II SA/Op 183/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez B. T. było postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...], nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności strony, nr [...], wydanego w dniu [...], przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na skutek postępowania w sprawie orzeczenia stopnia niepełnosprawności skarżącej, które to postępowanie miało następujący przebieg. Z wniosku B. T., orzeczeniem z dnia [...], nr [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. zaliczył wnioskodawczynię do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Orzeczenie doręczono stronie w dniu 26 lutego 2008 r., wraz z pouczeniem o przysługującym jej prawnie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie strona wniosła w dniu 1 kwietnia 2008 r. Wraz z nim złożyła też wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnosząc, iż uchybienie terminowi nastąpiło z powodu jej choroby. Na skutek tego, odrębnymi postanowieniami z dnia [...], Wojewódzki Zespół do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w O. kolejno odmówił B. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Odmawiając przywrócenia terminu organ stwierdził, że strona nie podała jednoznacznie okoliczności uzasadniających niedochowanie terminu. W ocenie organu przeszkody uniemożliwiającej dokonanie wymaganej czynności w ustawowym terminie nie stanowiła choroba. Jak podał organ przedmiotowej czynności mógł przy tym dokonać, jako domownik, małżonek strony. Uzasadniając stwierdzenie, na podstawie art. 134 K.p.a., uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, organ wskazał z kolei, iż 14 dniowy termin, liczony od dnia doręczenia orzeczenia upłynął w dniu 11 marca 2008 r. Odwołanie wniesione natomiast zostało dnia 1 kwietnia 2008 r. Zarówno na jedno, jak i drugie postanowienie z dnia [...], B. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze wniesionej w niniejszej sprawie B. T. podniosła, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania na skutek choroby. Ponadto wskazując na liczne swe dolegliwości wyjaśniła, że mając problemy ze wzrokiem i nie doczytawszy pouczenia błędnie przyjęła, jakoby termin do wniesienia odwołania wynosił 30 – a nie 14 dni. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w O. wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem prawomocnym z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 182/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w O. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje przy tym rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w granicach sprawy w której skarga została wniesiona. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Stosownie do tego zaznaczyć też trzeba, że przedmiotem rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej, lecz zagadnienia związane z zaistnieniem przesłanki uchylenia zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że regulacje prawne w zakresie postępowania administracyjnego realizują konstytucyjną zasadę prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). W myśl art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)- zwanej dalej K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji. W przypadku pisemnej formy załatwienia sprawy, tj. sporządzenia decyzji w formie pisemnej, zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie 14 – dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, bądź też wniesienie go przed rozpoczęciem biegu tego terminu, powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. Warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy jest bowiem stwierdzenie, że odwołanie w sprawie jest dopuszczalne oraz, że zachowany został termin do jego wniesienia. Stosownie do tego po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie winien przy tym wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. Zgodnie zaś z art. 134 K.p.a. niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia skutkuje wydaniem przez organ w tym przedmiocie postanowienia, które jest ostateczne. Zamyka ono tym samym drogę do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Mając jednak na uwadze zakres postępowania wstępnego przed organem odwoławczym wskazać należy, iż jedną z okoliczności mających wpływ na ocenę w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania bezsprzecznie jest przywrócenie tego terminu. Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym uregulowana została w art. 58 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem możliwe jest zatem na wniosek strony przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w przypadku gdy spełnione zostaną określone w art. 58 K.p.a. przesłanki. Stosownie do tego też dostrzec trzeba, że dokonując wstępnej oceny w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania, organ obowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie tego terminu. Przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza wszak stwierdzenie uchybienia temu terminowi oraz możliwość wydania postanowienia o którym mowa w art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2000 r., SA/Sz 565/00 System Informacji Prawnej LEX nr 41620.; wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., SA/Sz 306/98 System Informacji Prawnej LEX nr 36136). W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej. Dokonując oceny legalności tego postanowienia zauważyć zatem trzeba, iż w przedmiotowej sprawie wydane zostało również w dniu [...] postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do tego, nie oceniając prawidłowości odmowy przywrócenia terminu stwierdzić trzeba, iż w świetle zaistniałych okoliczności faktycznych organ prawidłowo wydał postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a. Skoro bowiem skarżąca, jak wynika z akt administracyjnych, bezsprzecznie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i jednocześnie odmówiono jej przywrócenia tego terminu, niedopuszczalnym było rozpoznanie merytoryczne sprawy. Tym samym też zachodziła przesłanka wydania ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie jednak dostrzec trzeba, iż na skutek skargi B. T., wyrokiem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 182/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił postanowienie z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Uwzględniając zatem treść oraz skutki powołanego wyroku, stwierdzić trzeba, iż ma on zasadnicze znaczenie dla oceny legalności dokonywanej w niniejszej sprawie. Skoro bowiem zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie stanowiło konsekwencję odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powołany wyrok przesądza o uznaniu, iż postanowienie podlegające w niniejszej sprawie ocenie sądowej wydane zostało przedwcześnie. W sytuacja, gdy postanowienie zostało wydane w oparciu o inne postanowienie lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, to istnieją podstawy do wyeliminowania takiego orzeczenia z obiegu prawnego. Przyjdzie zauważyć, że przepisy postępowania administracyjnego przewidują, iż postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 K.p.a. oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w oparciu o art. 58 § 2 K.p.a., są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Skoro wyrokiem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 182/08 tut. Sąd orzekł o uchyleniu postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie stanowiło podstawę do stwierdzenia w zaskarżonym postanowieniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania stwierdzić należało, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia postanowienia. Upadła bowiem przesłanka, która pozwalała organowi na wydanie zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie orzekając o jego uchyleniu. Z tego też względu orzeczono jak na wstępie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do konieczności uwzględnienia przy ponownej ocenie okoliczności związanych z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania, rozstrzygnięcia podjętego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dopiero bowiem po rozstrzygnięciu kwestii przywrócenia terminu, możliwa będzie ocena co do zachowania terminu do wniesienia odwołania.