II SA/Op 20/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółka z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych w całości w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 października 2016 r., nr [...]. W skardze, Spółka złożyła szereg wniosków procesowych, w tym m.in. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Wobec powyższego, wezwano skarżącą do przedłożenia wniosku na urzędowym formularzu i pouczono, że niezastosowanie się do wezwania Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczone zostało w dniu 22 lutego 2017 r. do rąk Prezesa Zarządu Spółki, o czym świadczy adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-28 akt). Przesyłką pocztową nadaną w dniu 1 marca 2017 r. (data stempla na kopercie), został przesłany do tut. Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórzono żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na złą sytuację finansową, powodującą niemożność uiszczenia kosztów sądowych. Podała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych przedmiotowej sprawy. Nie posiada środków trwałych, a jedynym środkiem trwałym Spółki są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań. Powyższe powoduje z kolei, niemożność prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej i zarobkowania. Przedstawiony stan, zdaniem Spółki, trwa od dłuższego czasu i powoduje niemożność zgromadzenia przez nią jakichkolwiek oszczędności. Nie posiada ona także zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. W dalszej części wniosku Spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 431.638,91 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 3.116.315,44 zł. Stan rachunku bankowego Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy wykazywał saldo zerowe. Dodatkowo Spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą 3.000.000,00 zł. Ponadto, decyzją z dnia 28 lipca 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] określił dla skarżącej przybliżoną wartość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 4.049.842 zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku skarżącej Spółki. W uzasadnieniu podniesiono także, że z końcem lutego 2016 r. Bank B rozwiązał ze Spółką umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności, a na chwilę obecną Spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. Na skutek zarządzenia z dnia 17 marca 2017 r. wezwano skarżącą Spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenie przez nadesłanie w terminie 7 dni, określonych dokumentów finansowo-księgowych obrazujących aktualną sytuację finansową Spółki (por.: k-33 akt). Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącej Spółce w dniu 28 marca 2017 r. (por.: potwierdzenie, k-35 akt sądowych), a pomimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu skarżąca Spółka nie złożyła wniosku na wymaganym urzędowym formularzu, wobec czego została wezwana do uzupełnienia jego braków formalnych. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do żądania Sądu w terminie 7 dni, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 22 lutego 2017 r., a w dniu 1 marca 2017 r. złożono prawidłowo wypełniony formularz wniosku. Tym samym skarżąca Spółka spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od opłat sądowych w całości. Wobec tego zważyć należało, że stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por.: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać także należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie, oświadczenie skarżącej Spółki zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Z tych względów niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na właściwą ocenę sytuacji majątkowej. Skarżąca Spółka nie dopełniła ciążącego obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Nie przedstawiła bowiem informacji oraz dokumentów, o które została wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 P.p.s.a., nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżąca Spółka nie wykazała w związku z tym, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.