II SA/Op 251/17
WyrokWSA w Opolu2017-07-20
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Elżbieta Kmiecik, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało stronę za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, nie badając w sposób kompleksowy wszystkich form wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, w tym opłat za wyżywienie w ośrodku wychowawczym?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy nie zbadał w sposób jednoznaczny wszystkich form realizacji obowiązku alimentacyjnego przez stronę, w tym opłat za wyżywienie syna w ośrodku wychowawczym, co było istotne dla prawidłowego ustalenia, czy strona wywiązywała się z obowiązku w co najmniej 50% kwoty bieżących alimentów w okresie ostatnich 6 miesięcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji uznającej S. Z. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji uznał, że S. Z. nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy i nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów w okresie ostatnich 6 miesięcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, mimo że strona w odwołaniu podnosiła zarzuty dotyczące błędnej oceny sytuacji i niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, w tym opłacania posiłków synom w ośrodku wychowawczym. S. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez S. Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2017 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Łambinowice, z dnia 21 września 2016 r., którą uznano S.Z. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny.
Zawiadomieniami z dnia 23 października 2015 r. i z dnia 17 marca 2016 r., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w Łambinowicach o wydaniu decyzji z dnia 23 października 2015 r., nr [...], oraz z dnia 17 marca 2016 r., nr [...], dotyczącej przyznania świadczeń alimentacyjnych na dzieci: B. Z. i G. Z.
Pismem z dnia 5 maja 2016 r., doręczonym w dniu 6 maja 2016 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach wezwał S. Z. do stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r. organ pierwszej instancji zawiadomił S. Z. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zawiadomienie doręczono ww. w dniu 8 sierpnia 2016 r.
Decyzją z dnia 21 września 2016 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Łambinowice, orzekł o uznaniu S.Z. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona jest zobowiązana do alimentów w wysokości po 300,00 zł miesięcznie na rzecz syna B. Z., oraz w wysokości po 541,00 zł miesięcznie na rzecz drugiego syna G. Z., na podstawie ugody (sygn. akt [...]) zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] dnia 29 grudnia 2015 r. Jednakże, wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 200,00 zł miesięcznie na rzecz B. Z. na okres od 1 października 2015 r. do 30 grudnia 2015 r. oraz w wysokości po 300,00 zł w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r., jak i w wysokości po 200,00 zł miesięcznie na rzecz G. Z. na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. Podniósł organ, że w toku wywiadu alimentacyjnego - przeprowadzonego w dniu 2 czerwca 2016 r. - ustalono, że strona nie pracuje, utrzymuje się z prac dorywczych i nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. strona została zobowiązana do zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, jako osoba bezrobotna lub jako osoba poszukująca pracy oraz do przedłożenia stosownego zaświadczenia. Wskazał organ, że dnia 22 czerwca 2016 r. wpłynęło pismo S. Z. zawierające wyjaśnienia i dowody wpłaty za wyżywienie syna G. Z. w Młodzieżowym Ośrodku Szkolno - Wychowaczym w [...] oraz dowody potwierdzające wpłaty alimentów do komornika sądowego, bezpośrednio do rąk matki dzieci na kwotę 500,00 zł, jak i alimenty za styczeń bez określonego roku wypłaty świadczenia. Strona nie odniosła się do zobowiązania zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, jak i nie przedłożyła stosownego zaświadczenia potwierdzającego fakt zarejestrowania. Organ pierwszej instancji ustalił, że S. Z. aktualnie nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Na podstawie informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 17 sierpnia 2016 r. przyjął organ, że dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, gdyż dokonał następujących wpłat na poczet alimentów, tj. w dniu 16 lutego 2016 r. kwoty 50,00 zł, w dniu 25 lutego 2016 r. kwoty 500,00 zł, w dniu 3 czerwca 2016 r. kwoty 100,00 zł, w dniu 22 czerwca 2016 r. kwoty 400,00 zł, w dniu 27 lipca 2016 r. kwoty 250,00 zł, zaś w marcu 2016 r. i kwietniu 2016 r. nie dokonał wpłaty żadnej kwoty. Dodał organ, że strona na jego żądanie przedłożyła dowody wpłat za wyżywienie G. Z. w kwocie 298,00 zł w dniu 1 marca 2016 r. oraz kwoty 288,00 zł za czerwiec 2016 r., dokonanej 27 sierpnia 2016 r. Uzasadniał organ pierwszej instancji, że zebrany materiał dowodowy uprawniał przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 5 ust. 3 oraz ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, do uznania dłużnika alimentacyjnego S. Z. