II SA/Op 18/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Rady Gminy Komprachcice z dnia 18 lipca 2007 r., Nr VIII/37/07 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na skutek wniosku skarżącej z dnia 12 lutego 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych. Przedmiotem skargi A. C., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest uchwała Rady Gminy Komprachcice z dnia 18 lipca 2007 r., Nr VIII/37/07 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi A. W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 stycznia 2008 r., Sąd wezwał skarżącą do uiszczenia w terminie siedmiu dni, wpisu od skargi w kwocie 300 zł pouczając, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje odrzucenie skargi. W terminie zakreślonym przez Sąd do dokonania żądanej czynności, A. C. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca wskazała na złą sytuację materialną, spowodowaną otrzymywaniem przez skarżącą niskiego wynagrodzenia w stosunku do wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb. Skarżąca dalej podała, że ponosi wydatki z tytułu m.in. opłat eksploatacyjnych mieszkania, opłat za przedszkole, do którego uczęszcza dziecko skarżącej, a także rat spłaty kredytu zaciągniętego na zakup działki gruntowej, wydatków na bieżące utrzymanie rodziny i kosztów zakupu lekarstw, ponieważ jej dziecko często zapada na infekcję górnych dróg oddechowych. Skarżąca podała także, że posiadają z mężem rozdzielność majątkową, a na utrzymanie mieszkania i wychowanie syna od męża otrzymuje ok. 700 zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, A. C. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małoletnim synem, a jedynym źródłem dochodu tego gospodarstwa jest wynagrodzenie skarżącej w kwocie 1.500 zł miesięcznie. A. C. posiada także mieszkanie o powierzchni 38, 12 m² oraz działkę rolno - budowlaną, obciążoną hipoteką bankową. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał ją pismem z dnia 3 marca 2008 r. do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przedłożenia stosownych dokumentów, a mianowicie: złożenia wyjaśnienia – wobec oświadczenia złożonego we wniosku o pozostawaniu przez wnioskodawczynię w związku małżeńskim, czy mąż wnioskodawczyni wspólnie z nią mieszka oraz o przedłożenie dokumentu potwierdzającego uzyskiwany przez męża wnioskodawczyni średni dochód miesięczny; przedłożenia odpisu dokumentu, z którego wynikałby fakt istniejącej rozdzielności majątkowej wnioskodawczyni i jej męża; wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny oraz mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz śmieci, koszty lekarstw); przedłożenia aktualnego zaświadczenia o uzyskiwanym przez wnioskodawczynię wynagrodzeniu za świadczoną pracę; wskazanie wysokości zaciągniętego kredytu, o którym mowa we wniosku oraz wysokości jego miesięcznych rat spłaty; przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za 2006 r., a także za 2007 r. – w przypadku złożenia go w bieżącym roku; przedłożenia aktualnych wyciągów (za miesiąc styczeń i luty 2008 r.) z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych. Skarżąca zastosowała się do wezwania referendarza sądowego i w piśmie z dnia 22 marca 2008 r. przedstawiła specyfikację ponoszonych miesięcznie wydatków, a mianowicie: energia elektryczna – 80 zł; gaz – 15 zł; telefon, internet, abonament telewizyjny – 220 zł; czynsz za mieszkanie, opłata za wodę, opłata za wywóz nieczystości – 248 zł; opłata za przedszkole wraz z opłatami dodatkowymi (komitet rodzicielski, zajęcia dodatkowe, ubezpieczenie dziecka) – 335 zł; żywność – 200 zł; lekarstwa, środki czystości – 150 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej małżonek mieszka razem z nią i synem w dwupokojowym mieszkaniu, zajmując jeden z pokoi, a na utrzymanie domu i syna łoży 700 zł miesięcznie. Jednocześnie A. C. podała, że kredyt na zakup działki budowlanej został zaciągnięty w wysokości 55.000 zł, a kwota miesięcznej raty spłaty wynosi 410 zł. Do akt sprawy skarżąca dołączyła: kserokopię aktu notarialnego z dnia 30 kwietnia 2004 r. umowy majątkowej małżeńskiej o wyłączeniu wspólności ustawowej majątku; kserokopię zaświadczenia, z którego wynika, że skarżąca osiąga wynagrodzenie w wysokości 1.101,86 zł netto miesięcznie; kserokopię zaświadczenia, z którego wynika, że mąż skarżącej osiąga wynagrodzenie w wysokości 1.653,05 netto miesięcznie; kserokopie zeznania skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 r., z którego wynika dochód w wysokości 8.651,49 zł.; kserokopie wyciągów z rachunków bankowych. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy, prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy prawnego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą – do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki – i w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zważono, że członkowie rodziny A. C. uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 2.754,91 zł netto. W tym miejscu wskazać należy, iż referendarz sądowy określając wysokość dochodu rodziny skarżącej uwzględnił także dochód uzyskiwany przez jej męża, pomimo wykazania istnienia rozdzielności majątkowej. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia wyjaśnienie samej skarżącej, iż jej mąż mieszka razem z nią i dzieckiem, a także brak oświadczenia o pozostawaniu małżonków w separacji. Skoro małżonkowie mieszkają razem i wspólnie wychowują syna, to przyjąć należało, że tworzą wspólne gospodarstwo domowe, które razem utrzymują i na które łożą uzyskane środki finansowe. Nie zmienia tego okoliczność pozostawania w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle art. 23 ustawy z dnia 24 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny (por. także postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004). Zatem referendarz uznał, iż uzyskiwany przez członków rodziny skarżącej dochód wystarczająco pokrywa szczegółowo wymienione przez nią wydatki rodziny, uwzględniające obok kosztów wyżywienia, kosztów utrzymania mieszkania, czy kosztów lekarstw i środków czystości, także wydatki związane z pobytem dziecka w przedszkolu. Biorąc wysokość łącznego dochodu małżonków (2.754,91 zł) w stosunku do podanych wydatków (1.658,00 zł), wskazać należy, że pozostaje kwota, która może zostać wydatkowana – przynajmniej w jakimś zakresie - na inne cele, w tym na koszty sądowe. Stąd referendarz uznał o konieczności przyznania prawa pomocy skarżącej jedynie w częściowym zakresie przez nią wnioskowanym, a mianowicie na zwolnieniu od kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 150 zł. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, referendarz przyjął zatem, że skarżąca jest w stanie uiścić kwotę 150 zł z tytułu kosztów sądowych (wpisu od skargi). Określając tę, a nie inną kwotę kierował się wysokością uzyskiwanego dochodu i wydatków rodziny A. C., a także analizą przepływu środków finansowych na przedłożonych w sprawie rachunkach bankowych. Z drugiej strony uwzględnił oświadczenie skarżącej o braku zgromadzonych oszczędności, a także okoliczność, że uiszczenie wpisu od skargi w pełnej, żądanej kwocie 300 zł oraz pozostałych kosztów sądowych, stanowi nagły wydatek, który mógłby zachwiać płynność finansową rodziny skarżącej. Orzekł więc o zwolnieniu jej od pozostałych kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.