II SA/Op 182/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 r. sprawy ze skargi B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczeniem z dnia [...], Nr [...], Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N., po rozpatrzeniu wniosku B. T. zaliczył ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Decyzja doręczona została na adres zamieszkania wnioskodawczyni w dniu 26 lutego 2008r. Jej odbioru dokonał mąż M. T. W dniu 1 kwietnia 2008r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w O. odwołanie podpisane przez B. T., w którym odwołująca wskazywała, że wnosi odwołanie oraz, że minęło parę dni, od wydania orzeczenia, ale nie mogła wstać i załatwić sprawy wcześniej, gdyż leżała w łóżku chora na grypę. W/w pismo (bez daty) organ uznał za odwołanie od orzeczenia z dnia [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od w/w orzeczenia. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności O. działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008r., Nr 14, poz.92) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz.1328) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. w dniu [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż odwołująca w dniu 1 kwietnia 2008r. wniosła odwołanie od decyzji Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N., składając jednocześnie w odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu. Przytaczając brzmienie art. 58 § 1 K.p.a. organ uznał, iż odwołująca się nie podała jednoznacznych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, bowiem wskazała jedynie na okoliczność leżenia parę dni w łóżku. W ocenie organu choroba nie stanowiła dostatecznej przeszkody uniemożliwiającej dokonanie wymaganej czynności w ustawowo określonym terminie. Zauważył nadto organ, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z mężem, który jako domownik mógł dokonać przedmiotowej czynności. Z treścią postanowienia nie zgodziła się B. T. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze skarżąca przyznała fakt nie złożenia w terminie odwołania. Podniosła, iż jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, która ma też zaniki pamięci. Podkreślała, że nie była w stanie sama sporządzić odwołania, bo nie wiedziała jak, bowiem mieszka w małej wsi, w której nie ma osoby, która mogłaby jej pomóc załatwić "takie rzeczy". Mąż natomiast nie doczytał pouczenia, gdyż niedowidzi. Skarżąca podniosła nadto, że nie może chodzić, ani się ubrać, gdyż ma sztywne palce i potrzebuje pomocy osoby trzeciej. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności O. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzenia wymaga to, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej P.p.s.a). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zapadłego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ono prawu. Wydane zostało ono z naruszeniem przepisów postępowania. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji z dnia [...] została doręczona na faktyczny adres zamieszkania skarżącej w dniu 26 lutego 2008r., jednakże nie do jej rąk jako adresata, lecz do rąk dorosłego domownika – małżonka skarżącej M. T. Powyższe wynika z dowodu doręczenia znajdującego się w aktach administracyjnych. Wobec powyższego ten właśnie dzień, wobec brzmienia art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071; zwanej dalej K.p.a.) uznać należało za dzień skutecznego doręczenia decyzji skarżącej. Termin do wniesienia odwołania upływał, zatem z dniem 11 marca 2008r. Skarżąca uchybiła więc terminowi do wniesienia odwołania nadając je dopiero na poczcie w dniu 1 kwietnia 2008r. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 tegoż artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle, zatem przytoczonego przepisu warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Stosownie, zatem do art. 58 § 2 K.p.a. organ odwoławczy rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu winien ustalić czy spełnione zostały łącznie wszystkie cztery przesłanki o których stanowi art. 58 § 1 i 2 K.p.a., a mianowicie czy strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu, czy wniosek ten został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czy jednocześnie z wniesieniem wniosku została dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania) oraz czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 58 K.p.a stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej nie poddał wszechstronnej analizie i ocenie złożony przez skarżącą wniosek. W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła pismo procesowe, w którym nie godziła się z zapadłym orzeczeniem oraz wskazywała na okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Organ II instancji uznał przedmiotowe pismo za odwołanie od orzeczenia z dnia [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od w/w orzeczenia. W związku z powyższym zauważyć należy, iż przywrócenie terminu do wniesienia odwołania następuje wówczas, gdy występując do organu z takim wnioskiem strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, przy czym złożenie wniosku (prośby o przywrócenie terminu) ograniczone jest w czasie (w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu). Organ II instancji nie ustalił jednak, czy wniosek o przywrócenie terminu złożony został przez skarżąca w terminie 7 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej jej dochowanie terminu do złożenia wniosku. Okoliczności tej nie podaje także w swoim piśmie skarżąca, a przecież 7-dniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest terminem prekluzyjnym, nie podlegającym przywróceniu (por wyrok NSA w Warszawie z 8.II. 2001r.; sygn. akt III S.A. 551/00). Jego ustalenie stanowi jedną z przesłanek pozwalających na przywrócenie uchybionego terminu. Stąd też do obowiązków organu należy ustalenie jego dochowania bądź nie. Skoro, zatem strona w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła daty ustania przyczyny (choroby), która uniemożliwiła jej złożenie odwołania w terminie organ winien zobowiązać wnoszącą wniosek do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. W niniejszej sprawie brak jest powyższych ustaleń. W tym miejscu stwierdzić należy, iż ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności, czy przeszkoda ustała w dniu, w którym w mniemaniu zainteresowanego ustała przyczyna uchybienia, należy do organu administracji publicznej, który może odmówić przywrócenia terminu z powodu spóźnienia wniosku. Zatem dochowanie przez skarżącą tej przesłanki podlegało zbadaniu i ocenie przez organ, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie. Artykuł 58 K.p.a. pozwala na uprawdopodobnienie braku winy, przy czym uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Musi ono jednak dotyczyć takiego faktu, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Odnosząc powyższe do wniosku skarżącej zauważyć należy, iż wskazała ona na chorobę jako przyczynę uniemożliwiającą jej złożenie odwołania w terminie. Skarżąca, zatem stosowną argumentacją uwiarygodniała swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Zatem sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalniał organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienie, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes wnioskodawczyni było dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia także organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych, jeśli przytoczone okoliczności są mało przekonywujące, bądź lakoniczne i ogólnikowe, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe nabiera istotnego znaczenia, jeśli się zważy, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osoby powódź czy pożar. Co więcej ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku, a jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy (por wyrok NSA 30.XI.2006r., sygn. akt II OSK 1397/05; LEX nr 315129). Nie sposób nie dostrzec w okolicznościach tej konkretnej sprawy, iż organ II instancji rozpoznając wniosek skarżącej dysponował aktami administracyjnymi z których wynika, że jest ona osobą starszą i schorowaną, a zatem winien w tej konkretnej sytuacji, gdy strona dopełniła podstawowych wymogów niezbędnych do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, za które uznać należy złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz równoczesne dokonanie wspomnianej czynności poinformować wnioskodawczynię o wynikających z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. warunkach pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku oraz wezwać ją do złożenia stosownych, szczegółowych wyjaśnień co do stanu jej zdrowia, czasokresu trwania choroby oraz uprawdopodobnienia, że schorzenie na które powołuje się we wniosku spowodowało niemożność złożenia przez nią odwołania w terminie, a także, że przy dokonaniu tej czynności nie mogła posłużyć się także osobą bliską lub domownikiem i z jakiego powodu. Podobny pogląd wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15.XI.2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1708/05; LEX nr 213431. Organ poprzestał jednak tylko i wyłącznie na analizie treści wniosku skarżącej i co więcej uznał, iż choroba, która zmusiła skarżącą, jak to napisała "do leżenia w łóżku" nie jest jednoznaczną okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu. Zauważyć należy także, iż jako podstawę odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania uznał organ fakt zamieszkiwania z małżonkiem, którym skarżąca mogła się posłużyć przy dokonaniu uchybionej czynności, przy czym organ nie ustalił czy w istocie małżonek przebywał wówczas w miejscu zamieszkania i czy był w stanieje względu na swój stan zdrowia i wiek dokonać uchybionej czynności. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności winny zostać ustalone przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej. Zauważyć należy nadto, iż kodeks postępowania administracyjnego nakazuje organom administracji udzielania pomocy prawnej stronom oraz udzielania informacji o okolicznościach faktycznych sprawy (art. 9), a także uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.) i także z tego względu organ winien poinformować wnioskodawczynię o wynikających z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. warunkach pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, czego nie dokonał przed rozpoznaniem wniosku. W tym stanie rzeczy, wobec treści wniosku o przywrócenie terminu, postanowienie organu administracji nie odpowiada prawu, bowiem organ nie dokonał ustalenia wszystkich przesłanek warunkujących możliwość przywrócenia, bądź nie, terminu do złożenia odwołania, o których stanowi art. 58 K.p.a. Nadto uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie jest wyczerpujące i tym samym nie odpowiada w pełni wymogom art. 107 § 3 K.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.