II SA/Op 23/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 roku sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy służby więziennej oddala skargę. Decyzją personalną Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w O., działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 45 ust. 1 i 4, art. 96 ust. 1 i 2 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1,2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) przyznał kpt. W. M. świadczenie pieniężne w kwocie 17.964,00 zł. za okres pozostawania poza służbą. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 (sygn. akt II SA 3246/02) uchylono decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 sierpnia 2002 r. oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby z dniem 31 lipca 2001 r. Organ powołał się na treść art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym świadczenia funkcjonariusza za okres pozostawania poza służbą są ograniczone do uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed dniem zwolnienia ze służby, za okres nieprzekaraczający sześciu miesięcy. Ponieważ W. M. przysługiwało w dniu zwolnienia uposażenie w wysokości 2.994,00 zł., tym samym jego sześciokrotność wynosi 17.964,00 zł., i w takiej właśnie wysokości przyznano świadczenie. W odwołaniu od powyższej decyzji W. M. zarzucił, iż doszło do naruszenia treści art. 45 ust. 1 i 4 ustawy o Służbie Więziennej, ponieważ przy obliczaniu należnego świadczenia nie uwzględniono zmian (podwyżek) jakie zaszły w okresie pozostawania odwołującego się poza służbą. Zmiany te dotyczyły zarówno uposażenia zasadniczego, jak i dodatków z tytułu pełnienia służby oraz z tytułu stopnia służbowego. W. M. podniósł, iż do wyliczenia świadczenia organ winien był przyjąć okres sześciu miesięcy, liczony od 11 grudnia 2002 r. do 11 czerwca 2003, jako najbardziej korzystny dla skarżącego. Z uwagi na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pieniężnego w zwiększonej wysokości. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy przypominał, iż w okresie pozostawania poza służbą, tj. od 1 sierpnia 2001 r. do 10 czerwca 2003 r. W. M. pobierał emeryturę, ostatnio w wysokości 2.371,97 zł. Świadczenie pieniężne przysługujące za okres pozostawania poza służbą, mocą ustawy, ograniczono do okresu sześciomiesięcznego, który należy liczyć, poczynając od daty początkowej zaistnienia pewnej sytuacji (wadliwego zwolnienia). W omawianym okresie skarżący pobierał także emeryturę, zatem nie można mówić, że doszło do naruszenia słusznego interesu strony. W tej sytuacji - w ocenie organu - z uwagi na pobieranie za ten sam okres dwóch świadczeń pieniężnych oraz brak wyraźnego wskazania przez ustawę daty początkowej, od której należy liczyć okres sześciu miesięcy, nie zachodzą podstawy do uwzględnienia żądania zgłoszonego w odwołaniu. W skardze na powyższą decyzję W. M. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji w części dotyczącej sposobu liczenia okresu sześciu miesięcy pozostawania poza służbą oraz orzeczenie co do istoty sprawy. Ewentualnie wniósł o uchylenie w części zapadłych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że podany sposób liczenia okresu uprawniającego do świadczenia pieniężnego dotyczy sposobu obliczenia terminów procesowych a nie odszkodowania. Zdaniem skarżącego, przysługuje mu prawo wyboru najkorzystniejszego okresu za jaki należy wypłacić odszkodowanie. Jest on osobą pokrzywdzoną, dlatego też bez znaczenia jest okoliczność, iż w omawianym okresie pozostawania poza służbą pobierał emeryturę. Oba świadczenia mają podstawę prawną i słusznie należą się skarżącemu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie z uwagi na uwzględnienie żądania skarżącego w całości w decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 20 lutego 2004 r., nr [...]. W tej sytuacji skargę uznano za bezprzedmiotową. Do akt administracyjnych dołączono decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 20 lutego 2004 r., którą - po rozpatrzeniu zarzutów skargi - uchylono decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...]. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie oparto na treści art. 155 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 31 ust. 4 i art. 45 ust 1 i 4 ustawy o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 45 ustawy o Służbie Więziennej nie wskazuje czasokresu z jakiego należy wyliczyć 6 miesięcy, o których mowa w tym przepisie, zatem, opierając się na ogólnych zasadach postępowania administracyjnego, należało orzec o wysokości świadczenia na podstawie przepisów płacowych obowiązujących w dacie orzekania. Jednocześnie poinformowano, że o przedmiotowym świadczeniu rozstrzygnie organ pierwszej instancji. Przesyłając pismo procesowe uzupełniające skargę, organ odwoławczy podniósł, że Dyrektor Aresztu Śledczego w O. wydał w dniu 1 marca 2004 r. decyzję o nr [...], którą przyznał W. M. świadczenie pieniężne w wysokości 18.450,00 zł., zarachowując na poczet niniejszego świadczenia kwotę 17.964,00 zł., wypłaconą stronie w dniu 15 stycznia 2004 roku. Jednocześnie organ pierwszej instancji zarządził wypłatę różnicy pomiędzy obu świadczeniami, wynoszącą 486,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga W. