II SA/Op 250/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka - spr. po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na Burmistrza Głubczyc w przedmiocie skargi na działania burmistrza postanawia: odrzucić skargę. K. M. (dalej zwana jako "skarżąca") pismem z dnia 10 lutego 2021 r. nazwanym: "Wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym", zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o rozpoznanie jej sprawy w trybie uproszczonym. Podniosła, że w dniu 16 lipca 2020 r. w Sądzie Rejonowym w [...] doszło do podpisania ugody w sprawie o sygn. akt [...]. Na tej podstawie, skarżąca została zobowiązana do spłacania swojej należności wobec Gminy Głubczyce w sposób ratalny począwszy od dnia 1 sierpnia 2020 r. Następnie, w dniu 22 września 2020 r. pełnomocnik Gminy przekazał sprawę komornikowi sądowemu żądając natychmiastowej spłaty roszczenia, wobec - w jego opinii - naruszenia przez skarżącą warunków ugody, polegającego na nieopłaceniu 1 raty w terminie, tj. do dnia 1 sierpnia 2020 r. (sobota). Zdaniem skarżącej, do przekroczenia terminu nie doszło, bowiem skoro ostatni dzień terminu przypadał na sobotę jako dzień ustawowo wolny od pracy, to w świetle 115 Kodeksu cywilnego., termin upływał w następnym dniu, który nie jest dniem wolnym od pracy, czyli w omawianym przypadku - w poniedziałek. Dodatkowo, skarżąca zarzuciła pełnomocnikowi Gminy określenie niewłaściwej kwoty zadłużenia, albowiem skarżąca przed złożeniem wniosku do komornika, spłaciła już część zobowiązania. Zakwestionowała także sposób doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji podnosząc, że zostało ono wysłane pod nieaktualny adres. Kolejnym pismem (z dnia 1 marca 2021 r.), skarżąca poinformowała, że opisane powyżej pismo stanowi skargę na działanie Burmistrza Głubczyc, ponieważ ten "[...] udzielił odpowiedzi wymijającej i niepełnej odnośnie art. 122a (uznanie sprawy za załatwioną milcząco)". W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Burmistrza Głubczyc wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł, że podnoszone zarzuty co do spłaty długu z tytułu ugody cywilnoprawnej powinny być skierowane na drogę postępowania cywilnego i dochodzone środkami prawnymi przewidzianymi w K.p.c. Skarżąca natomiast pomieszała wszystkie procedury prawa i aby zwalczyć skutki egzekucyjne, skupiła się na czynieniu zarzutów pracownikom Urzędu Miejskiego w [...]. Co do zakresu skargi odnoszącego się do bezczynności organu, pełnomocnik wskazał, że skarga jest bezzasadna. Szczegółowo przedstawił przebieg sprawy, jaki w jego ocenie, miał miejsce i odniósł się do zarzutów skarżącej, dotyczących nieprawidłowego działania pracowników Urzędu (burmistrza) w przedmiocie przekazywania rat spłat należności skarżącej, na inny rachunek. Stwierdził, że skarżącej udzielono odpowiedzi na złożone pisma, natomiast jej niezadowolenie z ich treści nie może być skuteczną podstawą do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału tut. Sądu z dnia 31 marca 2021 r., wezwano skarżącą pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia jej braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przez: - wskazanie numeru PESEL skarżącej; - jednoznaczne oświadczenie, czy skarży działanie, czy także bezczynność organu, a to wobec treści pisma wyjaśniającego z dnia 1 marca 2021 r., w którym wskazano, że skarga dotyczy działania Burmistrza Głubczyc i jednocześnie podano, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - oznaczenie zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia lub innego aktu), czynności lub bezczynności i w tym zakresie wskazania daty, numeru zaskarżonego aktu lub czynności, bądź określenie na czym polega skarżona bezczynność organu. Powyższe wezwanie zostało doręczone skutecznie skarżącej w dniu 14 kwietnia 2021 r., a K. M. odpowiedziała na nie pismem 14 kwietnia 2021 r., nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 20 kwietnia 2021 r. (data stempla na kopercie). Wskazała w nim, że skarży jednocześnie działanie Burmistrza Głubczyc, w którego imieniu działał pełnomocnik Gminy Głubczyce - radca prawny Z. Ł. oraz bezczynność organu. Powtórzyła wcześniej podnoszone wobec pełnomocnika zarzuty. Ponadto, w jej ocenie, pełnomocnik Gminy działał na podstawie pełnomocnictwa rzekomego, albowiem udzielonego przez Burmistrza Głubczyc K. J., który zmarł w 2018 r. Także treść pełnomocnictwa wzbudza wątpliwości, bowiem brak jest w nim kompletnych danych pełnomocnika oraz mocodawcy. Powyższe, zdaniem skarżącej w świetle art. 379 pkt 2 K.p.c. świadczy o nieważności postępowania. W zakresie zarzucanej bezczynności organu skarżąca szczegółowo przedstawiła sprawę omyłkowego wpłacania przez nią rat należności z tytułu zawartej ugody sądowej na inny rachunek Gminy, niż wymagany. Zarzuciła, że wobec nie wskazania w ugodzie właściwego rachunku bankowego, dokonywała spłaty należności na rachunek ogólny Gminy Głubczyce. Z powodu nieprawidłowych działań pracownika, uiszczone należności zostały zaksięgowane na rachunek jej rodziców z tytułu zaległych należności podatkowych. Z tego powodu, skarżąca zwróciła się do Burmistrza pismem z dnia 27 listopada 2020 r. o zadośćuczynienie wobec zaistniałej sytuacji i zajęcia jej konta przez komornika. Polegać by miała na umorzeniu ½ części zobowiązań skarżącej wobec Gminy Głubczyce, tj. kwoty 3.610,29 zł (plus odsetki). Na skutek udzielonej pismem z dnia 15 grudnia 2020 r. przez Burmistrza odpowiedzi odmownej, skarżąca ponownie zwróciła się do Burmistrza Głubczyc (tym razem pismem z dnia 1 stycznia 2021 r.) o zadośćuczynienie wobec zaistniałej sytuacji zaznaczając, że wobec braku reakcji ze strony tego organu, uzna sprawę za załatwioną milcząco w sposób uwzględniający żądanie strony, stosownie do art. 122a § 2 K.p.a. W odpowiedzi na ostatnio opisane żądanie, Burmistrz Głubczyc odpowiedział pismem z dnia 12 stycznia 2021 r., nie ustosunkowując się do podjęcia zadośćuczynienia. Z opisanych okoliczności skarżąca wywodzi, że Burmistrz Głubczyc pozostaje w bezczynności w zakresie żądanego zadośćuczynienia. Uzasadniając takie stanowisko podniosła także, że organ przekroczył termin załatwienia sprawy. Zarzuciła także ww. organowi naruszenie szeregu przepisów, w tym zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), prowadzenia sprawy przez organ w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 w związku z art. 75 § 1 K.