II SA/Op 260/05
WyrokWSA w Opolu2006-07-20
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Daria Sachanbińska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na pracownię cukierniczą zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności poprzez pominięcie stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, polegającego na pominięciu stron postępowania (współwłaścicielek lokalu) w jego przebiegu. Naruszenie to stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co skutkowało koniecznością uchylenia obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego i części piwnic na pracownię cukierniczą. Organy nadzoru budowlanego nakazały przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. Decyzje te zostały zaskarżone przez A. S., który zarzucał niezgodność lokalizacji pracowni z planem zagospodarowania przestrzennego. W trakcie postępowania sądowego ujawniono, że współwłaścicielki lokalu nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, co stanowiło naruszenie przepisów.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz A. S. kwotę 540 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska-spr. Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz A. S. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego i części piwnic budynku zlokalizowanego w P. przy ul. [...] nr [...], przeznaczonych obecnie na pracownię cukierniczą oraz zaplecze socjalne, nakazał J., K. i M. G. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń. Organ ustalił, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest od maja 2002 r. W dniu 30 czerwca 2003 r. zapadła decyzja nakazująca sprawcom samowoli wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia użytkowania pomieszczeń do stanu zgodnego z prawem, jednak Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 maja 2004 r. stwierdził nieważność tej decyzji. W dalszym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] wydał w dniu 12 października 2004 r. decyzję, która rozstrzygała przedmiotową sprawę, lecz w wyniku złożenia odwołania przez J., K. i M. G., decyzja ta została w dniu 7 stycznia 2005 r. uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Dalej organ wyjaśnił, iż z uwagi na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., zmieniającej dotychczas obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, do rozpoznawanej sprawy zastosowanie mają przepisy tegoż Prawa w brzmieniu sprzed 31 maja 2004 r., a to art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 3, nakazujący wydanie postanowienia o wstrzymaniu użytkowania pomieszczeń objętych samowolą. Takiej też treści postanowienie zapadło w dniu 9 lutego 2005 r. W dwumiesięcznym okresie jego obowiązywania organ zmuszony był zająć stanowisko co do możliwości legalizacji samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego i części piwnic. W pierwszym rzędzie przeanalizowano kwestię zgodności lokalizacji pracowni cukierniczej braci G. z aktualnie obowiązującym planem przestrzennego zagospodarowania dla miasta [...] i okazało się, że lokalizacja pracowni cukierniczej na pierwszym piętrze budynku jest niezgodna z treścią § 9 ust. 3 pkt 12 lit. f w zw. z lit. e obowiązującego planu, w których to zapisach ustalono ogólne warunki zagospodarowania i zabudowy terenów, określonych symbolem - MW, stanowiących tereny zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej oraz obiektów i urządzeń funkcji uzupełniających, z dopuszczalną lokalizacją usług bytowych, lokalnych i administracji, szczególnie na poziomie niższych kondygnacji. Jednocześnie, na tych terenach postanowiono utrzymać warunkowo istniejące obiekty i lokale usługowe, zaś w przypadku usług zaliczonych do przedsięwzięć, dla których może być wymagane sporządzenie stosownego raportu o oddziaływaniu na środowisko, nakazano przeprowadzenie postępowania, które winno określić działania i roboty budowlane oraz techniczne, eliminujące lub ograniczające oddziaływanie na środowisko do wartości normowych, przewidzianych dla zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej. Pomieszczenia produkcyjne usług spełniających te wymagania dopuszczono do lokalizacji w poziomie przyziemia (parteru), z ewentualnym uzupełnieniem w poziomie piwnic. Ponadto organ zwrócił też uwagę, że w pkt 2 ust. 2 § 7 planu poddano ochronie konserwatorskiej obszar staromiejski, obejmując go ścisłą ochroną.
