II SA/Op 248/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] i postanowienie z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Przedmiotem zaskarżenia do sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] wydana, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, że Z. G. w dniu 28 maja 2001 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od 5 czerwca 2001 r. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1858/02, który uchylił decyzję Wojewody [...] z 2 lipca 2004 r, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 29 maja 2002 r, nr [...], a także decyzję Starosty [...] z 6 maja 2002 r, nr [...] podniósł, iż Starosta [...], wykonując tenże wyrok, decyzją z [...], nr [...], po wznowieniu postępowania orzekł o uchyleniu własnej decyzji z 28 maja 2001 r., nr [...], w sprawie uznania Z. G. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od 5 czerwca 2001 r., i następnie odmówił uznania go za osobę bezrobotną z dniem 28 maja 2001 r. Decyzję powyższą zaskarżył Z. G., domagając się jej zmiany poprzez dokładne rozliczenie kwoty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy uwzględniając fakt, że zaskarżona decyzja nie stanowiła o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego zasiłku, pismem z 18 maja 2005 r. w trybie art. 63 § 2 k.p.a., zwrócił się do strony z prośbą o wyjaśnienie żądania zawartego w odwołaniu od decyzji I instancji, jednak odpowiedzi na to pismo nie otrzymał. Wobec powyższego organ odwoławczy po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Starosty [...] z 6 maja 2002 r, nr [...], w sprawie uchylenia własnej decyzji z 28 maja 2001 r, ponieważ nie zawierała ona rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, gdyż organ I instancji, uchylając własną decyzję nie orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 28 maja 2001 r. Na podstawie akt organ wywiódł, iż Z. G. w okresie od 1 grudnia 2000 r. do 17 listopada 2001 r pobierał świadczenie rehabilitacyjne, przeto nie mógł nabyć statusu bezrobotnego z dniem 28 maja 2001 r. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotny to osoba, która m.in. nie pobiera świadczenia rehabilitacyjnego. Z tych też względów decyzję organu I instancji uznał za zasadną, orzekając o jej utrzymaniu w mocy. W skardze Z. G. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 26 października 2004 r. oraz naruszenie prawa proceduralnego wobec pominięcia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność udowodnienia braku podstaw do żądania nienależnego świadczenia za okres trzech miesięcy, jak też poprzez nierozpatrzenie jego wniosku o rozłożenie należności na raty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania rozstrzygnięcia, jak i stan sprawy istniejący na dzień jego wydania, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwaną dalej Prawo o postępowaniu). Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Jeżeli, zatem naruszone zostało prawo materialne lub proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, decyzja podlega uchyleniu. W ocenie sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wywiedziono. Treść art. 134 § l Prawo o postępowaniu stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że doszło do uchybienia przepisom prawa procesowego. Wychodząc z tych przesłanek, sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika lektury akt, organ I instancji, kierując się wskazaniami wyroku sądu administracyjnego z dnia 26 października 2004 r. uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego – zwanego dalej k.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we wskazanym przez sąd zakresie, wznowił postępowanie w sprawie, a następnie uchylił decyzję ostateczną Starosty [...] z dnia 28 maja 2001 r. w której uznał skarżącego za osobę bezrobotną, przyznając mu prawo do zasiłku od 5 czerwca 2001 r., równocześnie odmówił uznania, w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm. - zwaną dalej ustawą) za osobę bezrobotną od dnia 28 maja 2001 r. Organ I instancji, jak też organ odwoławczy, przywołując w podstawie prawnej decyzji w/w przepis nie wykazał w uzasadnieniu, aby zaistniała przesłanka, w oparciu o którą doszło do wznowienia postępowania. W zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej organy jedynie stwierdzają, że w trakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych skarżący otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne od dnia 1 grudnia 2000 r. do dnia 17 listopada 2001 r., wobec tego nie mógł nabyć statusu bezrobotnego z dniem 28 maja 2001 r., zatem pobierany zasiłek dla bezrobotnych stał się świadczeniem nienależnym, zwłaszcza, że był kilkakrotnie pouczony o braku możliwości równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia rehabilitacyjnego. W tym stanie rzeczy, przede wszystkim należy na wstępie przypomnieć, że w art. 16 § 1 k.p.a. ustanowiono ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Następstwem tej zasady jest niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nieprzewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. jak i zastosowanie wykładni rozszerzającej podstaw wznowienia. W art. 145 § 1 k.p.a. wyczerpująco wyliczono podstawy wznowienia postępowania. Oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie innej, niż przewidziane w art. 145 § 1 k.p.a. Podstawa wznowienia, na którą się powołuje organ, wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczy istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nieznane były organowi, który wydał decyzję. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Z analizy zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, iż po utracie prawa do pobierania świadczenia rehabilitacyjnego z dniem 16 maja 2001 r., skarżący w dniu 28 maja 2001 r. zgłosił się do organu zatrudnienia i zarejestrował się jako bezrobotny. Natomiast w dniu 30 maja 2001 r. złożył wniosek do ZUS o przyznanie jemu świadczenia rehabilitacyjnego. Wniosek ten został rozpatrzony 20 czerwca 2001 r. i orzeczeniem z tego dnia przyznano skarżącemu świadczenie rehabilitacyjne od 26 maja 2001 r., a następnie kolejnymi orzeczeniami do 17 listopada 2001 r., co potwierdza, że skarżący nie pobierał sukcesywnie świadczenia rehabilitacyjnego i jednocześnie zasiłku dla bezrobotnych, jedynie otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne z wyrównaniem za zaległe okresy. Powyższe wskazuje, że w dacie wydania decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych w dniu 28 maja 2001 r. nie istniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wprawdzie skutki tego orzeczenia obejmują datę wydanej decyzji przez organ zatrudnienia, jednak nie zmienia to faktu, iż w tym dniu nie istniały okoliczności na które powołuje się organ. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Przedstawiony stan faktyczny potwierdza, iż w dacie wydania decyzji przez organ I instancji przyznającej status bezrobotnego i prawo do zasiłku zarówno jemu, jak i organowi nie mogła być znana okoliczność przyznania skarżącemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, która nastąpiła już po wydaniu przedmiotowej decyzji, tj. w dniu 30 czerwca 2001 r. Za nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie można uznać wypłacania skarżącemu wyrównań świadczenia rehabilitacyjnego przez ZUS, w tym od dnia 26 maja 2001 r. Konkludując należy stwierdzić, że organy nie dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz zaistnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych, stąd orzeczono jak w sentencji. Idąc dalej przypomnieć trzeba, nadal aktualną ocenę prawną, zawartą w powołanym wyroku WSA w Opolu, że przepis art. 28 ust. 1 powołanej ustawy stanowi samoistną podstawę powstania obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, bez konieczności wzruszania poprzednich decyzji przyznających prawo do zasiłku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2000 r., sygn. III RN 20/00, OSNP z 2001 r., nr 12, poz. 403) i odnosi się to do sytuacji, gdy zasiłek dla bezrobotnych został prawidłowo przyznany, jednak pobierany był następnie w zmienionej sytuacji, a taka właśnie sytuacja wystąpiła w omawianej sprawie. Wobec zmiany od dnia 1 czerwca 2004 r. stanu prawnego, przepisy cytowanej ustawy będą miały nadal zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a to na podstawie art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), obligującego do stosowania przepisów dotychczasowych w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie przed sądem administracyjnym. Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stąd też, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu, orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 135 wskazanej ustawy uchylono decyzję pierwszej instancji poprzedzającą zaskarżoną decyzję oraz postanowienie z dnia 25 marca 2005 r. Orzeczenie w przedmiocie niewykonania decyzji, uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu. Wskazania, co do dalszego postępowania przez organ wynikają z powyższych rozważań. Jednocześnie sąd przypomina o treści art. 28 ust. 3 ustawy, według którego roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, świadczeń przedemerytalnych i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Odniesienie się przez sąd do przedstawionych zarzutów w skardze jest niemożliwe, gdyż przedmiotem zaskarżonej decyzji nie była kwestia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.