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Wśród tych przesłanek jest niewłaściwość sądu administracyjnego do rozpoznania skargi (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W myśl art. 2 P.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 wskazanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na szeroko pojmowane akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowanie przez te podmioty. Przy czym skarga na bezczynność – zgodnie z art. 3 § 8 i 9 P.p.s.a. – może dotyczyć wyłącznie spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 P.p.s.a. (decyzje administracyjne, niektóre postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte zarówno w ramach postępowania administracyjnego oraz innym wskazanych w tym przepisie procedur, jak i poza nimi. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). Z powyższego wynika zatem bezsprzecznie, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W kontekście przywołanych przepisów należy uznać, że skarga została złożona w sprawie niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego. Skarga ta dotyka wielu aspektów prawnych. Skarżąca kwestionuje bowiem działania Burmistrza Głubczyc i podległych temu organowi pracowników Urzędu Miasta (w tym profesjonalnego pełnomocnika), związane z egzekwowaniem zawartej pomiędzy Gminą Głubczyce, a skarżącą - umowy cywilnoprawnej. W szczególności zarzuca Burmistrzowi nieuczciwe działania jako wierzyciela, które - w jej ocenie - naraziły ją na straty i z tego tytułu żąda zadośćuczynienia. Zarzuciła pracownikom Urzędu, a przede wszystkim pełnomocnikowi Burmistrza, że wpłacone przez nią należności z tytułu zawartej ugody, były nieprawidłowo przekazywane na inny rachunek powodując powstanie rzekomej zaległości, co doprowadziło do skierowania przez pełnomocnika Burmistrza do komornika sądowego pisma o natychmiastową wymagalność całego roszczenia. Przedstawione zarzuty nie dotyczą jednak materii podlegającej rozpoznaniu przez sądy administracyjne. Należy wskazać, że na mocy art. 758 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575), dalej zwanej: "K.p.c.", sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. Za sprawy egzekucyjne w rozumieniu art. 758 K.p.c. należy uznać sprawy, w których chodzi o przymusowe urzeczywistnienie praw i obowiązków ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również takich, do których stosuje się przepisy K.p.c. z mocy ustaw szczególnych. W myśl natomiast art. 767 § 1 K.p.c., na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika. Ponadto, żądanie skarżącej zadośćuczynienia szkody jaką poniosła na skutek powstałej sytuacji - nie może być rozpoznane przez sąd administracyjny. Biorąc pod uwagę rodzaj spraw podlegających właściwości sądów administracyjnych, a także wobec istoty sprawy sądowoadministracyjnej, wynikającej z art. 1 P.p.s.a., bezspornym jest, że żądanie skarżącej nie ma charakteru administracyjnoprawnego, lecz cywilnoprawny. Roszczeń w tym zakresie można dochodzić wyłącznie na drodze postępowania sądowego z powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Skarżąca wyraziła również niezadowolenie z działań Burmistrza i podległych mu pracowników Urzędu Miasta w Głubczycach, powołując się w tym zakresie na naruszenie przez ww. podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje jednak tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII K.p.a., a taki charakter posiadają zarzuty skarżącej. W postępowaniu objętym regulacją działu VIII K.p.a. nie rozstrzyga się żadnej sprawy administracyjnej, jedynie informuje się wnioskodawcę (zainteresowanego) o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej. Przedmiotem skargi powszechnej przewidzianej w art. 227 i nast. K.p.a., może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie zaś w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do zainteresowanego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu - art. 3 § 2 P.p.s.a. W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i nast. K.p.a., stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu ani na wynik tego postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 395/06, LEX nr 362475; postanowienie WSA w Warszawie z 24 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 948/06, LEX nr 295005; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 134/16, dostępne na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jako niedopuszczalną jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego występuje m.in. wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności (bezczynności) nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego, wynikającej z art. 3 § 2 P.p.s.a., tak jak w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skoro wywiedziona w niniejszej sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. O powyższym, tut. Sąd orzekł jak w sentencji.