II SA/Op 269/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu ucznia do szkoły postanawia odrzucić skargę. S. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem Burmistrza Strzelec Opolskich, pismo z dnia 2 czerwca 2015 r., zatytułowane "Skarga na odmowę Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie z dnia 4 maja 2015 r. zapewnienia uczniowi niepełnosprawnemu, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły poprzez niezawarcie umowy o zwrot kosztów przejazdu ucznia, w przypadku gdy dowożenie i opiekę zapewniają rodzice". Skarżąca domagała się stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca wnioskiem z dnia 9 października 2014 r. wystąpiła do Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich o zwrot kosztów dojazdu za dowóz jej córki V. B. do publicznej szkoły podstawowej w Zespole Szkól Specjalnych przy [...] w [...]. Wniosek ten został załatwiony odmownie przez Dyrektora Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich pismem z dnia 12 grudnia 2015 r., nr [...]. W dniu 23 marca 2015 r. skarżąca po raz kolejny złożyła do Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich wniosek o zawarcie z nią umowy dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu jej córki V. B. oraz jej opiekuna do Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w [...]. W związku z powyższym wnioskiem, w dniu 13 kwietnia 2015 r. doszło do spotkania wnioskodawczyni w Gminnym Zarządzie Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich, z którego sporządzono notatkę służbową. Wynika z niej, że skarżąca została poinformowana, iż jej wniosek nie zostanie rozpatrzony do czasu zapoznania się z ofertami innych szkól specjalnych, gdzie istnieje możliwość realizowania terapii dziecka zgodnie z zaleconym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. W dniu 25 kwietnia 2015 r. S. B. złożyła w Gminnym Zarządzie Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich pismo z dnia 23 kwietnia 2015 r., zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". W piśmie tym wyjaśniła, że składa je w związku z informacjami uzyskanymi w trakcie spotkania w dniu 13 kwietnia 2015 r. o odmownym załatwieniu jej wniosku z dnia 23 marca 2015 r. Wskazanym w skardze pismem z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], podpisanym przez Dyrektora Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania, skarżąca została poinformowana o ponownej odmowie zawarcia z nią umowy o zwrot kosztów dowozu uczennicy V. B. do specjalnej szkoły podstawowej w Zespole Szkół w [...], gdyż szkoła ta nie jest szkołą najbliższą miejsca zamieszkania ucznia w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Na wezwanie Sądu, skarżąca w piśmie z dnia 16 lipca 2015 r. wyjaśniła, że po dniu 4 maja 2015 r. nie wzywała Gminy Strzelce Opolskie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy podnieść, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wskazanych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami wymienionymi w pkt 1-5 tego przepisu są: niewłaściwość sądu, wniesienie po terminie, nieuzupełnienie braków formalnych, zawisłość sprawy, brak zdolności sądowej lub procesowej. Kolejną przesłanką odrzucenia skargi jest niedopuszczalność skargi z innych przyczyn, określona w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., która występuje m.in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia. Oceniając dopuszczalność skargi na wskazane przez skarżącą pismo z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], w którym zajęto stanowisko w kwestii odmowy zawarcia umowy o zwrocie kosztów dowozu V. B. do placówki oświatowej położonej w [...], stwierdzić przyjdzie, że zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kwestia zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na podstawie art. 17 ustawy o systemie oświaty, nie stanowi materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Podejmowane w tym zakresie czynności należą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2014 r., I OSK 2871/14, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym należało uznać, że rozpoznanie skargi na czynność z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], należy do właściwości tut. Sądu. Poza badaniem dopuszczalności wniesionej skargi w zakresie przedmiotu zaskarżenia, należało z urzędu dokonać również oceny spełnienia przez skargę wymogów formalnych. Ich zachowanie umożliwia bowiem dalszą, merytoryczną kontrolę skargi. Wymogi formalne skargi, w zakresie jej treści, określone zostały w art. 57 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 46 i 47 P.p.s.a. Przyjmując, że wymogi te skarga strony spełniła, Sąd ocenić musiał również, czy wyczerpany został tryb wnoszenia skargi. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Wyjątki od tej zasady przewidują przepisy § 3 i § 4 art. 52 P.p.s.a. W myśl § 4 tego artykułu, mającym zastosowanie do aktów lub czynności innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu -w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W takim wypadku termin, o którym mowa w § 3 art. 52 P.p.s.a. nie ma zastosowania. W myśl natomiast art. 53 § 2 P.p.s.a., skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Na tle wskazanych przepisów stwierdzić należy, że niezłożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa oznacza niewyczerpanie środków zaskarżenia. W tym miejscu odnotowania wymaga, że od dnia 15 sierpnia 2015 r. doszło do zmiany P.p.s.a. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Stosownie do art. 2 ww. ustawy zmieniającej, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Powołane wyżej przepisy art. 3, art. 52 i art. 57 P.p.s.a. zostały zmienione na podstawie art. 1 pkt 1 oraz pkt 15 i pkt 17 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., co oznacza, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym - wszczętym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. - należy te przepisy stosować w brzmieniu dotychczasowym, przytoczonym powyżej. Wobec omówionych wyżej wymogów odnośnie dopuszczalności skargi, tj. poprzedzenia jej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i wobec braku w aktach administracyjnych sprawy dowodu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa czynnością z dnia 4 maja 2015 r., Sąd zobowiązał skarżącą do wykazania spełnienia warunku z art. 52 § 4 P.p.s.a. W zakreślonym terminie siedmiu dni skarżąca w piśmie z dnia 16 lipca 2015 r. wyjaśniła, że po dniu 4 maja 2015 r. nie wzywała Gminy Strzelce Opolskie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością. W tych okolicznościach należało uznać, że skarżąca nie wykazała, aby przed wniesieniem skargi spełniła konieczny warunek w postaci wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżonym aktem. Zauważenia wymaga, że skarżąca wprawdzie w dniu 25 kwietnia 2015 r. złożyła do Burmistrza Gminy i Strzelce Opolskie pismo z dnia 23 kwietnia 2015 r., zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym kwestionowała odmowę udzielenia wnioskowanej pomocy w postaci zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły, jednak pismo to zostało wniesione przed podjęciem przez organ zaskarżonej czynności z dnia 4 maja 2015 r., a ponadto jego treść jednoznacznie wskazuje, że zostało złożone w związku z ustanymi informacjami uzyskanymi przez skarżącą na spotkaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. odnośnie negatywnego załatwienia jej wniosku z dnia 23 marca 2015 r. Omawiane wezwanie mogło zatem dotyczyć wyłącznie bezczynności organu w formalnym załatwieniu sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, nie mogło natomiast dotyczyć zaskarżonej czynności z dnia 4 maja 2015 r., która w dacie złożenia wezwania nie została jeszcze podjęta. Podsumowując powyższe stwierdzić należało, że skoro w niniejszej sprawie skarga powinna zostać poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, to brak podjęcia przez stronę tej czynności skutkować musiał odrzuceniem skargi, jako niedopuszczalnej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Końcowo zauważyć przyjdzie, że w zaskarżonym piśmie z dnia 4 maja 2015 r., w którym dokonano czynności odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka skarżącej do szkoły, nie zamieszczono pouczenia o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Brak ten może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia tego środka. Wskazać bowiem trzeba, że odnośnie wezwania do usunięcia naruszenia prawa Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął, iż czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., jest terminem prawa procesowego i złożenie wniosku o jego przywrócenie do organu administracji obliguje ten organ do rozstrzygnięcia tego wniosku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 14 marca 2011 r., I FPS 5/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.