II SA/Op 234/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie skargi na kierownika ośrodka pomocy społecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 4 kwietnia 2012r., uzupełnianym kolejnymi pismami z dnia 9 maja 2012r., a skierowanymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, T. K. złożyła skargę na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Zarzuciła wyżej wskazanej osobie znęcanie się moralne i psychiczne nad skarżącą i jej mężem, wykorzystywanie danych osobowych małżonków, oczernianie ich w instytucjach państwowych, a także brak pomocy ze strony Ośrodka. W odpowiedzi na skargę z dnia 18 kwietnia 2012r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przedstawił stanowisko organu w sprawie. Wskazał w szczególności na przebieg sprawy podnosząc, że rodzina skarżącej jest objęta kompleksową pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] od 1989r., a pomoc ta udzielana była we wszystkich dopuszczalnych formach. Wszystkie czynności podejmowane przez pracowników Ośrodka są zgodne z przepisami prawa, a zwłaszcza z ustawą o ochronie danych osobowych. Ośrodek podjął kroki w celu ustalenia obowiązku alimentacyjnego ośmiorga dzieci skarżącej i jej męża, jednakże w wyniku nie stawienia się ich na wywiad, nie doszło to do skutku. Rodzina skarżącej z pomocy społecznej korzysta już 30 lat i nigdy nie odmawiano tej rodzinie pomocy, co potwierdzają wydawane decyzje administracyjne oraz inne zebrane dokumenty. W dniu 9 maja 2012r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem - skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. T. K. w istocie wyraziła dezaprobatę dla sposobu działania Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Przedmiot tej skargi nie podlega jednakże kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca w istocie wyraziła dezaprobatę dla nieprawidłowych – jej zdaniem - działań pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], za którego funkcjonowanie odpowiada jego Kierownik, wymieniony zresztą także z imienia i nazwiska w skardze. Skarżąca nie wskazała jednakże decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które Kierownik Ośrodka wydał lub dokonał, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Nie są takimi czynnościami w szczególności opisane w pismach z dnia 4 kwietnia 2012r. i z dnia 9 maja 2012r. działania polegające przykładowo na "braku pomocy", "znęcaniu się moralnemu", wykorzystywaniu danych osobowych rodziny skarżącej w celu "ośmieszania i oczerniania", itp. Rozpoznanie żądania T. K. skierowanego do Sądu o "przeprowadzenie sprawy" i zobowiązania Kierownika Ośrodka do przedłożenia całej dokumentacji dotyczącej udzielanej rodzinie pomocy, nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Charakter opisanych zarzutów wskazuje na tzw. "skargę powszechną", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść na zasadzie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) pn. "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma jednakże charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII i w stosunku do niej przepisy P.p.s.a. się nie odnoszą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie z dnia 15 maja 2009r., sygn. akt I OZ 520/09, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skarga jest niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, iż skarga T. K. jest oczywiście bezzasadna i na mocy przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., orzec o odmowie przyznania jej prawa pomocy. Warto podkreślić, iż stanowisko Sądu w tym zakresie zbieżne jest z poglądem powszechnie wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co ma miejsce w przypadku złożenia skargi na "skargę powszechną", rozpoznawaną w trybie Działu VIII K.p.a. (por. szerzej: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004r., sygn. akt OZ 220/04, niepubl.; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2008r., sygn. akt I OZ 744/08, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl) Wobec powyższego, działając na zasadzie wyżej podanych przepisów P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.