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, gdyż strona odmówiła zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy oraz w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się S. Z. We wniesionym odwołaniu podniósł zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności poprzez m.in. nieodebranie wyjaśnień od matki dzieci, niesprawdzenia obiektywnej możliwości znalezienia pracy i jej warunków za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy oraz nieuzasadnionej i błędnej oceny sytuacji dłużnika alimentacyjnego i jego dzieci, a w konsekwencji mechaniczne zastosowanie art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazując na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z ewentualnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosku o uznanie dłużnika jako osoby uchylającej się od zobowiązań alimentacyjnych. Według odwołującego, uznanie go jako osoby uchylającej się od zobowiązań alimentacyjnych jest nieuzasadnione i błędne, ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził pełnego i obiektywnego postępowania dowodowego w sprawie, a także nie odebrał żadnego oświadczenia od matki dzieci i nie ustalił, w jaki sposób wykorzystuje ona alimenty oraz jak realizuje ciążący na niej obowiązek alimentacyjny. Odwołujący podniósł, że dzieci przebywają w ośrodkach wychowawczych. Argumentował nadto, że organ pierwszej instancji nie podjął działań, aby obiektywnie i realnie ocenić możliwości znalezienia przez niego pracy. Podniósł, że mimo trudnej sytuacji, stara się płacić alimenty komornikowi, osobiście matce dzieci oraz bezpośrednio na konto młodzieżowych ośrodków wychowawczych należności za pobyt dzieci w tych placówkach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uzupełniło postępowanie dowodowe o informację zawartą w piśmie Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 2 lutego 2017 r., w którym wskazano, że S. Z. był ostatnio zarejestrowany od 22 stycznia 2014 r. do 10 marca 2014 r. bez prawa do zasiłku oraz pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 1 lutego 2017 r., w którym podano, że S. Z. w okresie ostatnich 6 miesięcy dokonał następujących wpłat na poczet alimentów, tj. w dniach: 12 sierpnia 2016 r., 20 września 2016 r., 21 października 2016 r., 21 listopada 2016 r., 16 grudnia 2016 r. i 12 stycznia 2017 r. w kwotach po 250,00 zł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na ustalony w sprawie materiał dowodowy oraz przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiące podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, tj. art. 5 ust. 1, ust. 3, ust. 3a i ust. 4 ustawy. Wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych stwierdziło, że postępowanie o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, których spełnienie jednak nie może stanowić jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego od zobowiązań alimentacyjnych. W sprawie rozstrzygająca jest treść art. 5 ust. 3a powyższej ustawy, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Dokonując ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zauważyło, iż strona postępowania jest zobowiązana do alimentów na rzecz synów: B. Z. w wysokości po 300,00 zł miesięcznie oraz G. Z. w wysokości po 541,00 zł miesięcznie, co wynika z ugody (sygn. akt [...]) zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] w dniu 29 grudnia 2015 r., a także, iż wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] zostało przyznane przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 200,00 zł miesięcznie na rzecz B. Z. na okres od 1 października 2015 r. do 30 grudnia 2015 r. w wysokości po 300,00 zł i w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. oraz w wysokości po 200,00 zł miesięcznie na rzecz G. Z. na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2015 r. Dodał nadto organ odwoławczy, że strona nie pracuje, utrzymuje się z prac dorywczych i nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Ponadto z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 1 lutego 2017 r. wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy strona dokonała następujących wpłat na poczet alimentów, tj.: w dniach: 12 sierpnia 2016 r., 20 września 2016 r., 21 października 2016 r., 21 listopada 2016 r., 16 grudnia 2016 r. i 12 stycznia 2017 r. w kwotach po 250,00 zł. W świetle powyższego stwierdziło, że zasadnym jest przyjęcie, iż strona przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, gdyż zobowiązanym był do płacenia alimentów w łącznej kwocie 841 zł na obu synów (300 zł plus 541 zł.) i dlatego zaistniały przesłanki do uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdziło Kolegium, że nie znajdują one uzasadnienia, albowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostają podnoszone przez odwołującego okoliczności dotyczące opłacania posiłków synom, sposobu sprawowania opieki nad dziećmi przez ich matkę, ustalenia obiektywnej możliwości znalezienia pracy i jej warunków za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy. Dodało, że podnoszone przez stronę argumenty co do tego, że płaci alimenty komornikowi sądowemu, do rąk matki dzieci, jak i na konto ośrodków wychowawczych, nie znalazły odzwierciedlenia w aktach.
