II SA/Op 260/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 6 października 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę P. S., wniesioną na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z dnia 4 lutego 2015 r., nr [...] o odmowie przyznania Producentowi jednolitej płatności obszarowej. Na skutek wniosku skarżącego z dnia 13 października 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu, referendarz sądowy wezwał P. S. do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one przesłane na adres skarżącego podany we wniosku i tam doręczone w dniu 26 października 2015 r., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-44 akt). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłano żądanych przez referendarza dokumentów i nie złożono dodatkowych wyjaśnień. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a zatem powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący oświadczył bowiem, że od 1988 r. jest leczony w poradni zdrowia psychicznego, miewa zaburzenia świadomości, dlatego też nie jest w stanie prawidłowo sporządzić pisma procesowego. Na poparcie czego, do akt sprawy dołączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 października 2015 r. Dodał, że prowadzi małe gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha (jako współwłaściciel), a w tym roku z powodu suszy, zebrał bardzo niskie plony. Z powyższych względów, dochody skarżącego są niskie i nie wypłacono mu dopłat – jednolitej płatności obszarowej za 2014 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący stwierdził, że tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe, wykazał także, że posiada majątek w postaci: domu o powierzchni 80m² o wartości 30.000 zł, gospodarstwa rolnego o powierzchni 6 ha (ogólnoużytkowe – produkcja roślinna i zwierzęca) oraz ciągnika o wartości 7.000 zł ([...]). W rubryce formularza wniosku dotyczącej zobowiązań i innych wydatków, skarżący podał: podatek – 1.000 zł/rok, prąd – 1.200 zł/rok, ubezpieczenia – 1.500 zł/rok, koszty leczenia – 1.400 zł/rok. Przedstawione we wniosku dane odnoszące się do sytuacji materialnej skarżącego, nie zawierały natomiast żadnych informacji w postaci konkretnych kwot uzyskiwanego dochodu (rocznego, miesięcznego), czy ponoszonych wydatków na niezbędne, comiesięczne utrzymanie skarżącego i jego domu. Wątpliwości pojawiły się zatem w zakresie wielkości ponoszonych comiesięcznie wydatków i źródeł pokrycia tych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami życiowymi skarżącego. Wobec tego, został on zobowiązany do przedłożenia zeznania podatkowego za 2014 r. lub innego zaświadczenia o wysokości uzyskanych dochodów za ten rok, bądź do złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego. Zobowiązano także skarżącego do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za sierpień i wrzesień 2015 r., a także do wykazania wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie domu, takich jak opłaty za media lokalowe, przez nadesłanie aktualnych rachunków z tego tytułu. Zażądano ponadto, aby skarżący wykazał koszty leczenia ponoszone w związku z problemami zdrowotnymi, przez nadesłanie, np. rachunków. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych, powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącego. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu, co orzekł jak w sentencji.