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. .U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji samorządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w sytuacji naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W przypadku gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu...) Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo. Przechodząc do meritum sprawy przypomnieć trzeba, że istota sporu jaki powstał pomiędzy organami służby więziennej a skarżącym dotyczy prawidłowej wykładni treści art. 45 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761). Zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 cyt. ustawy, z dniem uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza mianuje się na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. W takim wypadku, stosownie do ust. 4 art. 45 omawianej ustawy, świadczenia funkcjonariusza za okres pozostawania poza służbą są ograniczone do uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby, za okres nieprzekraczający 6 miesięcy. W sprawie bezspornym jest, iż wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r. uchylono decyzje dotyczące zwolnienia W. M. ze służby, zatem przysługuje mu świadczenie pieniężne, o którym mowa w treści ust. 4 art. 45 ustawy o Służbie Więziennej. Zdaniem skarżącego, do wyliczenia tegoż świadczenia organy powinny były przyjąć okres sześciu miesięcy, liczony od dnia 11 grudnia 2002 r. do 11 czerwca 2003 r., jako najbardziej korzystny dla uprawnionego, bo uwzględniający podwyżki, które nastąpiły w okresie gdy pozostawał poza służbą. Z kolei według organów administracji obu instancji, sporny okres 6 miesięcy obejmuje miesiące następujące bezpośrednio po dniu zwolnienia. W okresie tym nie nastąpiły zmiany regulacji płacowych, stąd też przyznane świadczenie w wysokości 17.964,00 zł. stanowiło sześciokrotność uposażenia (2.994,00 zł.), należnego W. M. w dniu zwolnienia ze służby. Zaprezentowane przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. stanowisko należy w pełni podzielić, aczkolwiek nie z wszystkimi argumentami przedstawionymi w decyzji dla jego poparcia można się zgodzić. W ocenie Sądu, okres nieprzekraczający 6 miesięcy, o którym mowa w treści art. 45 ust. 4 cyt. wyżej ustawy o Służbie Więziennej, obejmuje pierwsze 6 miesięcy, następujące kolejno po sobie, liczone od daty zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Z brzmienia spornego przepisu nie wynika, by zobowiązany do przyznania świadczenia pieniężnego organ miał możliwość dowolnego, rozciągniętego w czasie, doboru miesięcy, za które należy wypłacić omawiane świadczenie, i by także stronie służyło prawo wskazania określonych miesięcy, następujących po sobie lub dowolnie wybranych z całego okresu pozostawania poza służbą. Brak takiej możliwości nie jest świadectwem luki w prawie, co pozwalałoby na stosowanie pomocniczo wykładni funkcjonalnej tego przepisu, lecz formą regulacji negatywnej, czyli celowego działania ustawodawcy. Gdyby wolą ustawodawcy było wprowadzenie dodatkowej gwarancji w zakresie uprawnień tej właśnie grupy zawodowej, dokonałby odpowiedniej regulacji prawnej omawianej kwestii, tak jak to uczynił chociażby na gruncie przepisów emerytalno-rentowych. Wzmocnienia dla tego stanowiska należy poszukiwać, dokonując wykładni systemowej spornego przepisu, bowiem zbiór norm obowiązujących w państwie prawa powinien być spójny i przejrzysty. Tytułem przykładu można wskazać na istniejące w obowiązującym porządku prawnym, podobnie skonstruowane regulacje prawa pracy. W art. 47 § 1 i art. 57 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) przyznano pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, prawo do wynagrodzenia za określoną ustawowo ilość miesięcy pozostawania bez pracy. W orzecznictwie sądów powszechnych dotyczącym wskazanych przepisów panuje zgoda co do tego, że są to miesiące bezpośrednio następujące po dniu rozwiązania umowy o pracę, mimo iż czas pozostawania bez pracy wynosił w większości rozpatrywanych przypadków wiele miesięcy (patrz np. uchwała SN z dnia 12 października 1976 r., sygn. akt I PZP 49 /76, publ. OSNC 1977/4//67). W świetle powyższego oraz przede wszystkim z uwagi na brak przepisu przewidującego prawo wskazania przez funkcjonariusza dowolnych 6 miesięcy z całego okresu pozostawania poza służbą, w sytuacji przyznania mu świadczenia, o którym mowa w art. 45 ust. 4 cyt. wyżej ustawy o Służbie Więziennej, należało uznać zaskarżoną decyzję za prawidłową. Konsekwencją tego stanowiska jest konieczność oddalenia skargi, na podstawie art. 151 cyt. wcześniej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Marginalnie już tylko można powiedzieć, że oddalenie skargi uniemożliwia Sądowi objęcie swym postępowaniem zapadłych w niniejszej sprawie kolejnych decyzji, wydanych już po złożeniu skargi. Decyzje te są korzystne dla skarżącego.