II SA/Op 229/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 października 2013 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 października 2013 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego. W dniu 29 stycznia 2014 r. kurator skarżącego odebrał decyzję z dnia 30 października 2013 r., a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył w dniu 31 stycznia 2014 r. (data nadania przesyłki placówce pocztowej). Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II SO/Op 15/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu zawiadomiła Sąd w dniu 3 marca 2014 r., że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony radca prawny P. S.. W dniu 7 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik M. M. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję z dnia 30 października 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że w dniu 17 marca 2014 r. zapoznał się z aktami sprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, jednak akta te zawierały jedynie wniosek kuratora skarżącego o przyznanie prawa pomocy i nie było w nich akt postępowania toczącego się przed organami obu instancji. Dopiero w dniu 31 marca 2014 r. otrzymał dokumentację sprawy od kuratora skarżącego, a dokumentów od organu pierwszej instancji, w którego miały być posiadaniu, nie otrzymał do dnia wniesienia wniosku. Według pełnomocnika, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała zatem w dniu 31 marca 2014 r. i z tym dniem rozpoczął bieg 7 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik z urzędu został wezwany przez Sąd do wskazania, kiedy dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego. W odpowiedzi z dnia 9 czerwca 2014 r. P. S. wyjaśnił, że pismo OIRP w Opolu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie otrzymał w dniu 4 marca 2014 r. Powołując się na poglądy wyrażane w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wywiódł, że w zaistniałej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi mógł być wniesiony najpóźniej w siódmym dniu przypadającym po 3 kwietnia 2014 r. (czyli po dacie 30 dni od dowiedzenia się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem), tj. najpóźniej w dniu 10 kwietnia 2014 r. Ponadto, powtarzając argumentację podawaną we wniosku o przywrócenie terminu odnośnie daty uzyskania możliwości dostępu do akt sprawy, wskazał jednocześnie, że nadanie przez niego skargi wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w dniu 7 kwietnia 2014 r. nastąpiło w terminie, gdyż dzień ten nie był późniejszy niż 10 kwietnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu domagało się o odrzucenia skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie, skoro pełnomocnik nie złożył skargi w terminie 30 dni od daty dowiedzenia się o ustanowieniu go pełnomocnikiem, a w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że kurator skarżącego zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 31 stycznia 2014 r., czyniąc to zatem niezwłocznie po otrzymaniu decyzji w dniu 29 stycznia 2014 r. Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazał, że w dniu 4 marca 2014 r. dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji, a w dniu 7 kwietnia 2014 r. złożył wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Rozpoznając wniosek Sąd zważył, że pełnomocnik M. M. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 7 kwietnia 2014 r. uzasadnił tym, że wcześniej nie było to możliwe ze względu na konieczność zapoznania się z aktami i dokumentami sprawy, a dostęp do nich okazał się utrudniony i miał miejsce dopiero w dniu 31 marca 2014 r. Należy mieć na uwadze, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Ustanowienie pełnomocnika nastąpiło zatem przed wniesieniem skargi, w związku z czym w dacie ustanowienia pełnomocnika Sąd nie był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy, której miała dotyczyć skarga, gdyż znajdowały się one w dyspozycji organów pierwszej i drugiej instancji. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Takie stanowisko jest zbieżne z prezentowanym w orzecznictwie słusznym poglądem, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a., jak to wywiodło Kolegium w odpowiedzi na skargę, oznaczałoby, iż termin do dokonania przez adwokata ustanowionego z urzędu czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu), powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W sytuacji ustanowienia adwokata w trybie art. 244 P.p.s.a., zasadne jest zatem uznanie za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a), dnia, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 198/06, LEX nr 1417337). W kwestii wniesienia w rozpoznawanej sprawie skargi i wniosku w dniu 7 kwietnia 2014 r., przyjdzie odnotować, że pełnomocnik wskazał także, iż dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji w dniu 4 marca 2014 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni upływał w dniu 3 kwietnia 2014 r. W świetle powiedzianego już wyżej, dzień 3 kwietnia 2014 r. jest to dzień, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12, LEX nr 1136780). Oznacza to, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upłynął najpóźniej w dniu 10 kwietnia 2014 r. Wobec tego wniesienie wniosku wraz ze skargą, poprzez nadanie ich w dniu 7 kwietnia 2014 r., nastąpiło z zachowaniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W oparciu zatem o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest też zachowanie się samej strony, która niezwłocznie, to jest dwa dni po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że uprawdopodobnione zostało, iż zarówno po stronie skarżącej, jak i jej pełnomocnika, brak było winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zachowany został jednocześnie wymóg formalny wynikający z art. 87 § 1 i § 4 P.p.s.a. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.