II SA/Op 27/14
WyrokWSA w Opolu2014-09-16
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wpisania na listę osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, oparta wyłącznie na kryterium powierzchniowym (nadmiernego zagęszczenia lokalu), jest zgodna z prawem, jeśli nie uwzględniono kryterium dochodowego i potrzeb mieszkaniowych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność aktu Burmistrza Miasta, który odmówił wpisania skarżącej na listę osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego. Rozstrzygnięcie oparto na stwierdzeniu, że organ nie rozpoznał prawidłowo wniosku skarżącej, nie ustalił, czy spełnia ona kryterium dochodowe i potrzeby mieszkaniowe, a odmowa oparta jedynie na kryterium powierzchniowym stanowi naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżąca M.B. wniosła o wpisanie na listę osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, powołując się na różne podstawy prawne wynikające z uchwały rady miejskiej, w tym kryterium dochodowe. Organ odmówił wpisania, opierając się głównie na kryterium powierzchniowym (nadmiernego zagęszczenia lokalu), nie badając szczegółowo kryterium dochodowego i potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność zaskarżonego aktu i określił, że zaskarżony akt w całości nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na akt Burmistrza Miasta Brzeg z dnia 5 listopada 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy 1) stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, 2) określa, że zaskarżony akt w całości nie podlega wykonaniu.
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest akt Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], w sprawie odmowy wpisania M.B. na listę osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy.
Omówiony akt wydany został w następującym stanie faktycznym:
W piśmie datowanym na 26 października 2013 r. M.B. zwróciła się do Zarządu Nieruchomości Miejskich w [...]. o rozpatrzenie jej uprzednich wniosków, zawartych w dotychczasowej korespondencji, w następujących trybach:
- na podstawie § 14 ust. 3 uchwały Nr XXVll/226/08 Rady Miejskiej w [...] z dnia 25 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy - Miasto [...] (dalej jako "uchwała"), jako wniosek o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony lokalu położonego przy ul. [...] w [...] lub inny lokal;
- ewentualnie w razie stwierdzenia braku podstaw do rozpatrzenia podania w ww. trybie o rozpatrzenie jej wniosku, na podstawie § 14 ust. 4 uchwały, o wydzielenie lokalu przy ul. [...] w [...] jako lokalu socjalnego i zawarcie z nią umowy najmu na ten lokal lub inny lokal;
- bądź o rozpatrzenie jej wniosku o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony, na podstawie § 7 w zw. z § 2 uchwały, w związku ze spełnieniem kryterium dochodowego.
W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z § 14 ust. 3 uchwały z osobą, która utraciła tytuł prawny do lokalu, w szczególnych przypadkach uzasadnionych racjonalnym gospodarowaniem gminnym zasobem mieszkaniowym może zostać zawarta umowa najmu na czas nieoznaczony na ten sam lub inny lokal po uzyskaniu pozytywnej opinii Społecznej Komisji Mieszkaniowej. Stwierdziła, że jej sytuacja kilkakrotnie przedstawiona w pismach do organu, jednoznacznie potwierdzała spełnienie przeze nią warunków do zawarcia umowy najmu na podstawie ww. przepisu. Odnotowała, że wraz z upływem okresu wypowiedzenia umowy najmu spornego lokalu A.S., utraciła własny tytuł do posiadania tego lokalu. Zdaniem wnioskodawczyni, wynajęcie jej przedmiotowego lokalu będzie szczególnie uzasadnionym przypadkiem racjonalnego gospodarowania gminnym zasobem mieszkaniowym, gdyż od [...] lat mieszka w tym lokalu, opłaca koszty jego utrzymania, remontuje go i traktuje jak własny dom rodzinny. Przypomniała, że lokal przy ul. [..] w [...] jej rodzice H. i F. S. otrzymali w roku [...] w posiadanie od A.S., w zamian za przekazane mu gospodarstwo rolne z ziemią i sprzętem. Podała, że w roku [...] r. po rozwodzie z mężem, wprowadziła się do mieszkania rodziców i od tego czasu mieszkała wraz z nimi aż do ich śmierci, ojca H. w [...] r. i matki F. w [...] r., traktując to mieszkanie jak dom rodzinny. Powyższe okoliczności potwierdza - zdaniem skarżącej - m.in. fakt odpracowania przez nią zadłużenia przedmiotowego lokalu w okresie od czerwca 2012 r. do stycznia 2013 r. Zawarcie z nią umowy najmu potwierdzi jedynie stan faktyczny istniejący do roku 1999 r. Oświadczyła, że ani ona, ani jej konkubent R.S. nie są właścicielami innego lokalu, a na wynajem mieszkania nie jest ich stać. Nadto Gmina i tak musiałaby im zapewnić lokal socjalny. Cytując § 14 ust. 4 uchwały wskazała, że skoro aktualnie zajmuje mieszkanie bez tytułu prawnego, a wysokość jej dochodu spełnia kryterium określone w § 2 ust. 1 lit. b uchwały, to jedynym warunkiem niespełnionym na dzień dzisiejszy jest brak wydzielenia jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy z przeznaczeniem na lokal socjalny. Wobec tego wniosła o takie wydzielenie spornego lokalu. Oświadczyła, że dopiero w razie odmownego załatwienia sprawy w trybie § 14 ust. 3 i § 14 ust. 4 uchwały wnioskuje o rozpatrzenie jej wniosku o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony na podstawie § 7 w zw. z § 2 uchwały, ponieważ zajmuje lokal bez tytułu prawnego, w związku z czym jej potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Nadto spełnia kryterium dochodowe, gdyż dochód wszystkich 3 osób w jej gospodarstwie domowym wynosi 812 zł, na co składa się zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności w wysokości 80 zł miesięcznie, zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych w wysokości 120 zł miesięcznie, zasiłek okresowy w wysokości 556 zł miesięcznie oraz zasiłek rodziny w wysokości 106 zł miesięcznie. Do podania M. B. załączyła wniosek o przydział lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, zaświadczenie MOPS o korzystaniu przez nią ze świadczeń z pomocy społecznej, decyzje MOPS o przyznaniu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające jej status jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Zarządu Nieruchomości Miejskich - dalej zwany Dyrektorem, poinformował M.B., że zgodnie z § 12 ust. 1 lit. b uchwały nr XXVII/226/08 Rady Miejskiej z dnia 25 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy - Miasto [...], umowa najmu może zostać zawarta z osobami bliskimi najemcy, a także z osobą pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, jeżeli zamieszkiwały one z najemcą co najmniej 5 lat do dnia opuszczenia lokalu przez najemcę, o ile osoby te nie mają warunków do zamieszkania w nowym miejscu zamieszkania dotychczasowego najemcy. Równocześnie podał, że nie ma podstaw do zawarcia z wnioskodawczynią umowy najmu na lokal przy ul. [...], ponieważ nie należy ona do grona osób bliskich byłego najemcy. Odpowiadając na pkt 2 wniosku Dyrektor, przytaczając treść § 14 ust. 4 uchwały odnotował, że wnioskodawczyni nie posiadała umowy najmu na lokal przy ul. [...], poza tym lokal ten nie został wydzielony z zasobu jako lokal socjalny. Dalej Dyrektor stwierdził, że nie może zawrzeć z wnioskodawczynią umowy zgodnie z § 7 w zw. z § 2 ust. 4 lit. a uchwały, gdyż oprócz kryterium dochodowego należy brać pod uwagę kryterium powierzchniowe, tj. zamieszkiwać w lokalu w którym na osobę stale zamieszkującą przypada mniej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej przez okres co najmniej 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, w przypadku ubiegania się o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony. Tymczasem w przypadku M.B. powierzchnia mieszkalna wynosi 14,87m² na osobę. Wobec tego podtrzymał swoje stanowiska zawarte we wcześniejszych pismach i wezwał wnioskodawczynię do opróżnienia i przekazania spornego lokalu do Zarządu Nieruchomości Miejskich w terminie 7 dni, pod rygorem skierowana sprawy na drogę sądową.
M.B. pismem z dnia 7 listopada 2013 r. wzywała organ do usunięcia naruszenia prawa, w którym stwierdziła, że w świetle obowiązującej uchwały jedynym kryterium uzasadniającym odmowę oddania w najem lub podaniem lokalu będącego w zasobie mieszkaniowym gminy jest wyłącznie przekroczenie dochodu gospodarstwa domowego i - jej zdaniem - kryterium to bezspornie spełnia. Podkreśliła, że żaden przepis uchwały, jak i ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie wskazuje, by warunkiem koniecznym dla zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy było spełnienie kryterium powierzchniowego. Zwłaszcza, że przepisy § 2 ust. 4 lit. a i b uchwały zawierają jedynie definicję "warunków kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy". Poza tym "warunki kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy" są wyłącznie przesłankami pierwszeństwa dla osób spełniających je do otrzymania lokalu od gminy.
W skardze na akt Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 listopada 2013 r., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności w całości, przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi, m.in. brak rozpoznania jej pisma z dnia 26 września 2013 r. i 7 listopada 2013 r. zgodnie z jego treścią, a w szczególności niewypowiedzenia się w zakresie możliwości przyznania innego lokalu; błędną wykładnię § 7 w zw. z § 2 uchwały poprzez bezpodstawne wymaganie od skarżącej dla zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy spełnienia kryterium zamieszkiwania w lokalu, w którym na osobę stale zamieszkującą przypada mniej niż 6 m², podczas gdy uchwała do zakwalifikowania i umieszczenia na liście wymaga spełnienia jedynie kryterium dochodowego. Jednocześnie wskazała na naruszenie przez organ przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 7 i 8 K.p.a. oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez brak podjęcia przez organ niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego, w szczególności nieprzyznania jej tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w [...]; naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a. w zw. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujący poczynieniem nieprawidłowych ustaleń sprawy, a w konsekwencji błędnym uzasadnieniem zajętego stanowiska.