Skarżący nie zgodził się z ww. decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną jego wykładnię, a przede wszystkim niewłaściwe zastosowanie z uwagi na to, że wywiązuje się, jak i wywiązywał się wcześniej przez okres ostatnich 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów; błędne i niewłaściwe odczytywanie i interpretowanie kwoty alimentów ustalonych w ugodzie sądowej z dnia 29 grudnia 2015 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] od których liczone jest 50% płaconych alimentów i nieuwzględnienie zawartego w niej wyraźnego stwierdzenia że w kwocie alimentów "po 541 zł na rzecz G. Z. jest zobowiązanie strony do uiszczania kosztów wyżywienia syna w trakcie pobytu w Ośrodku Wychowawczym, gdzie maksymalna kwota w tym zakresie wynosi 341 zł." Skarżący zarzucił nadto naruszenie przepisów postępowania poprzez nieodniesienie się do wszystkich podniesionych w odwołaniu, a w szczególności opłacania posiłków synom, sposobu sprawowania opieki nad dziećmi przez ich matkę - na której również ciąży obowiązek alimentacyjny, ustalenia obiektywnej możliwości znalezienia pracy za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy o odpowiednich warunkach finansowych umożliwiających pełne wywiązanie się z obowiązków alimentacyjnych, płacenie alimentów komornikowi sądowemu, do rąk matki dzieci, jak i na konto ośrodków wychowawczych. Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika OPS w Łambinowicach oraz dopuszczenie dowodów z faktur stanowiących należność za wyżywienie syna G. w ośrodkach oraz przekazów pocztowych na okoliczność uiszczania alimentów na rzecz matki synów. W uzasadnieniu skarżący podnosił, że niezrozumiałe jest dla niego dlaczego podnoszone okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślał, że z kwoty alimentów na rzecz syna G. odjąć należy płatność za jego wyżywienie w ośrodku, z której się systematycznie wywiązuje. Dopiero tak uzyskaną kwotę plus 300 zł na rzecz drugiego syna należy podzielić na dwa, aby ustalić czy wywiązuję się z 50% kwoty bieżących alimentów. Z tej kwoty zostaje na G. 200 zł a na rzecz B. 300 zł i 50% z sumy tych kwot daje 250 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Dodało, że podniesione przez skarżącego kwestie w skardze są nieuzasadnione i nie zasługują na uwzględnienie i stąd też podtrzymuje stanowisko oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. - dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest decyzja uznająca skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489, ze zm. – dalej zwana ustawą).
Art. 5 ust. 2 ustawy przewiduje, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:
1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;
2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego.
Ustęp 3 stanowi natomiast, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
1) złożenia oświadczenia majątkowego,
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Stosownie zaś do ustępu 3a ww. przepisu decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z przytoczonych przepisów, obowiązujących na dzień wydania zaskarżonej decyzji, wynika, iż postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązania alimentacyjnego może zostać wszczęte po wystąpieniu jednej z przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy. Jednakże przed wydaniem decyzji organy administracji zobowiązane są do ustalenia, czy w konkretnej sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3a ustawy, tj. czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż kwestią sporną jest okoliczność związana z wywiązywaniem się przez skarżącego przez okres 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji ze zobowiązania alimentacyjnego w wysokości co najmniej 50 % bieżących alimentów, tj. 420, 50 zł (300 zł + 541 zł : 2). Skarżący konsekwentnie bowiem twierdzi, iż realizował ciążący na nim obowiązek alimentacyjny w wysokości odpowiadającej co najmniej 50 % zasądzonych alimentów. W tym zakresie powoływał się na okoliczność opłacania, no ta bene zgodnie z treścią ugody alimentacyjnej, należności związanej z wyżywieniem jednego z synów w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, uiszczania należności zarówno na rachunek komornika sadowego, jak i do rąk matki małoletnich synów. Istotną kwestią w przedmiotowej sprawie jest również odkodowanie pojęcia "ostatnich 6 miesięcy". Użyte w art. 5 ust. 3a ustawy sformułowanie "ostatnich 6 miesięcy" należy rozumieć jako okres kolejnych sześciu miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzających miesiąc, w którym dochodzi do wydania orzeczenia w sprawie. W analizowanym kontekście "ostatni" znaczy tyle co "taki, po którym nie ma innego" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003 r.). Pogląd taki wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1347/14 i powołane tam orzeczenia – wszystkie przywołane orzeczenia na: http:www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i Sąd w niniejszym składzie w całości go podziela.
