II SA/Op 27/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A., U. i M. G. o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 425/04 p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie. A., U. i M. G. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której domagały się - na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 425/04. Skarżące wyjaśniły, że jako współwłaścicielki nieruchomości objętej postępowaniem administracyjnym powinny brać w nim udział. We wrześniu 2005 r. powzięły wiadomość o podjęciu przez organ nadzoru budowlanego postanowienia w sprawie dotyczącej ich lokalu i o zaskarżeniu tegoż postanowienia do sądu administracyjnego. Na wniosek skarżących, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2005 r., zostały dopuszczone przez WSA w Opolu do udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Op 260/05. Wówczas zaczęły dogłębnie zapoznawać się z aktami i w połowie grudnia 2005 r. dowiedziały się o wydaniu przez WSA w Opolu wyroku z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 425/04, który również dotyczył ich nieruchomości. Ze względu na błędne prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] skarżące nie miały możliwości wypowiadania się w sprawie losów nieruchomości stanowiącej ich współwłasność, zarówno przed organami administracji, jak i przed sądem. Ponieważ wyrok z czerwca 2005 r. wiąże swymi ustaleniami organy, A., U. i M. G. uważają, że powinny mieć prawo udziału w tym postępowaniu sądowym. Jednocześnie w skardze wskazano, że w zakończonym postępowaniu Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, iż nie doszło do zmiany użytkowania obiektu, jak to początkowo przyjęły organy nadzoru budowlanego, lecz do przebudowy części budynku. W związku z powyższym, zakończone postępowanie sądowe - zdaniem skarżących - powinno być wznowione i należy w nim uwzględnić wcześniej nieznane fakty. A., U. i M. G, wezwane do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie po 100 zł., oraz do usunięcia braków formalnych skargi, w tym wyjaśnienia, kiedy dowiedziały się o orzeczeniu Sądu z dnia 20 czerwca 2005 r., odpowiedziały wspólnie, że o przedmiotowym wyroku dowiedziały się dopiero w połowie grudnia 2005 r., gdyż wyrok został doręczony tylko ich mężom, a skarżące szanują tajemnicę korespondencji. W wyznaczonym terminie wpis od skargi uiściła U. G. (dowód: polecenie przelewu dokonane przez K. G. – męża skarżącej), natomiast od pozostałych skarżących do dnia dzisiejszego nie wpłynął należny wpis. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę A., U. i M. G. należało odrzucić. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem uruchamia dwuetapowe postępowanie polegające, po pierwsze, na zbadaniu jego dopuszczalności (postępowanie o wznowienie), po drugie zaś, na rozpoznaniu sprawy (postępowanie po wznowieniu). Stosownie do tej reguły, właściwy do wznowienia postępowania sąd, bada w pierwszym rzędzie dopuszczalność skargi, w tym dokonuje oceny, czy skargę wniosły podmioty do tego uprawnione. Przepisy działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie zawierają regulacji wskazującej wyraźnie podmiotów legitymowanych do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. W art. 270 p.p.s.a. ustawodawca stwierdził, że "... można żądać wznowienia postępowania...", co oznacza, iż postępowanie w tym trybie oparto wyłącznie na zasadzie skargowości, zatem w skutecznym jego wszczęciu tak doniosłą rolę odgrywa ocena sądu dotycząca legitymacji procesowej skarżącego. Pomocne przy dokonywaniu tej oceny będą przepisy ustawy procesowej, których łączne czytanie pozwoli na ustalenie podmiotowego zakresu dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego. Słusznie zauważono w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego, iż szczególną uwagę należy zwrócić na brzmienie art. 277 p.p.s.a., określającego dla strony (także jej organu lub przedstawiciela ustawowego) terminy do wniesienia tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak: B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 468, oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. Zakamycze – 2005, str. 638). Wskazany przepis ustala pośrednio krąg podmiotów uprawnionych do złożenia skarg o wznowienie postępowania sądowego, używając dla ich określenia terminu "strona", za którą - na gruncie procedury sądowoadministracyjnej - należy uznać skarżącego oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.), a także inne podmioty mogące brać udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. uczestników na prawach strony i uczestników dopuszczonych przez sąd do udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., status uczestnika z mocy prawa przysługuje podmiotom, które – co prawda – nie wniosły skargi, ale występowały w postępowaniu administracyjnym, i gdy wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego. Z kolei, stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., swój udział w postępowaniu przed sądem może zgłosić także osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, choć przysługiwało jej takie uprawnienie z uwagi na posiadany interes prawny. W tym ostatnim przypadku o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu decyduje sąd, co ma ten skutek, że podmioty, o których mowa w § 2 art. 33 p.p.s.a, w odróżnieniu od pierwszej grupy uczestników, stają się uczestnikami postępowania dopiero wskutek decyzji sądu, tak więc od faktycznego, a nie potencjalnego uczestnictwa w postępowaniu zależy uznanie ich za strony, o jakich mowa m.in. w art. 277 p.p.s.a. Ze wskazanej różnicy, jaka występuje pomiędzy dwiema grupami uczestników, oraz z brzmienia art. 277 p.p.s.a., można z całą pewnością wywieść wniosek, iż osobami legitymowanymi do wniesienia skargi o wznowienie są - poza stronami, uczestnikami postępowania z mocy prawa i podmiotami uprawnionymi do żądania wszczęcia postępowania z mocy przepisów p.p.s.a. (prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich) - tylko uczestnicy, którzy zostali dopuszczeni przez sąd do udziału w postępowaniu (podobnie: B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", wyd. LexisNexis Warszawa 2004, str. 468, a także B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. Zakamycze - 2005, str. 638). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim mieć na względzie, że A., U. i M. G. nie uczestniczyły w postępowaniu administracyjnym w sprawie wstrzymania użytkowania pomieszczeń pracowni cukierniczej na I piętrze oraz zaplecza socjalnego w podpiwniczeniu budynku zlokalizowanego w P., przy ul. [...], mimo iż są współwłaścicielkami lokalu mieszkalnego, wykorzystywanego obecnie jako pracownia cukiernicza. Bezsporne jest, że nie brały też udziału w postępowaniu sądowym w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego (sygn. akt II SA/Op 425/04), jakie toczyło się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wskutek skargi wniesionej przez A. S., bowiem nie złożyły wniosku o dopuszczenie do udziału w tej sprawie, a ponadto nie przysługiwało im uprawnienie uczestniczenia w postępowaniu sądowym z mocy prawa. Skoro zatem, nie były uczestnikami postępowania na prawach strony, ani też uczestnikami dopuszczonymi przez sąd do udziału w toczącym się postępowaniu, tym samym nie posiadają również legitymacji do żądania wznowienia przedmiotowego postępowania. Konsekwencją ujawnienia tej okoliczności jest konieczność odrzucenia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli jest ona niedopuszczalna z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5 tej regulacji. W tym miejscu celowym jest podkreślenie, iż Sąd nie badał interesu prawnego skarżących, a więc stwierdzenie, że skarga pochodzi od podmiotów nieuprawnionych skutkować musiało jej odrzuceniem, a nie oddaleniem (patrz: K. Sobieralski "Wznowienie postępowania sądowo administracyjnego", wyd. Zakamycze – 2003, str. 277). Niezależnie od powiedzianego dotychczas, nie można też nie dostrzec, że A. i M. G., mimo prawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi (po 100 zł. – na mocy § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz pouczenia o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania, nie opłaciły wniesionej skargi, i ta okoliczność również mogła stanowić samodzielną przesłankę do odrzucenia skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.), tyle że w stosunku do A. i M. G.