II SA/Op 181/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. K. K. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W skardze K. K. zawarła prośbę o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W związku z tym skarżącej został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wymagany stosownie do art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni o dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o art. 257 P.p.s.a. Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 15 czerwca 2009 r. i złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 17 czerwca 2009 r. Wniosła w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniła wniosek tym, że ma niskie dochody, pobiera rentę w kwocie 803,37 zł miesięcznie, jej mąż ma emeryturę w kwocie 1500 zł miesięcznie, ale pomimo, że prawnie pozostaje z nim w związku małżeńskim, to faktycznie nie utrzymuje z nim kontaktu, nie korzysta z jego dochodu. Skarżąca podała, że ma mieszkanie o powierzchni 32 m2. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym w dniu 17 czerwca 2009 r., urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał K. K. do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzy wniosku PPF, poprzez: - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, czynsz, wodę, wywóz śmieci itp.), - przedłożenie dokumentów potwierdzających aktualną wysokość emerytury jej i jej małżonka, - przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią lub jej małżonka rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy. Jednocześnie pouczył skarżącą, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżąca w odpowiedzi z dnia 1 lipca 2009 r., wyjaśniła, że mieszka w domu przepisanym na syna, rachunki są wystawiane na niego, a ona płaci mu według żądania, sama kupuje sobie gaz w butli, zajmuje część kuchni i jeden pokój. Mąż ma problem alkoholowy, i od dwóch lat nie daje skarżącej żadnych pieniędzy do budżetu domowego, nie udostępni też skarżącej swojego odcinka emerytury. Skarżąca podniosła też, że jest chora, przyjmuje szereg leków. Skarżąca przesłała odcinek renty z czerwca 2009 r., z którego wynika, że otrzymuje ona miesięcznie z tego tytułu netto 695,37 zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym w dniu 17 czerwca 2009 r., urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionym pismem z dnia 30 czerwca 2009 r., na podstawie art. 255 P.p.s.a., ponownie skarżącą wezwał do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzy wniosku PPF, poprzez: - oświadczenie czy wraz z synem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a jeśli tak to przesłanie dokumentu potwierdzającego dochody syna, ewentualnie jeśli jest osobą bezrobotną zaświadczenia na tę okoliczność, - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, czynsz, wodę, wywóz śmieci itp.), jakie ponosi syn, oraz jaką cześć tych kosztów ponosi skarżąca (mogą być podane według oświadczenia), - sprecyzowanie jakie kwoty wydatkuje skarżąca co miesiąc na lekarstwa, przedłożenie rachunków za leki, ewentualnie zaświadczenia lekarskiego o konieczności leczenia, - przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy. Wezwanie to zawierało takie samo pouczenie jak pierwsze wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie danych zawartych w formularzu wniosku PPF. Skarżąca odpowiedziała na nie pismem z dnia 14 lipca 2009 r., które wpłynęło 20 lipca 2009 r. do tut. Sądu, wyjaśniła w nim, że butla gazu na 6 tygodni to koszt 46 zł, za prąd synowi płaci 60 zł, za wodę 20 zł, za wywóz śmieci miesięcznie 15 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synem, mieszkają oddzielnie, syn ma swoją rodzinę, zonę i trójkę dzieci, przesłała też zaświadczenie o zarobkach syna, wynoszą one 1790 zł brutto miesięcznie. Oświadczyła też, że nie ma konta w banku, ani żadnych oszczędności. Przesłała też aktualne zaświadczenie od lekarza, że wymaga stałego leczenia oraz paragon na zakup leków na kwotę 126,05 zł z dnia 14 lipca 2009 r. Skarżąca nadesłała też decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości i rachunki za energię, wodę, i wywóz odpadów, wszystkie wystawione na jej syna. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy "P.p.s.a.", przewidują instytucję prawa pomocy, będącą szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu umożliwienie najuboższym osobom, dochodzenie swych praw w sprawach dotyczących ich istotnych interesów. Zakresem swym instytucja ta obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub części), jak również ustanowienie zawodowego pełnomocnika z urzędu. Podstawą jej przyznania jest spełnienie przez wnioskodawcę określonych w przepisach ustawy "P.p.s.a." przesłanek. Przesłanki odnoszące się do zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie wnioskowanym przez skarżącą, zostały określone w art. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie faktu, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w przypadku K. K. została spełniona. Skarżąca otrzymuje stały dochód w postaci renty w wysokości 695,37 zł netto miesięcznie, jednak jej wysokość nie jest w ocenie referendarza sądowego wystarczającą dla zaspokojenia wszystkich jej wydatków, a tym bardziej zapłacenia jeszcze z niej dodatkowo opłat sądowych. Brak jest – zdaniem referendarza sądowego – wątpliwości, że taki dodatkowy wydatek wiązałby się dla wnioskodawczyni z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, a zatem spełnia on wyżej opisaną przesłankę przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w części. Za takim stanowiskiem referendarza przemawia też fakt, że skarżąca wykazała, że choruje i ponosi dodatkowe koszty zakupu leków, przykładowo w lipcu 2009 r., zakupiła je za kwotę ponad 100 zł, na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wydaje miesięcznie około 125 zł (gaz 30 zł miesięcznie, prąd 60 zł, woda 20 zł, 15 zł wywóz odpadów). Po odjęciu tych wydatków od dochodu skarżącej, zostaje jej na miesiąc na życie kwota około 470 zł która, w ocenie referendarza, bez wątpliwości nie pozwala skarżacej na poniesienie kosztów sądowych, chociażby w części. Za taką oceną sytuacji materialnej skarżącej przemawia też aktualne orzecznictwo sądowe, jak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę." Minimalne wynagrodzenie za pracę, na rok 2009 r. ustalono w kwocie brutto 1276 zł (patrz: obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (Monitor Polski z dnia 25 lipca 2008 r., nr 55, poz. 499), jest ono zatem wyższe niż dochód skarżącej, wynoszący 803,37 zł brutto. Ponadto choć zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, mąż skarżącej powinien jako mający większe dochody wspierać ją, w tym również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych, to mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej co do jej kontaktów mężem, oraz fakt, że dane te jako uzupełnienie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, podała na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego, jako prawdziwe pod rygorem odpowiedzialności karnej, referendarz uznał, że nie można brać dochodu męża skarżącej pod uwagę. Referendarz uznał też za wiarygodne oświadczenie skarżącej, iż prowadzi osobne od gospodarstwa syna, własne gospodarstwo domowe. Nadto mając na uwadze wykazany dochód syna i jego sytuację rodzinną, referendarz ocenił, że nie jest on na chwilę obecną w stanie pomagać skarżącej w ponoszeniu kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w całości i na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.