W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] podkreślił, iż z uwagi na niezgodność lokalizacji przedmiotowej pracowni cukierniczej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wykluczona została możliwość zalegalizowania dokonanej samowoli budowlanej. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego, który dopuszcza nakazanie właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
W odwołaniu od powyższej decyzji J., K. i M. G. powołali się na argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie wstrzymujące użytkowanie pomieszczeń objętych samowolą, które poprzedziło decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń cukierni. Skarżący przypomnieli, że postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Ponadto, decyzję wydano gdy postanowienie nie było jeszcze ostateczne, a więc gdy nie wywierało jeszcze skutków prawnych. W tej sytuacji należało uznać, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy przypomniał, że w dniu 25 marca 2005 r. rozpatrzył zażalenie J., K. i M. G. na postanowienie w sprawie wstrzymania użytkowania pomieszczeń pracowni cukierniczej (postanowienie z dnia 9 lutego 2005 r.) i uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., uchylenie postanowienia z dnia 9 lutego 2005 r. przesądza o wyniku obecnie prowadzonego postępowania odwoławczego, gdyż prawidłowość postępowania zakończonego wydaniem postanowienia na podstawie art. 50 Prawa budowlanego warunkuje późniejsze rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. W dniu rozpoznawania odwołania braci G. nie funkcjonowało w obiegu prawnym postanowienie o wstrzymaniu użytkowania, a więc zakwestionowane zostały ustalenia co do samego faktu zaistnienia samowoli budowlanej. Dlatego niemożliwa do zaakceptowania była również zaskarżona decyzja, rozstrzygająca sprawę w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu. Dalej organ odwoławczy wywodził, że wydanie decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu na pierwszym piętrze budynku przy ul. [...] nr [...] w P. (decyzja z dnia [...]), przed zakończeniem postępowania zażaleniowego, nie może być traktowane jako uchybienie organu pierwszej instancji, gdyż takie działanie było podyktowane koniecznością wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od wydania postanowienia. W tej sytuacji organ pierwszej instancji musiał godzić się z ryzykiem, że uchylenie postanowienia wywierać będzie skutki także na podjętą decyzję.
Na koniec, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wyjaśnił skarżącym, że jednoczesne złożenie odwołania oraz wniosku o stwierdzenie nieważności powoduje, iż pierwszeństwo należy przyznać trybowi odwoławczemu.
Decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A. S., który wniósł o unieważnienie rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń na pierwszym piętrze budynku przy ul. [...] nr [...] w P. Skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy po raz kolejny, w sposób wadliwy i bezprawny, nie uwzględnił faktu niezgodności lokalizacji zakładu cukierniczego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...]. Taka niezgodność uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej, co - zdaniem A. S. – kończy sprawę. Tymczasem działania organu drugiej instancji podejmowane w przeciągu ostatnich czterech lat umożliwiają funkcjonowanie zakładu, który powstał w warunkach samowoli budowlanej.
Odpowiadając na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż podstawą zakwestionowania decyzji organu pierwszej instancji nie było ustalenie, że nakaz przywrócenia stanu poprzedniego jest niewłaściwy, tylko stwierdzenie uchybień w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w tej sprawie.
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2005 r. (sygn. akt II SA/Op 260/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu dopuścił do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony: U., M. i A. G., które są współwłaścicielkami lokalu położonego na pierwszym piętrze budynku przy ul. [...] nr [...] w P., i którego to lokalu dotyczy nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania.
W trakcie rozprawy sądowej w dniu 21 marca 2006 r. U. G. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Po uzupełnieniu przez uczestniczkę postępowania braków formalnych wniosków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydał w dniu 8 maja 2006 r. dwa postanowienia, którymi odmówił wnioskowanego zawieszenia postępowania i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.
Po wyznaczeniu kolejnego terminu rozprawy, A. S. wniósł o zwrot poniesionych kosztów (wpis i koszty przejazdu) oraz złożył pismo procesowe, w którym zaznaczył, że obecnie rozpoznawana sprawa łączy się z dwiema zakończonymi wyrokami sprawami, o sygn. akt II SA/Op 425/04 i II SA/Op 187/05. Powołując się na treść wyroków WSA w Opolu i WSA w Warszawie przypomniał, że w sprawie związanej z samowolną zmianą sposobu użytkowania lokalu, który wcześniej był mieszkaniem, ma zastosowanie art. 61 i art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego, w jego brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast to, czy zakończone w 1997 r. prace budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto skarżący podkreślił, że istotą sprawy jest popełnienie przez J., K. i M. G. samowolnej zmiany sposobu użytkowania mieszkania na piekarnię, co jest bezsporne, a nie fakt wykonania - już po tej zmianie - robót budowlanych. W ocenie skarżącego, z uwagi na charakter prac wykonanych w 2005 r. (jeden otwór w ścianie, postawienie ścianek działowych), nie było podstaw do poszerzania dotychczasowego przedmiotu sprawy, czyli nielegalnej zmiany sposobu użytkowania lokalu, o przebudowę tego lokalu. Ponadto skarżący podejrzewa, że prace wykonane w 2005 r. miały na celu wyłącznie zmianę kwalifikacji przedmiotu sprawy na przebudowę budynku, co spowoduje konieczność oparcia się na przepisach prawa obowiązujących w 2006 r. i prowadzenie przez kolejne lata postępowania w niniejszej sprawie. Tymczasem od 1997 r. bezsporne jest, że dopuszczono się nielegalnej zmiany sposobu użytkowania lokalu.