W tym miejscu koniecznym jest przypomnienie, że wniesienie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Co więcej, postępowanie odwoławcze nie może polegać na weryfikacji decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, tylko na ponownym rozpoznaniu sprawy administracyjnej w jej całokształcie. Niewystarczające dla wypełnienia tego obowiązku jest przytoczenie przez organ odwoławczy uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, bez dokonania własnych w tym zakresie ocen czy analiz stanu faktycznego, w tym jego kompletności. Organ odwoławczy uprawniony jest bowiem, stosownie do art. 136 K.p.a. do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dodatkowych dowodów lub zlecenie ich przeprowadzenia organowi pierwszej instancji (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1267/15; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1266/15).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że SKO prawidłowo ustaliło wysokość zobowiązania alimentacyjnego skarżącego, jak i właściwie przyjęło, że okresem ostatnich sześciu miesięcy nie jest okres badany przez organ pierwszej instancji lecz okres 6 miesięcy sprzed wydania zaskarżonej decyzji, tj. od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. Zasadnie również Kolegium uzupełniło w tym zakresie materiał dowodowy o informację komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 1 stycznia 2017 r. (k-17 akt administracyjnych), z której wynika, że skarżący w okresie od lipca do stycznia 2017 r. dokonywał co miesiąc wpłaty kwoty 250 zł na poczet należnych alimentów. Umknęło jednak uwadze organu odwoławczego, że w ramach ciążącego na skarżącym zobowiązania alimentacyjnego zobowiązany był on do uiszczania opłaty za wyżywienie syna G. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Takie postanowienie zamieszczone w zawartej ugodzie sądowej powodowało, że organ mając na uwadze wynikający z art. 7, i 77 § 1 K.p.a. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zobowiązany był do uzyskania informacji i zgromadzenia dowodów, które pozwalałyby w sposób jednoznaczny ustalić i zbadać realizację ciążącego na skarżącym obowiązku alimentacyjnego w ostatnich 6 miesiącach. Kolegium nie podjęło w tym zakresie żadnych czynności (poza wymienioną wyżej), a tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie możliwe jest zastosowanie konkretnej normy prawnej. Pomimo, że skarżący w odwołaniu twierdził, iż reguluje należności nie tylko na rachunek komornika sądowego, ale także do rąk matki oraz opłaca wyżywienie synów w ośrodku organ nie zwrócił się do niego o przedłożenie dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Kwestia ta jest o tyle istotna, że na żądanie organu pierwszej instancji skarżący przedłożył dowody uiszczania należności za wyżywienie jednego z synów w ośrodku za luty 2016 r., kwiecień 2016 r., maj 2016 r. czerwiec 2016 r. Organ odwoławczy badając okres od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. winien zatem ustalić powyższe okoliczności w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Powinnością organu odwoławczego było więc zażądanie od skarżącego wszystkich dokumentów, z których wynikałoby na czyją rzecz i w jakich wysokościach reguluje należności alimentacyjne w ostatnich 6 miesiącach. Organ odwoławczy nie podjął w tym zakresie czynności i tym samym nie tylko nie wyjaśnił wszechstronnie sprawy, czym naruszył art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., ale także poprzez brak zażądania od skarżącego dowodów na poparcie swoich twierdzeń i niezawiadomienie go o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), pomimo że w sprawie zgromadzone zostały nowe istotne dla jej rozstrzygnięcia dowody. Strona konsekwentnie bowiem twierdziła, że uiszczała w ramach należnych alimentów opłatę za wyżywienie synów w ośrodku i dokumenty w tym przedmiocie złożyła do skargi.
Dodać należy jednocześnie, że Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji ostatecznej. W świetle powyższego Sąd nie jest uprawniony do załatwienia sprawy, lecz jedynie do oceny zapadłej decyzji w aspekcie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ uzupełni postępowanie dowodowe i dokona ponownej oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło