II SA/Op 179/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. J. K., przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, uczynił postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22 lutego 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie własnego tegoż organu z dnia 29 stycznia 2016 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich wynikających z przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Z przedstawiony sądowi akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2016 r. J. K. zwrócił się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie o przyznanie mu uprawnień kombatanta z tytułu wystąpienia wolnościowego w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu. Do powyższego wniosku dołączył: akta paszportowe o numerze [...] z 1974 r.; wyciąg z ewidencji partii politycznych prowadzonej przez Sąd Wojewódzki w [...],[...] Wydział Cywilny z dnia 2 czerwca 1993 r. wraz z poświadczeniem zgłoszenia [...] do ewidencji; pismo Przewodniczącego [...] z dnia 20 czerwca 1993 r. o powierzeniu stronie funkcji wiceprzewodniczącego [...]; pismo [...] z dnia 11 maja 2009 r.; wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z dnia 19 listopada 1997 r. i 11 września 1998 r.; oświadczenia: E. M. z dnia 9 maja 2003 r., C. M. z dnia 15 sierpnia 1999 r., M. W. z dnia 30 października 2009 r., Z. C. z dnia 3 maja 2008 r. oraz zeznania strony z dnia 13 grudnia 2009 r. W związku z powyższym, pismem z dnia 14 stycznia 2016 r., organ poinformował wnioskodawcę, że w jego sprawie została już wydana ostateczna decyzja rozstrzygająca o uprawnieniach kombatanckich, dlatego wniosek z dnia 4 stycznia 2016 r. zakwalifikowano jako nowy wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej. Organ wyjaśnił, że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja rozstrzygająca w przedmiocie uprawnień kombatanckich, to rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko w trybie nadzwyczajnym przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego dla wzruszania decyzji ostatecznych. Jednocześnie przywołując treść art. 145 § 1 K.p.a., art. 148 § 1 i art. 154 § 1 K.p.a., organ zwrócił się do strony o wskazanie - do dnia 29 stycznia 2016 r. - w jakim trybie żąda rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. W obszernym piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2016 r., przestawiając swoją sytuację osobistą i zdrowotną, J. K., wskazał, że żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Do powyższego wniosku dołączył szereg dokumentów w tym min.: oświadczenie C. G. z dnia 2 maja 2010 r., wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z dnia 11 września 1998 r.; wyciąg z ewidencji partii politycznych z dnia 2 i 8 czerwca 1993 r.; pismo [...] z dnia 20 czerwca 1993 r.; skierowanie szpitalne z dnia 26 sierpnia 2013 r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 1 czerwca 2015 r., 26 listopada 2006 r. i 14 lutego 2007 r.; pismo kierowane do Dyrekcji Zarządu Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w [...] z 12 kwietnia 2014 r.; skierowanie do poradni specjalistycznej z 10 października 2015 r.; pismo Biura Rzecznika Praw Pacjenta z 22 grudnia 2014 r.; wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2003 r., sygn. akt [...]; orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia 6 lipca 1988 r.; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 30 kwietnia 1948 r.; zaświadczenia lekarskie z: 28 października 1993 r., 3 marca 1995 r. i 28 stycznia 1993 r.; kartę leczenia szpitalnego z: 28 lipca 2000 r., 13 grudnia 2000 r., 28 stycznia 2004 r. i 28 stycznia 1993 r.; orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt [...], w przedmiocie ochrony dóbr osobistych; dokumentację komorniczą z okresu 2010-2011; wyrok Sądu Okręgowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt [...] wraz z apelacją; pisma Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 grudnia 2006 r. i 4 kwietnia 2007 r.; pismo strony z dnia 9 lutego 2006 r.; pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 13 kwietnia 2006 r.; kartę leczenia szpitalnego z okresu od 23 październik 2006 r. do 27 grudnia 2006 r.; pismo kierowane do Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia 29 stycznia 2015 r.; korespondencję kierowaną do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w latach 2013 – 2015; korespondencję kierowaną do Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Karny z 2014 r.; Statut [...]; pisma [...] kierowane do Premiera Rządu RP z dnia 7 listopada 1997 r.; postanowienie Sądu Wojewódzkiego w [...][...] Wydział Cywiny i Rejestrowy z dnia 3 kwietnia 1998 r. o wykreśleniu partii politycznej z ewidencji. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, na podstawie art. 149 § 3, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.; [Obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.]), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1206), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 października 2001 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że dołączone do wniosku dokumenty znajdują się już w aktach administracyjnych sprawy, albowiem zostały złożone przez stronę w toku postępowania toczącego się od 2000 r. W związku z powyższym, termin miesięczny, o jakim mowa w art. 148 § 1 K.p.a. został przekroczony, co uzasadniało podjęcie rozstrzygnięcia odmawiającego wznowienia postępowania. Na skutek rozpoznania wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 141 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 149 § 3, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia 29 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu prawnym organ odwoławczy przywołał treść art. 16 i art. 145 K.p.a., po czym stwierdził, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślił, że strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. W ocenie organu, dołączone do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty zostały złożone przez stronę z uchybieniem terminu, o którym mowa art. 148 § 1 K.p.a., co w konsekwencji uprawniało organ odwoławczy do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie J. K. podniósł, że po raz kolejny odmówiono mu przyznania uprawnień kombatanckich, pomimo iż zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z dnia 22 lutego 2016 r. wniosek o wznowienie postępowania złożył w terminie. Akcentował, że na wszelką kierowaną do niego korespondencję zawsze odpowiadał w terminie, stąd organ nie może zarzucić mu zaniedbania. Dodał nadto, że jest osobą samotną, niepełnosprawną i często przebywa w szpitalu, dlatego korespondencji kierowanej do niego w okresie hospitalizacji, z uwagi na nieobecność w miejscu zamieszkania, nie mógł odebrać. Do skargi dołączył wiele pism w tym: dokumentację lekarską za okres od 1963 r. potwierdzającą stan jego zdrowia i świadczącą o pobytach w szpitalu; skierowanie ONFZ na leczenie sanatoryjne z dnia 15 lutego 2016 r. oraz orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 1 czerwca 2015 r., 13 maja 2013 r. i 29 kwietnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2016 r. skarżący ponownie wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Przedstawiając swoją sytuację osobistą oraz działania podejmowane w 1983 r., akcentował, że nigdy nie zaprzestanie ubiegać się o przysługujące mu uprawniania kombatanckie. Do powyższego pisma dołączył: pismo Biura Poselskiego Posła RP W. A. z dnia 24 marca 2016 r.; kartę leczenia szpitalnego z dnia 3 października 1983 r.; orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 21 kwietnia 2015 r.; pismo IPN z dnia 4 maja 2016 r.; postanowienie Komisariatu Policji VI w [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie mającej miejsce w [...] w hotelu robotniczym [...] im. [...] w [...], z uwagi na przedawnienie karalności przestępstwa oraz pismo Sądu Okręgowego w [...], Wydział [...] Cywilny w sprawie o sygn. akt [...], o uzupełnienie braków formalnych powództwa przeciwko L. W. Przy piśmie z dnia 26 lipca 2016 r. skarżący dołączył do skargi decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 20 lipca 2016 r., nr [...], stwierdzającą, że J. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa, oraz że w archiwum brak jest dokumentów wytworzonych przez stronę, a także postanowienie Komisariatu Policji VI w [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 5 kwietnia 2016 r. o przekazaniu powództwa według właściwości Sądowi Okręgowemu w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 164, z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu (decyzji). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn.zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22 lutego 2016 r., wydane na podstawie 149 § 1 K.p.a. w związku z art. 148 § 1 K.p.a., podjęte w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, którym to orzeczeniem organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia 29 stycznia 2016 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż organu z dnia 1 października 2001 r. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu. W związku powyższym wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 K.p.a. i stanowi ono odstępstwo od zasady ogólnej postępowania administracyjnego - trwałości decyzji ostatecznej - wyrażonej w art. 16 K.p.a. Wznowienie postępowania prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy celem sprawdzenia, czy którakolwiek z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Możliwość uruchomienia ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w tym nadzwyczajnym postępowaniu, uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego uprzednio wstępnego postępowania, dotyczącego ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. I tak przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji zobowiązany jest zbadać czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła strona postępowania, czy oparty jest on na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a. W przypadku, gdy organ ustali, że wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach i został wniesiony z zachowaniem terminów z art. 148 K.p.a. organ wznawia postępowanie w sprawie, brak spełnienia ww. przesłanek uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania. W sprawie koniecznym jest także stwierdzenie, że ustawodawca zakreślił w przepisie art. 148 K.p.a. terminy warunkujące skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienie podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postepowania (art. 149 § 3 K.p.a.). W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że skarżący posiada przymiot strony postępowania i że we wniosku z dnia 4 stycznia 2016 r. (uzupełnionym 21 stycznia 2016 r.), wskazał przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym artykuł 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Przy czym nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11 - Lex nr 1252179 i WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1104/12 – Lex nr 1249032). Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10, Lex nr 1121209). Przed przystąpieniem do oceny legalności zapadłych w sprawie postanowień wskazać należy jeszcze, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043, Lex nr 1450858). Obowiązek zbadania w pierwszej kolejności, czy wniosek został złożony w terminie ciąży również na organie drugiej instancji, jako organie ponownie rozpoznającym sprawę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego w sprawie, że przedstawienie przez skarżącego dowodów w konfrontacji z dotychczas zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie mogło skutkować wzruszeniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 października 2001 r., tak jak tego żąda skarżący. W ocenie Sądu, opisane w części wstępnej uzasadnienia materiały dokumentacyjne złożone przez skarżącego przy wniosku z dnia 4 stycznia 2016 r., jak i w uzupełnieniu wniosku z dnia 21 stycznia 2016 r., przedstawione zostały organowi z przekroczeniem określonego w art. 148 K.p.a. terminu. Zauważyć należy, że większość dokumentów pochodzi z dekady lat 80, 90 XX wieku oraz z okresu od roku 2000 - do października 2015 r. (wniosek o skierowanie do poradni specjalistycznej), z kolei wniosek o wznowienie postępowania J. K. złożył dopiero w dniu 4 stycznia 2016 r., a więc z przekroczeniem terminu jednego miesiąca. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zauważyć również przyjdzie, iż dokumenty złożone przez skarżącego do wniosku z dnia 4 stycznia 2016 r. nie są nowymi dowodami nieznanymi organowi albowiem, z akt administracyjnych sprawy wynika wyraźnie, iż cześć z tych dokumentów była składana przez skarżącego we wnioskach o przyznanie uprawnień kombatanckich w latach ubiegłych. Reasumując, w sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli wniosku organ stwierdzi, że wniosek został złożony po terminie, o którym mowa w art. 148 K.p.a., koniecznym jest wydanie na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W sprawie nie dochodzi wówczas do wznowienia postępowania, a w konsekwencji brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ze względów wskazanych wyżej, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.