel nie prowadzi działalności rolniczej osobiście. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Przy takiej interpretacji nie ma też znaczenia fakt, że gospodarstwo rolne jest dzierżawione. Dlatego w ocenie organu, dla ustalenia dochodu strony ze wskazanego gospodarstwa nie miała znaczenia ujawniona w toku postępowania okoliczność, zawarcia umowy dzierżawy gospodarstwa na okres 10 lat. Organ wyjaśnił, że umowa dzierżawy została zawarta w celu uzyskania przez S. H. prawa do emerytury i dotyczy 6,453 ha gospodarstwa. Jego zabudowana część o powierzchni 0,2550 ha pozostała w użytkowaniu strony. W umowie nie określono jednak kwoty czynszu dzierżawnego. Strona nie wystąpiła również z wnioskiem o przyznanie emerytury rolniczej (potwierdzenie - pismo KRUS w Opolu). Wskazując na sytuację materialną strony organ ujawnił ponadto, że posiada ona także własnościowe mieszkanie w N., które zaspokaja potrzeby mieszkaniowe jej rodziny. Wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych wynoszą: energia elektryczna 94,64 zł, czynsz - 375,77 zł. Organ odnotował, że w maju 2009 r. do Ośrodka wpłynęło 807 podań o udzielenie pomocy, a w czerwcu (na dzień wydania decyzji) 755 podań. Na zasiłki okresowe w 2009 r. Ośrodek posiadał natomiast kwotę 1.431.000 zł, przy czym z tej formy pomocy korzysta około 1000 rodzin i osób.
W odwołaniu od decyzji S. H. podniosła, że decyzja odmawiająca przyznania jej zasiłku okresowego jest dla niej krzywdząca, a odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku jest "pogwałceniem przepisów prawa, ustalonych uprzednio przez SKO". Nie zgodziła się z dokonanym przez organ sposobem obliczenia dochodu uzyskiwanego przez jej rodzinę, dodając, że jest "dłużnikiem wszędzie", nie jest w stanie znaleźć pracy z uwagi na wiek, a prawa do świadczeń emerytalnych nie posiada.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, po czym zważył, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, jak i uwzględniając rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. Wskazał też na pojęcie dochodu, które zdefiniowane zostało w art. 8 ust. 3 ustawy, jak również powołał treść art. 8 ust. 4 ustawy określającego rodzaje świadczeń niepodlegające wliczeniu do dochodu. Odnosząc się do regulacji art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy wyjaśnił, że zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art. 38 ust. 2 i 3 ustawy wskazał, że wynikają z niego zasady, co do ustalenia wysokości zasiłku okresowego.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ powołał się na okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i ujawnione w decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazał jeszcze na fakt, że zarówno strona, jak i jej syn D. H. są osobami w wieku produkcyjnym, biernie oczekując pomocy ze strony organów pomocy społecznej, której są podopiecznymi od wielu lat. Tymczasem zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej – pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom lub rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, uprawnienia i możliwości.
Na podstawie ujawnionych okoliczności, organ odwoławczy, jako prawidłowy przyjął sposób wyliczenia dochodu rodziny strony przedstawiony przez organ pierwszej instancji i uznał, że dochód ten w miesiącu maju wyniósł 2,524.16 zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego wynoszącego 1.775 zł, o którym mowa w art. 8 ustawy Stąd uznał, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni, wynoszący 2.524,16 zł, na osobę w rodzinie 504,83 zł, wskazuje, iż rodzina strony nie spełnia warunków dochodowych, od których uzależnione jest przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.
Stwierdził, że wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do nieuwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie uzależniają bowiem dochodu z gospodarstwa rolnego od sposobu faktycznego wykorzystania gospodarstwa. Dla organu w tym względzie wiążący jest sam fakt posiadania gruntów. Jako prawidłową organ odwoławczy wskazał ocenę organu pierwszej instancji, co do tego, że strona ma możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką i uzyskiwania z tego tytułu środków utrzymania. Wskazana okoliczność zdaniem Kolegium, przesądziła o tym, że dochód z gospodarstwa rolnego strony został prawidłowo obliczony, przy zastosowaniu trybu ryczałtowego określonego w art. 8 ust. 9 ustawy. W świetle materiału dowodowego strona nie spełniła tym samym kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego. Stąd też zasiłek nie mógł być przyznany. Organ odwoławczy zgodził się z argumentacją zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej – pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom lub rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, uprawnienie lub możliwości. Zaznaczył, że dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych nie potwierdzają, aby S. H. podejmowała jakiekolwiek działania w celu poprawy sytuacji życiowej rodziny. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ II instancji wyjaśnił, że sposób ustalania dochodu rodziny dla celów pomocy społecznej i dodatków mieszkaniowych został uregulowany odmiennie, w dwóch odrębnych aktach prawnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, S. H. podniosła, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Wywodziła o istnieniu wręcz "matactwa w sprawie", skoro ten sam zespół orzekający obecnie przedkłada odmienne wyjaśnienie prawne, niż uprzednio, przyznające prawo do zasiłku okresowego, w niezmienionej sytuacji finansowej rodziny.
