II SA/Op 192/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Prezydenta Miasta Opola o wykładnię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 sierpnia 2009 r., w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Opolu na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 25 stycznia 2001 r., nr XXXVI/491/01 w przedmiocie wprowadzenia opłat, ustalenia stawek i sposobu pobierania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych postanawia odmówić wykładni wyroku. Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Okręgowego w Opolu na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 25 stycznia 2001 r., nr XXXVI/491/01 w przedmiocie wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i określił, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wyrok uprawomocnił się w dniu 23 listopada 2009 r. W dniu 11 marca 2010 r. Prezydent Miasta Opola skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo, w którym zwrócił się o interpretację wyroku z uwagi na jego sprzeczność z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02 w sprawie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i rozporządzenia z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, wymienionych w podstawie prawnej kwestionowanej uchwały. Wnioskodawca wywodził, że w związku z wpływającymi do organu żądaniami o zwrot zapłaconych czy wyegzekwowanych opłat za parkowanie z tytułu nieuiszczonych opłat za parkowanie, w strefie płatnego parkowania, naliczonych w okresie od podjęcia uchwały do 30 listopada 2003 r., tj. daty utraty mocy obowiązującej przez te przepisy określonej w punkcie III wyroku Trybunału Konstytucyjnego – zachodzi wątpliwość co do zasadności takich roszczeń. Dodatkowo podniósł, że wątpliwości tych nie usunął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Prezydent Miasta Opola wyjaśnił, że trudności w uznaniu zasadności roszczeń o zwrot zapłaconych kwot na podstawie przedmiotowej uchwały Rady Miasta Opola z 25 stycznia 2001 r., powstały na tle treści punktu II wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mocą którego opłaty pobrane na podstawie rozporządzenia nie podlegają zwrotowi. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 1 konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny – zatem opłaty zapłacone i wyegzekwowane za okres obowiązywania przepisów (tj. do dnia 30 listopada 2003 r.) jego zdaniem, nie podlegają zwrotowi. W związku ze zgłaszanymi roszczeniami, Prezydent Miasta Opola zwrócił się o interpretację wyroku WSA z 18 sierpnia 2009 r. i wyjaśnienie, czy prawidłowo ocenia powstałą w wyniku tego wyroku problematykę ewentualnych zwrotów, bowiem nie chciałby narazić się na zarzut niewykonania wyroku, tym bardziej, że problem dotyczy środków publicznych i pieniędzy obywateli. W piśmie z 22 kwietnia 2010 r. Prezydent Miasta Opola potwierdził, że wniosek jego z 11 marca 2010 r. zmierzał do uzyskania potwierdzenia prawidłowości interpretacji i sposobu wykonania wyroku stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miasta Opola nr XXXVI/491/01 z dnia 25 stycznia 2001 r. z uwagi na "oczekiwania osób niestosujących się do uiszczania opłat parkingowych – zwrotu pobranych od nich opłat". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wniosek o dokonanie wykładni wyroku podlegał ocenie w ramach art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości, co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (por. T. Ereciński (w:) Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, s. 581; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SAB 57/98, Lex nr 75533). Przy tym wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia (por. postanowienie SN z dnia 10 października 1978 r., sygn. akt IV CR 144/78, Lex nr 8137). Wniosek o wykładnię nie może zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 1517/02, niepubl.; postanowienie SN z dnia 8 stycznia 1998 r., sygn. akt III AO 25/97, OSNP 1999, nr 4, poz. 151). Ponadto zważyć należy, iż nie jest możliwe w postępowaniu o rozstrzygnięcie wątpliwości żądanie usunięcia merytorycznych błędów orzeczenia. Nie mieści się również w ramach wykładni, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie, żądanie przez stronę wyjaśnienia przez sąd powodów zajętego w sprawie stanowiska, które legło u podstaw rozstrzygnięcia, skoro zostało ono w sposób jasny uzasadnione w jego motywach. Żądanie wnioskodawcy, stanowiące w istocie polemikę ze stanowiskiem sądu, zmierzające do nowej interpretacji rozstrzygnięcia w zakresie przyjętym przez stronę skarżącą, wykracza znacznie poza wykładnię wyroku sformułowaną w art. 158 ustawy. Wykładnia taka nie może bowiem zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzeniu o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1312/04, niepubl.). Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2005 r. (sygn. akt OZ 1226/04, niepubl.). Wskazać przy tym należy, że sięgnięcie do instytucji wykładni orzeczenia ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do jego treści, w szczególności, gdy jest ona niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, instytucja ta nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego ani prawnego, ani pozostawać w sprzeczności z jego treścią. Nie może również służyć dodatkowemu rozpoznaniu sprawy. Potrzeba wykładni może być zatem wyłącznie wynikiem wadliwego lub nie dość precyzyjnego sformułowania orzeczenia. Dodatkowo należy wskazać, że to strona wnioskująca o wykładnię orzeczenia ma obowiązek wskazać, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla strony niezrozumiałe, bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1176/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie sentencja wyroku z dnia 18 sierpnia 2009 r. jest jasna. Nie budzą też wątpliwości powołane w uzasadnieniu motywy oraz podana podstawa prawna orzeczenia. Wnioskodawca nie zarzuca, iż to wyrok WSA jest dla niego niezrozumiały, przeciwnie przyznaje, że stwierdzenie przez Sąd nieważności uchwały jednostki samorządu terytorialnego znosi jej skutki od samego początku (ex tunc). Wniosek stanowi w istocie żądanie wykładni przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz wyjaśnienia skutków wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w którym m.in. orzeczono, że art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat jest niezgodny z art. 217 Konstytucji. Stwierdzając w wyroku z 18 sierpnia 2009 r. nieważność zaskarżonej uchwały, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyeliminował ten akt z obiegu prawnego, z powodów wskazanych w uzasadnieniu wyroku. Nie zachodzą zatem, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. podstawy do wyrażenia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, tym bardziej co do dalszych postępowań, w sprawach indywidualnych. Rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydanych na podstawie zakwestionowanej uchwały podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym (np. egzekucyjnym czy cywilnym) – art. 147 § 2 P.p.s.a. W istocie rzeczy, wnioskodawca zmierzał do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy podlegają zwrotowi uiszczone opłaty za parkowanie na podstawie uchwały objętej kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak wyżej wskazano i co wynika z uzasadnienia wyroku WSA kwestia ta nie była przedmiotem oceny i wyrokowania Sądu. Dlatego też należało uznać, że zgłoszony wniosek wykracza poza dyspozycję art. 158 P.p.s.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 158 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.