W trakcie rozprawy w dniu 20 lipca 2006 r. A. S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe w sprawie, powołując się na argumentację przedstawioną w skardze i pismach procesowych. Sąd dopuścił dowód z akt sądowych o sygn. II SA/Op 425/04 i II SA/Op 187/05. W pierwszej sprawie zapadł w dniu 20 czerwca 2005 r. wyrok, którym uchylono postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 14 października 2004 r. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia 2 września 2004 r. w przedmiocie wstrzymania użytkowana obiektu budowlanego. We wskazanym wyroku Sąd podniósł, iż w sprawie dotyczącej dokonania przez J., K. i M. G. samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu, wcześniej spełniającego funkcję mieszkania, zastosowanie winny mieć przepisy art. 61 i art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126), w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r., bowiem w tym przypadku miał zastosowanie przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Ponadto Sąd zarzucił, iż z naruszeniem art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego, organy administracji skorzystały z procedury legalizacyjnej określonej w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, która nie ma zastosowania w przypadku zakończenia robót budowlanych, bądź też nieprowadzenia takich robót. Idąc dalej, Sąd wyjaśnił, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przewidziane w art. 50 Prawa budowlanego może być wydane jedynie w odniesieniu do będących w toku robót budowlanych. Nie może dotyczyć robót już zakończonych, jak również nie może obejmować innego rodzaju nakazów, np. wstrzymania prowadzenia określonej działalności. W takim przypadku organ jest uprawniony do wydania orzeczenia na podstawie art. 66 pkt. 3 Prawa budowlanego, nakazującego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Z kolei w wyroku z dnia 21 marca 2006 r. (sygn. akt II SA/Op 187/05) Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 25 marca 2005 r. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia 9 lutego 2005 r. w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego. W wyroku tym Sąd wskazał, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem w postępowaniu tym pominięto osoby posiadające status strony. Sąd przypomniał także o konieczności uwzględnienia w dalszym postępowaniu wskazań wyroku z dnia 25 czerwca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, choć nie z powodów w niej wywiedzionych.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak też się stało w rozpatrywanej sprawie, bowiem Sąd wziął pod uwagę uchybienia, które nie zostały podniesione przez skarżącego, a które zdeterminowały sposób rozstrzygnięcia.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.
Rozważania Sądu w niniejszej sprawie należy poprzedzić ogólną uwagą, iż sądy administracyjne badają akty organów administracji państwowej w aspekcie prawidłowości zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje także w sytuacji, gdy zostaną ujawnione wady zaskarżonego aktu administracyjnego, stanowiące przyczynę stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak z powyższego wynika, wadliwości zapadłych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć mogą mieć różny charakter, co jednak nie oznacza, że orzeczenie uwzględniające skargę można oprzeć na dowolnie wybranych przesłankach ustawowych. Wręcz przeciwnie, sąd zobowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu według określonej kolejności. I tak, w pierwszym rzędzie bierze pod uwagę wady powodujące nieważność decyzji. Następnie sąd bada, czy naruszono przepisy procedury administracyjnej, a w dalszej kolejności, czy doszło do naruszenia norm prawa materialnego.