Skarżąca podkreśliła, że jest w trudnej sytuacji, jako osoba bez pracy. Przyznała, że będąc zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w Nysie otrzymała dwie oferty pracy, do żadnej z nich nie została przyjęta z uwagi na brak umiejętności obsługi komputera. Akcentowała, że organy bawią się jej kosztem, powtarzając argumenty o spełnieniu przez jej rodzinę kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskiwania pomocy społecznej, tym bardziej, iż z pomocy takiej korzystała od kilku lat, a przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zmieniły się od ubiegłego roku. Wyjaśniła, że dzierżawa gospodarstwa rolnego na okres dziesięciu lat została zawarta w celach rentowych męża, chorującego na "chorobę postępującą SM, orzeczoną w świadczeniu na stałe, inaczej bowiem groziły sankcje z KRUS Opole". Nie zgodziła się, aby SKO Opole "pchało ją do pracy, tylko, dlatego, że ona sama oraz syn D. są w wieku produkcyjnym". Zaznaczyła, że 22 letni syn D. jest absolwentem liceum ogólnokształcącego i nie ma ochoty przekwalifikować się do pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej, że jest to małe gospodarstwo o powierzchni 6,71 ha, bez żadnych perspektyw.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Przytaczając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organ jako niezasadne uznał zarzuty skargi. Ponownie wyjaśnił, że dochód z gospodarstwa rolnego (obliczany ryczałtowo) został wliczony do dochodu strony na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, zwracając uwagę na przywołane w zaskarżonej decyzji orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny nie jest też tym samym uprawniony do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie w postaci wydania orzeczenia zmieniającego kontrolowaną decyzję.
W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają przepisom prawa.
Zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (która w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 powołanej ustawy podkreślić przyjdzie, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).
Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza bowiem przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.
W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką swoich dzieci. Wspólnie z nimi tworzy zatem rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy.
Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), obowiązującego od dnia 1 października 2009 r., tak samo jak w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu z dnia 24 lipca 2006 r. (które znajdowało zastosowanie w dniu podjęcia decyzji przez organ pierwszej instancji oraz zostało powołane w zaskarżonej decyzji, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy) kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym również do przyznania zasiłku okresowego, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny". Stosownie do tego w niniejszej sprawie organy prawidłowo wyliczyły, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1755 zł (5 osób x 351 zł).
W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły również, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku skarżąca uzyskała dochód w wysokości 2524,16 zł. Słusznie też na tej podstawie uznały, że przekracza on określone dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe o kwotę 769,16 zł.
W tym miejscu wskazać należy, że ustawa o pomocy społecznej dokładnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jednocześnie też, ustalając w art. 8 ust. 10 ustawy, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, przyjął w art. 8 ust. 9 ustawy, w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. e powołanego rozporządzenia, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł.
Powyższe regulacje, wbrew twierdzeniom skarżącej, pozwalają stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej, przyjmując że składają się na niego: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 218,63 zł, alimenty na dzieci w kwocie 80 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego, stanowiącego własność skarżącej, w wysokości 1945,53 zł. Wskazane składniki nie należą do świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu, określonych w art. 8 ust. 4 ustawy. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Doliczyć do nich także należy dochody z ha przeliczeniowych.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, zgodzić należy się z ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, iż art. 8 ust. 9 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Idąc dalej przyjąć też należy, że przepis ten dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09, wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie, co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09).
Jak wynika z ustaleń organów poczynionych na gruncie niniejszej sprawy, skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, stanowiącej 9,3987 ha przeliczeniowych. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy organy prawidłowo zatem przyjęły, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód w kwocie 1945,53 zł (9,3987 ha x 207 zł/ha). Zgodnie z powyższym, jako niemającą wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę, uznać należało okoliczność oddania przez skarżącą gospodarstwa w bezpłatną, 10-letnią dzierżawę. Przepisy ustawy nie uzależniają, bowiem dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania. Zauważyć przy tym można, ze wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 8 ust. 9 ustawy z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
Podsumowując powyższe rozważania w ocenie Sądu stwierdzić należało, że skarżąca nie spełniła warunków uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego, z uwagi na to, że dochód jej rodziny wynoszący 2524,16 zł, przekroczył kryterium dochodowe rodziny, ustalone w kwocie 1755 zł, o 769,16 zł. Jak wcześniej wskazano kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie tego świadczenia pieniężnego. Oznacza to, że niespełnienie jej pozbawia możliwości przyznania zasiłku, nawet jeżeli wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, a tym samym utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło