II SA/Op 250/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2012 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu z dnia 24 sierpnia 2011 r., nr [...], odmawiające A. W. zawieszenia postępowania. Wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w następującym stanie faktycznym. Zawiadomieniem z dnia 12 stycznia 2011 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu poinformował A. W., że zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z należnymi odsetkami, ustalonych prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Op 273/10. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2011 r. strona wystąpiła do organu I instancji o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu pobranych świadczeń. Wniosek ten nie został podpisany przez stronę. Pismem z dnia 2 lutego 2011 r., nr [...], organ I instancji w związku z wątpliwościami co do intencji strony zawartej w ww. wniosku wezwał A. W. do dokładnego sprecyzowania treści żądania. W odpowiedzi na wezwanie A. W. pismem z dnia 11 lutego 2011 r. poinformowała, że jej pismo z dnia 20 stycznia 2011 r. jest wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Jednocześnie wniosła o zawieszenie wszczętego postępowania z urzędu do czasu rozpatrzenia jej wniosku o umorzenie pobranych nienależnie świadczeń rodzinnych. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu, działając z upoważnienia Wójta Gminy Skarbimierz, na podstawie art. 98 § 1, art. 101 § 3 i art. 141 K.p.a., odmówił zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu w dniu 12 stycznia 2011 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z należnymi odsetkami, ustalonych prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Op 273/10. W uzasadnieniu postanowienia podał, że organ administracji państwowej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. Wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki do fakultatywnego zawieszenia postępowania, gdyż postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z należnymi odsetkami, zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez A. W. zażalenia na powyższy akt, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 28 czerwca 2011 r., nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem uchylenia postanowienia był fakt nieopatrzenia złożonego wniosku własnoręcznym podpisem przez stronę. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu, działając z upoważnienia Wójta Gminy Skarbimierz, na podstawie art. 123, art. 101 § 3 i art. 141 K.p.a., postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r., nr [...], odmówił zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia 16 sierpnia 2011 r., wezwał A. W. do uzupełnienia braku formalnego w postaci własnoręcznego podpisania pisma z dnia 20 stycznia 2011 r., który został usunięty w dniu 23 sierpnia 2011 r. Następnie odnotował, że w związku z tym, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymieniona w art. 97 § 1 K.p.a., organ nie mógł zawiesić wszczętego z urzędu postępowania. Ponadto argumentował, że nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 98 § 1 K.p.a. dotyczącego zawieszenia postępowania wszczętego na wniosek, gdyż przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem wszczętym z urzędu. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku kwestii umorzenia lub obniżenia spłaty należności organ wyjaśnił, że może on zostać złożony dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie nienależnych świadczeń rodzinnych. Pismem z dnia 4 września 2011 r. W. W., działając w imieniu córki A. W., złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o jego uchylenie zaskarżonego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, uzasadniając to faktem nieotrzymania przez córkę do chwili obecnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, na którą powołuje się GOPS w Skarbimierzu. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu z dnia 24 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ podał, iż zaskarżonym postanowieniem organ pierwszej instancji zasadnie odmówił zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z należnymi odsetkami, gdyż w sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki do fakultatywnego i obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Wskazał, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z należnymi odsetkami, wszczęte zostało z urzędu a nie na wniosek strony. W dalszej części uzasadnienia organ, analizując charakter prawny postanowienia wskazywał na przewidziane w K.p.a. możliwości obligatoryjnego (art. 97 § 1 K.p.a.) i fakultatywnego (art. 98 § 1 K.p.a.) zawieszenia postępowania administracyjnego. Nadto organ argumentował, iż skoro strona wystąpiła do organu z prośbą o zawieszenie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a postępowanie w tym zakresie zostało wszczęte z urzędu a nie na wniosek strony, to organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, że nie może on wydać postanowienia, o którym mowa w art. 98 § 1 K.p.a. Zauważył, że w takiej sytuacji organ I instancji obowiązany był zbadać i dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia, czy w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki niezbędne do zawieszenia postępowania, wymienione w art. 97 § 1 K.p.a. Przekonywał także, że w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - jego zawieszenie może nastąpić tylko przy wystąpieniu podstaw wymienionych w art. 97 § 1 K.p.a.. Skoro natomiast żadna ze wskazanych w tym przepisie okoliczności nie zaszła, organ nie mógł zawiesić wszczętego z urzędu postępowania albowiem zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Organ zatem nie może dowolnie interpretować przepisu kompetencyjnego wynikającego z art. 97 § 1 K.p.a. i zawieszać postępowania wszczętego z urzędu w innych niż określone w tym przepisie sytuacjach. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony, iż do chwili obecnej jego córka nie otrzymała decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, na którą powołuje się GOPS w Skarbimierzu organ, cytując przepisy dotyczące doręczenia (m.in. art. 42 § 1 K.p.a., 44 § 1 K.p.a., art. 44 § 2 K.p.a., art. 44 § 3 K.p.a., art. 44 § 4 K.p.a.) wskazał, że decyzja Kolegium z dnia 28 czerwca 2011 r., nr [...], została po raz pierwszy złożona w placówce pocztowej w dniu 29 lipca 2011 r., a po raz drugi w dniu 8 sierpnia 2011 r. Z uwagi natomiast na nie odebranie przez stronę przesyłki została ona zwrócona do Kolegium i w myśl art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie to (jako doręczenie zastępczynie) uważa się za dokonane w dniu 12 sierpnia 2011 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 K.p.a., stąd postanowienie pozostawiono w aktach sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, reprezentowana przez swego ojca A. W. zarzuciła obrazę prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. Wskazując na powyższe uchybienia wniosła o umorzenie postępowania z powodu przewlekłości i przedawnienia i uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 26 stycznia 2012 r. Na podstawie art. 30 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawnioskowała również o uznanie żądanych należności za przedawnione. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i K.p.a. oraz Konstytucji. Zarzuciła, że mimo ciążącego na organie obowiązku informowania stron co do okoliczności faktycznych i prawnych (art. 9 K.p.a.) pracownica GOPS w Skarbimierzu z całą pewnością wprowadziła ją w błąd przyznając jej na podstawie decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r., status samotnej matki. Stanowisko w tej kwestii skarżąca argumentowała tym, iż organ, otrzymując zupełny akt urodzenia dziecka wiedział, że ojciec dziecka jest znany. Dziecko otrzymało po ojcu nazwisko, a mimo to nie została ona pouczona o tym, że powinna dostarczyć organowi wyrok alimentacyjny. Tym samym została ona narażona i jej dziecko na szkodę polegającą na utracie prawa do wcześniej przyznanego zasiłku rodzinnego na dziecko. W dalszej części skargi skarżąca wskazywała na wady prowadzonego postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jak i wydanej w jego wyniku decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej dodał, że skarżąca została skrzywdzona, nie działała umyślnie, a teraz jest zastraszana przez organy, stąd zmieniła miejsce zamieszkania, ponieważ obawia się interwencji komornika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), określanej dalej jako P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zawieszenia postępowania Sąd doszedł do przekonania, że rację ma organ administracji, który w świetle przedstawionych okoliczności sprawy dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego w sprawie niespornego stanu faktycznego do obowiązujących norm prawnych. W rozpoznawanej sprawie bowiem nie zaistniała żadna z przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego, zarówno wśród przyczyn obligatoryjnych, jak i fakultatywnych, określonych w K.p.a., przy czym na uwagę zasługuje okoliczność, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony. Dlatego też, już chociażby tej przyczyny, zarzuty skargi nie są trafne. Stosownie bowiem do uregulowań K.p.a., ustawodawca wprowadził dwa rodzaje zawieszenia postępowania, tj. obligatoryjne (art. 97 K.p.a.) i fakultatywne (art. 98 K.p.a.). Zawieszenie postępowania z przyczyn określonych w art. 97 § 1 K.p.a. następuje z urzędu, zaś z przyczyn wymienionych w art. 98 § 1 K.p.a. – na wniosek strony. Przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały wyczerpująco określone w art. 97 § 1 K.p.a. i przy interpretacji tego przepisu nie można, jak słusznie zauważył organ, stosować wykładni rozszerzającej. Zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę (por. wyrok NSA z 7 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 744/97, LEX Nr 47266;, wyrok NSA z 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 27/05). Zgodnie natomiast z treścią art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Dokonując zatem wykładni tego przepisu Sąd zauważa, że w trybie tego artykułu można zawiesić postępowanie wszczęte na wniosek strony. Na powyższej podstawie nie ma możliwości zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu. (tak: w wyroku NSA z 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1421/98, LEX Nr 43211). Podnoszone przez skarżącą w toku niniejszego postępowania okoliczności nie mają znaczenia dla wyniku postępowania w niniejszej sprawie. Odnoszą się one bowiem do prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego przez A. W.. Wyrokiem z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu 273/10 oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 października 2009 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przedmiotem zaś prowadzonego przez organ postępowania jest postanowienie dotyczące odmowy zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdził, że wydane rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zarzuty skargi okazały się chybione. Bezspornie bowiem toczące się postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostało wszczęte przez organ z urzędu. Tymczasem, podkreślić raz jeszcze trzeba, że na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. można zawiesić wyłącznie postępowanie wszczęte na wniosek strony. Na koniec, trzeba zaakcentować, że Sąd nie mógł uwzględnić również argumentacji skarżącej, przedstawionej na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r., natury celowościowej i słusznościowej, ponieważ zgodnie z przytoczonym na wstępie uzasadnienia art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stąd badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Biorąc pod uwagę powyższe konstatacje, skargę należało oddalić, po myśli art. 151 P.p.s.a. ----------------------- 6