Przenosząc wyżej zaprezentowane uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd - przede wszystkim - uwzględnił okoliczność, że orzekające organy administracji obu instancji, z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, nie przeprowadziły postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] zostały wydane w sprawie związanej z dokonaniem samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego w budynku, zlokalizowanym w P. przy ul. [...] nr [...], i opierały się na materialnoprawnych regulacjach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), a to art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 3 tego Prawa. Z dokumentów nadesłanych do Sądu przez Starostę [...], w tym aktu notarialnego z dnia 11 lutego 2003 r., wynika, że w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego właścicielami przedmiotowego lokalu wraz z przynależnościami byli: J. G. wraz z żoną A. G. – w 1/3 części, K. G. wraz z żoną U. G. – w 1/3 części oraz M. G. wraz z żoną M. G. – w 1/3 części. Tymczasem, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia 9 lutego 2005 r., zawierająca nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń pracowni cukierniczej zlokalizowanej na pierwszym piętrze budynku przy ul. [...] nr [...] w P. została skierowana wyłącznie do J., K. i M. G., a żony braci G., mimo iż posiadają tytuł własności do nieruchomości objętej treścią decyzji, nie uczestniczyły w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu. Błędu tego nie dostrzegł [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., który w postępowaniu odwoławczym również pominął współmałżonki adresatów nakazu.
W realiach niniejszej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, że A., U. i M. G., będące współwłaścicielkami przedmiotowego lokalu mieszkalnego (obecnie pracownia cukiernicza) i przynależnych do tego lokalu pomieszczeń piwnicznych, posiadały własny, oparty na regulacjach prawa materialnego interes prawny w postępowaniu dotyczącym ich nieruchomości. Skoro tak - jako strony - powinny zostać wprowadzone do tego postępowania. Tak się jednak nie stało, co jednoznacznie wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy. A., U. i M. G. nie zostały bowiem zawiadomione o wszczęciu postępowania prowadzonego z urzędu przez organ nadzoru budowlanego, prawie dostępu do akt sprawy i prawie zgłaszania dowodów, nie uczestniczyły w czynnościach oględzin, nie została im także doręczona decyzja organu pierwszej instancji. W końcu, nie poinformowano ich o prowadzeniu postępowania odwoławczego i nie doręczono decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...]. Ponadto, nie otrzymały odpisu skargi oraz odpowiedzi na skargę.
Reasumując, jeszcze raz podkreślić trzeba, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji pominięto strony postępowania administracyjnego – A., U. i M. G., co z kolei upoważnia do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 kpa). W konsekwencji należało więc uznać, że zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż wskazane strony nie brały w nim udziału bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.).
Dalszą konsekwencją ujawnienia takiej okoliczności, czyli uchybienia przepisom procedury stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, jest konieczność uchylenia przez Sąd decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. W tym miejscu podnieść też trzeba, że stwierdzenie omawianego naruszenia uzasadnia uchylenie przez Sąd aktu administracyjnego bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało, wpływ na wynik sprawy. Taki wniosek wypływa z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Stosownie bowiem do kategorycznie sformułowanej dyspozycji omawianego przepisu, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić badany akt w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Ujawnienie wyżej opisanego naruszenia powodującego konieczność uchylenia wydanych w niniejszej sprawie decyzji czyni zbędnym badanie tych aktów pod kątem ich zgodności z prawem materialnym. W tej sytuacji, odpadła też potrzeba ustosunkowywania się do wywodów skargi i pism procesowych skarżącego.
W dalszym postępowaniu dotyczącym samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego lokalu organy administracji obowiązane są - przede wszystkim - ustalić w sposób prawidłowy wszystkie strony tego postępowania. Powinny także rozstrzygnąć sprawę w przewidzianym przepisami procedury administracyjnej terminie. Ta ostatnia uwaga wydaje się konieczna, bowiem już nawet pobieżna analiza prowadzonego od wielu lat postępowania wskazuje na opieszałość w załatwieniu istoty sprawy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. powinien pamiętać, iż nie jest organem kasacyjnym, a jego obowiązkiem jest ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy, przy zastosowaniu możliwości jakie daje przepis art. 136 k.p.a. W tym miejscu należy też podkreślić, że organy winny uwzględnić wskazania tut. Sądu zawarte w wyrokach, jakie zapadły wcześniej w niniejszej sprawie.
Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oraz o kosztach postępowania uzasadnia
art.152 i art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło