II SA/Op 262/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych na skutek wniosku radcy prawnego W.K. pełnomocnika z urzędu I. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu oddalił skargę I. M., wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...]. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, ustanowił skarżącemu radcę prawnego z urzędu. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, na pełnomocnika I. M. został wyznaczony radca prawny W. K., wykonujący zawód w Kancelarii Prawnej w B., przy ulicy [...]. Skarżący udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu W. K. do występowania przed sądem w swoim imieniu, pismem z dnia 12 stycznia 2009r. Pismem z dnia 20 stycznia 2009r. pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie § 15 pkt 1 i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone. Dodał, że w sprawie odbył ze skarżącym dwa spotkania, podczas których uzyskał pełnomocnictwo do działania w imieniu I. M., a także przedłożył mu swoje stanowisko przedstawiając wątpliwości i wyczerpująco odpowiadając na nurtujące skarżącego problemy w sprawie. Wskazał, że na skutek powyższych działań pełnomocnika, skarżący "zrozumiał problem i zrezygnował z dalszego prowadzenia sprawy przed WSA". Na potwierdzenie powyższego, radca prawny W. K. załączył do akt sprawy notatkę ze spotkania ze skarżącym w dniu 13 stycznia 2009r., która to notatka została podpisana zarówno przez skarżącego, jak i pełnomocnika. Z notatki tej wynika, że pełnomocnik poinformował skarżącego o stanie sprawy pod względem formalnym i o ocenie pełnomocnika co do zasadności merytorycznych żądań skarżącego. Przedstawił m.in. swoje stanowisko w zakresie oceny merytorycznej podając, że "w pełni podziela ocenę prawną dokonaną przez SKO w Opolu (a także wyłożoną we wcześniejszym wyroku WSA w Opolu w sprawie II SA/Op 157/07)" odmawiającej skarżącemu pomocy, o którą wnioskował pismem z dnia 19 września 2007r. Pełnomocnik podniósł także, że w trakcie spotkania udzielił skarżącemu informacji prawnych na wszelkie zgłaszane przez I. M. zastrzeżenia i wątpliwości w przedmiotowej sprawie. Dodał, że na skutek czynności pełnomocnika, skarżący uznał za niecelowe dalsze prowadzenie postępowania w sprawie, w tym także wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie przez tut. Sąd uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2011r., wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, został przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowemu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przywołany art. 250 P.p.s.a. regulując kwestie związane z wynagradzaniem zawodowych pełnomocników ustanowionych w ramach przyznanego prawa pomocy, odsyła jednocześnie do odrębnych przepisów, wśród których znajdują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem". W § 14 ust. 2 rozporządzenia ustalono stawki minimalne wynagrodzenia należne pełnomocnikowi w postępowaniu przed sądami pierwszej i drugiej instancji. Analiza przywołanego § 14 ust. 2 rozporządzenia wykazuje, iż ustala ono w istocie ścisły katalog czynności, za które pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie. Za inne czynności radcy prawnego podejmowane w postępowaniu sądowym, przepisy § 14 ust. 2 rozporządzenia nie ustalają stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych czynności radcy prawnego brak jest normatywnych podstaw do określenia w tym zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W konsekwencji uznać należy, iż wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 rozporządzenia, nie stanowi kosztów, o których mowa w art. 250 P.p.s.a. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem wskazują na zakres czynności, za które zgodnie z przepisami prawa przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie. Wobec powyższego rozważyć należało, czy w świetle § 14 ust. 2 rozporządzenia, pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie za czynności dokonane przez niego, a opisane zarówno we wniosku, jak również w załączonej do akt sprawy notatki. W szczególności rozważyć należało, czy ze względu na charakter dokonanych działań można je zakwalifikować jako czynność sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, o jakiej mowa w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Przez opinię prawną, w myśl powyższego przepisu, należy rozumieć rozwinięte stanowisko radcy prawnego (lub innej osoby upoważnionej do wydawania opinii prawnej), wyrażone na piśmie, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, wydane na żądanie osoby uprawnionej (tak: W. Sarnowski, artykuł pn.:"Opinie prawne", "Radca Prawny" z 1998r., nr 5, poz. 37, teza zamieszczona w systemie komputerowym LEX pod nr 40567/3). Obok opinii prawnych, występuje także porada prawna – rozumiana przez autora przywołanej publikacji jako praktyczne wskazanie, jak należy postąpić zgodnie z prawem w danym stanie faktycznym; porada prawna nie wymaga formy pisemnej ani rozwinięcia zajętego stanowiska. Konsultacja prawna z kolei, może przybrać formę opinii i wówczas musi spełniać jej wymogi; w przeciwnym razie jest podobna w swym charakterze do porady prawnej. Istnieje także informacja prawna, która obejmuje powiadomienie o faktach mających znaczenie prawne i nie pociąga za sobą obowiązku zachowania wymogów niezbędnych przy wydaniu opinii prawnej. Uwzględniając powyższe wywody nie sposób uznać, iż dokonane przez pełnomocnika czynności posiadają cechy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, iż wynagrodzenie ze środków budżetowych Skarbu Państwa pozostających do dyspozycji sądu należy się radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu nie za sam fakt dokonania wyjaśnienia sprawy pod względem prawnym, skutkujący rezygnacją skarżącego od dalszego procedowania, (a przede wszystkim nie wniesienia skargi kasacyjnej), lecz wyrażenie przezeń opinii sporządzonej przy zachowaniu standardów fachowości, gdzie przedstawia i wyjaśnia swoje racje oraz powody dla których nie chce, bo nie widzi szans na wdrożenie postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2008r., sygn. akt III SA/Kr 199/04, dostępne na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl). Opinia ta winna być sporządzona na piśmie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04, dostępne na stronie internetowej NSA). Powinna także odnosić się do argumentacji sądu zawartej w uzasadnieniu zapadłego w sprawie wyroku, zawierać wymogi przewidziane dla pism procesowych, czyli formalne oraz wymogi o charakterze merytorycznym, czyli materialne (tak w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2008r., sygn. akt II SA/Lu 936/07, dostępne na stronie internetowej NSA). Zdaniem referendarza, czynności podjęte przez wnioskodawcę nie zawierają wyżej podanych elementów niezbędnych do uznania, że w sprawie została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W szczególności nie jest nią notatka sporządzona ze spotkania ze skarżącym, czy też okoliczność przeprowadzenia rozmowy na temat toczącej się przed sądem sprawy. Brak tu jest elementów formalnych opinii, w szczególności formy pisemnej, a także elementów merytorycznych, polegających na przedstawieniu np. oceny prawnej sprawy. Dokonane czynności nie zawierają się również w katalogu czynności radcy prawnego, za które przysługuje wynagrodzenie, o jakim mowa w § 14 ust. 2 rozporządzenia. Z uwagi na to, że podany katalog ma charakter zamknięty, wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w przywołanym § 14 ust. 2 rozporządzenia, nie stanowią niezbędnych kosztów postępowania, o jakich mowa w art. 250 P.p.s.a. Reasumując, referendarz stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie radcy prawnemu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej I. M. z urzędu. Stąd działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.