II SA/Op 198/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 15 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez gminę postanawia: oddalić wniosek. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 15 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez gminę. Na skutek zarządzenia z dnia 27 kwietnia 2017 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 323 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie wyznaczonym do dokonania żądanej przez Sąd czynności, skarżący w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie. Uzasadniając żądanie wskazał na złą sytuację finansową. Stwierdził, że w okresie od kwietnia 2016 r. do października 2016 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, pobierając przez 3 miesiące zasiłek z tego tytułu. Dodał, że wobec problemów związanych ze znalezieniem zatrudnienia, w grudniu 2016 r. podjął działalność gospodarczą, wspartą finansowo przez urząd pracy z Funduszu Pracy. Sierdził, że ostatnie cztery miesiące intensywnie rozwijał działalność, lokując w nią wszystkie zgromadzone oszczędności. Wskazał, że posiadany przez niego samochód marki [...] (o wartości szacunkowej 15.000 zł), został sfinansowany z darowizny otrzymanej od ojca i jest niezbędny w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Podniósł, że w chwili obecnej koszty prowadzenia tej działalności przewyższają zyski, co powoduje, że skarżący nie uzyskuje dochodu. Skarżący oświadczył, że koszty swojego utrzymania pokrywa ze zgromadzonych oszczędności, które przeznacza na bieżące wydatki i żywność. W części wniosku odnoszącej się do oświadczenia majątkowego, skarżący podał, że jest właścicielem nieruchomości rolnej (łąki) o powierzchni 0,2612 ha o szacunkowej wartości – 8.000 zł; posiada "pozostałe budynki" o powierzchni 48m² (o wartości 9.000 zł); zgromadził oszczędności w wysokości 6.000 zł, a także posiada udział (6/100) A. o łącznej wartości 300 zł. Na skutek zarządzenia z dnia 22 maja 2017 r. wezwano skarżącego w terminie 7 dni, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Zobowiązano także skarżącego do oświadczenia czy korzysta z pomocy społecznej, bądź wsparcia innych osób trzecich, a ponadto do udokumentowania miesięcznego utrzymania mieszkania wnioskodawcy, a jeżeli w kosztach tych partycypują osoby trzecie – zobowiązano do wskazania tych osób wraz z podaniem w jakiej części partycypują. Zwrócono się również do skarżącego o przedłożenie specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania i wskazania przedmiotu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz nadesłania kopii aktualnej dokumentacji księgowej tej działalności. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 1 czerwca 2017 r. oświadczył, że posiada rachunek rozliczeniowy z saldem końcowym według stanu na dzień 31 maja 2017 r. - 4.916,32 zł oraz konto oszczędnościowe o saldzie 3.000 zł; oświadczył, że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Stwierdził, że mieszka w lokalu należącym do jego rodziców, za które samodzielnie ponosi koszty utrzymania miesięcznego w postaci opłat za czynsz (410 zł) i energię elektryczną (66,26 zł). Z tytułu wydatków na własne utrzymanie miesięczne ponosi koszty wyżywienia – ok. 900 zł, koszty lekarstw i leczenia – ok. 100 zł, zakup ubrań – ok. 300 zł, zakup środków higienicznych oraz chemii domowej – ok. 200 zł. Oświadczył także, że prowadzi działalność w zakresie oprogramowania i dołączył do akt sprawy: odpis podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz wyciągi bankowe. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zważono, co następuje: zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 1052/12, LEX nr 1274277). Materiał dowodowy dostarczony przez skarżącego nie pozwala na przyjęcie poglądu, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów sądowych, przynajmniej w określonym zakresie. Odnosząc się do prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawcy, z przedstawionych dokumentów (z księgi przychodów i rozchodów za okres od marca do kwietnia 2017 r.) wynika, że wnioskodawca uzyskał z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług – 10.200 zł, wydatki łączne kształtowały się na poziomie 3.796,22 zł, w tym zakup towarów handlowych i materiałów – na poziomie 1.015,40 zł i amortyzacja (odliczana za każdy miesiąc) na poziomie – 1.307,66 zł. W świetle przedstawionych faktów trudno uznać, że skarżący zmaga się z groźbą niewypłacalności. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący dokonywał zakupu towarów, nadal prowadzi działalność gospodarczą, a w stosunku do niego nie toczą się postępowania upadłościowe, likwidacyjne, układowe lub naprawcze. Wprawdzie skarżący wykazuje brak zysku, ale podkreślić należy, że nawet strata podatkowa (czyli sytuacja finansowa gatunkowo cięższa niż brak dochodu), która powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy jednoznacznie o braku środków finansowych (por.: postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: http://nsa.gov.pl). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie referendarza wysokość wykazanych przychodów świadczy o potencjale skarżącego do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły. Dla oceny zasadności wniosku skarżącego, który jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, okoliczność uzyskiwania przychodów posiada ogromne znaczenie, ponieważ świadczy o możliwości do gromadzenia środków finansowych, a tym samym o dostępności tych środków w celu pokrycia kosztów sądowych. To uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą, świadczą w istocie o możliwościach płatniczych. Skoro skarżący osiąga przychody, jest zatem kwestią jego wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że wydatkom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że firma skarżącego obracała środkami finansowymi, których wysokość wielokrotnie przewyższała należny w sprawie wpis sądowy. Zasadnicze jednakże w sprawie ma znaczenie, że skarżący posiada zgromadzone wolne środki finansowe, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi. Przede wszystkim świadczy o tym analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącego za okres od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 31 maja 2017 r. Pokazują one, że w podanym okresie saldo rachunku było dodatnie i kształtowało się odpowiednio: w dniu 1 kwietnia 2017 r. – 2.454,01 zł, w dniu 2 maja 2017 r. – 539,27 zł, a w dniu 30 maja 2017 r. – 4.916,32 zł. Ponadto oświadczył, ze posiada konto oszczędnościowe w wysokości 3.000 zł (por. pismo z dnia 1 czerwca 2017 r. – k: 30 akt sądowych). Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący posiada potencjał finansowy do uiszczenia kosztów sądowych, a przynajmniej w zakresie żądanego w sprawie wpisu od skargi w wysokości 323 zł. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, co orzekł jak w sentencji.