II SA/Op 188/10

PostanowienieWSA w Opolu2010-06-01

Skład orzekający: Violetta Radecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy referendarz sądowy może umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli strona jest ustawowo zwolniona od tych kosztów, a także czy może przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu osobie w trudnej sytuacji materialnej?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy może umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, gdy strona jest ustawowo zwolniona od ich ponoszenia, ponieważ dalsze orzekanie w tym zakresie staje się zbędne. W przypadku, gdy strona jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpoznać w zakresie częściowym, obejmującym jedynie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeśli sytuacja materialna strony uzasadnia takie rozwiązanie.
Stan faktyczny
Skarżący A B wniósł skargę na decyzję Wojewody Opolskiego wstrzymującą zasiłek dla bezrobotnych. Jednocześnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, uzasadniając swoją trudną sytuację materialną (samotność, niepełnosprawność, pobieranie zasiłku z pomocy społecznej). Referendarz sądowy rozpoznał wniosek, stwierdzając ustawowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i umarzając postępowanie w tym zakresie, a następnie przyznał prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono skarżącemu adwokata. 2. Umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A B na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia[...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania zasiłku dla bezrobotnych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić skarżącemu adwokata, 2. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. A B wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego dnia [...], nr [...], uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji oraz orzekającą o wstrzymaniu zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...]. W dniu 28 maja 2010r. wpłynął do Sądu wniosek, złożony na urzędowym formularzu, w którym skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając prośbę skarżący podał, że jest osobą samotną, niepełnosprawną, która pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 444 zł. Wykazał także, że posiada ½ domu o powierzchni 70m². A B nie wykazał innych składników majątkowych, ani dodatkowych źródeł dochodu. Do akt sprawy dołączył ponadto: zaświadczenie z dnia 26 maja 2010r., potwierdzające fakt otrzymywania zasiłku stałego w podanej wyżej wysokości; kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2010r.; kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 marca 2010r.; kserokopię zaświadczenia z dnia 5 maja 2010r., wydanego przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kluczborku, potwierdzającego, że wnioskodawca jest osobą poszukującą pracy od dnia 22 września 2008r. do nadal. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." referendarz sądowy zważył, co następuje: A B w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, skarżąc decyzję w sprawie zasiłku dla bezrobotnych został z mocy samej ustawy P.p.s.a., na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ) P.p.s.a., zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przywołany przepis zwalnia bowiem od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stronę skarżącą działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Wobec tego orzekanie w tym zakresie stało się zbędne, a postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych było bezprzedmiotowe. Podzielając pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uznający możliwość wydawania przez referendarzy sądowych postanowień o umorzeniu postępowań wszczętych wnioskami o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2010r., sygn. akt II OZ 416/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2008r., sygn. akt IV SA/Wr 438/08, umieszczone w programie komputerowym LEX pod numerem 504609), rozpoznający niniejszy wniosek referendarz orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, działając w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. W dalszej kolejności rozpatrzeć zatem należało wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek w tym zakresie referendarz uwzględnił. Zważył zatem, iż pomimo tego, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata), jego prośbę trzeba było potraktować i rozpoznać, jako wniosek w zakresie częściowym obejmujący jedynie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec ustawowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu prawa wynika, iż przyznanie prawa pomocy może nastąpić w przypadkach wyjątkowych, w stosunku do osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, taką, że uiszczenie kosztów sądowych byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie referendarza tak jest w przypadku A B, a poparte to zostało stosownymi dowodami. Wnioskodawca znalazł się bowiem w wyjątkowej sytuacji życiowej, spowodowanej brakiem zatrudnienia i związanego z tym wynagrodzenia, a także długotrwałą chorobą. Uzyskiwany przez niego jedyny dochód w wysokości 444 zł miesięcznie z tytułu zasiłku stałego z pomocy społecznej, nie daje gwarancji poniesienia kosztów niezbędnego utrzymania, do których zaliczyć należy koszty żywności, ubioru, zakupu środków czystości czy opłat lokalowych, a także jednoczesnego uiszczenia wymaganych w postępowaniu opłat sądowych. Stąd referendarz uznał o konieczności ustanowienia adwokata z urzędu, co orzekł jak w sentencji postanowienia, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło