II SA/Op 25/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 1 grudnia 2010 r., nazwanym: "pozew przeciwko ZUS-Opole", a skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, W. S. domagał się zasądzenia na jego rzecz odszkodowania od ZUS w wysokości 500.000 zł. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na nieprawidłowości, jakich - jego zdaniem - dopuścił się ZUS w Opolu w postępowaniu dotyczącym przeliczenia emerytury. Podał, że od dnia przyznania mu emerytury przez LVA Berlin, tj. od 1 września 2004 r., pobierał ją w całości w Niemczech. Następnie ZUS w Opolu w sposób bezpodstawny dokonał rozdzielenia jego emerytury na część, którą nadal otrzymuje z LVA Berlin oraz część otrzymywaną z ZUS. Konsekwencją powyższego jest ponoszenie przez skarżącego kosztów z tytułu dwukrotnego opodatkowania oraz pozbawienie prawa do ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto W. S. zarzucił, że ZUS bezprawnie przekazał do LVA Berlin należne mu wyrównanie w kwocie 6216,61 zł. Zdaniem skarżącego, powyższe uchybienia w działaniu ZUS w Opolu uzasadniają zasądzenie od tej instytucji odszkodowania w w/w wysokości. Jednocześnie W. S. wniósł o zwolnienie z opłat sądowych wskazując, że jego emerytura stanowi kwotę "na granicy ubóstwa i nędzy". W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że sprawa o odszkodowanie nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., str. 320 - 321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). Przepis art. 247 P.p.s.a. znajdzie zatem zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a., a więc również w przypadku braku właściwości sądu administracyjnego, o której mowa w pkt 1 tej regulacji (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1104/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 34/09 oraz postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 7/08, oba zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opisana powyżej sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. W. S., wskazując na nieprawidłowości w postępowaniu ZUS Oddział w Opolu w zakresie jego wniosku o przeliczenie emerytury, domagał się zasądzenia od tego organu odszkodowania w wysokości 500.000 zł. Tak określony przedmiot skargi niewątpliwie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarżący nie wskazał decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organy administracji publicznej wydały, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego. Natomiast zawarte w piśmie skarżącego żądanie zasądzenia odszkodowania od ZUS Oddział w Opolu za bezprawne - jego zdaniem - działania tego organu nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Do roszczeń odszkodowawczych zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Na mocy zaś art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Rozpatrywana sprawa nie została przekazana do właściwości sądów szczególnych, w tym do właściwości sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że niewłaściwość sądu administracyjnego w sprawie ze skargi W. S. w przedmiocie odszkodowania oznacza oczywistą bezzasadność jego skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a. Stąd, na tej podstawie, należało orzec o odmowie przyznania mu prawa pomocy.