W uzasadnieniu podała, że skarżona odmowa wpisania jej na listę osób oczekujących na przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów komunalnych gminy stanowi akt z zakresu administracji publicznej, który dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej zwanej P.p.s.a.), podlegający kontroli sądu administracyjnego. Zauważyła, że wobec nieprawidłowego rozpoznawania jej kolejnych pism o przydział lokalu komunalnego złożyła w dniu 26 września 2013 r. pismo, w którym sprecyzowała żądanie i tryb, w jakim powinno nastąpić rozpatrzenie jej sprawy, w tym o rozpatrzenie jej wniosku o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony na podstawie § 7 w zw. z § 2 uchwały, z uwagi na spełnienie wymaganego kryterium dochodowego. Poza tym zrelacjonowała przebieg postępowania akcentując, że w odpowiedzi na jej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ podtrzymał swoje stanowisko, lecz tym razem odmowa zastosowania § 14 ust. 3 uchwały była uzasadniona okolicznością nieposiadania przez nią tytułu prawnego do spornego lokalu komunalnego.
Sprawa ze skargi M.B. została zarejestrowana w Sądzie w Repertorium spraw "SA" pod sygnaturą akt II SA/Op 27/14.
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, działając na podstawie art. 57 § 3 P.p.s.a. oraz § 26 ust. 1 i 2 zarządzenia w sprawie ustalenia zasad biurowości, zarządził wyłączenie ze sprawy II SA/Op 27/14 skargi M.B. na czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Wyłączona sprawa została zarejestrowana w Repertorium spraw "SA" pod sygnaturą akt II SA/Op 305/14.
Burmistrz Miasta [...], w odpowiedzi na skargę M.B., odniósł się zarówno do odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy, jak i do odmowy wpisania skarżącej na listę osób ubiegających się o przydział lokalu komunalnego i wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącą trybu przewidzianego w art. 52 § 3 P.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że skarżąca nie dochowała 14-dniowego terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca zwróciła się bowiem do organu po raz pierwszy z wnioskiem o wpisanie na listę 4 czerwca 2013 r., a organ odpowiedział na ten wniosek pismem z dnia 25 czerwca 2013 r. Następnie skarżąca w dniu 22 lipca 2013 r. wystąpiła ponownie z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu i jej kolejny wniosek został rozpatrzony negatywnie w dniu 5 września 2013 r. W świetle powyższych okoliczności, zdaniem organu, skarżąca dowiedziała się o ewentualnym naruszeniu prawa przez organ już w dniu 25 czerwca 2013 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa powinno zatem zostać skierowane do organu w terminie 14 dni od tej daty, czyli do dnia 9 lipca 2013 r.
Niezależnie od powyższego organ wniósł o oddalenia skargi. Wskazał, że po myśli § 7 ust. 2 uchwały ustalenie osób, z którymi winna zostać zawarta umowa najmu następuje w formie listy przydziału mieszkań. Kryteria, jakimi kieruje się gmina, decydując o wpisaniu na listę przydziału określa uchwała i jest to m.in. kryterium powierzchniowe, wobec tego osoba ubiegająca się o wpisanie na listę powinna zamieszkiwać w lokalu, w którym na osobę stale zamieszkującą przypada mniej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej. Wyjaśnił, że przypadku skarżącej powyższe kryterium nie zostało spełnione i wbrew je stanowisku sporne kryterium powierzchniowe jest istotne przy wpisywaniu na listę i bezspornie wynika z § 3 uchwały. Poza tym Gmina w pierwszej kolejności zawiera umowy najmu lokali mieszkalnych na czas nieoznaczony z osobami, które nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i oprócz warunków wskazanych w § 2 ust. 1 lit. a (kryterium dochodowe) spełniają wymóg zamieszkiwania w warunkach kwalifikujących do poprawy, określonych w § 2 ust. 4 lit. a uchwały. Organ zaakcentował, że omówiony zapis uchwały stanowi wypełnienie wymogu ustawowego i musi być interpretowany w jego kontekście.
Na rozprawie strony podtrzymały swoje żądania i argumentację zawartą w skardze oraz odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej zwanej także P.p.s.a.), kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym, kontrolując legalność zaskarżonego aktu Sąd ocenia jego zgodność z prawem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie podejmowania tego aktu.
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy rozważyć dopuszczalność skargi z uwagi na zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie. W tym zakresie przyjdzie stwierdzić, że pismo wydane przez osobę upoważnioną uchwałą rady gminy, odmawiające zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego, stanowi zaskarżalny do sądu administracyjnego akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Wobec tego, badanie dopuszczalności skargi do Sądu następuje na podstawie art. 52 ust. 4 P.p.s.a., według którego w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa, a termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. Stąd zarzut organu, że skarżąca uchybiła terminowi 14 dni od dnia, w którym dowiedział się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa, jest chybiony.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu z dnia 5 listopada 2013 r. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wpisanie skarżącej na listę ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego wskazać należy, że podstawę materialnoprawną jego wydania stanowił przepis § 2 ust. 4 uchwały Nr XXVII/226/08 Rady Miejskiej w [...] z dnia 25 kwietnia 2008 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy - Miasto [...] (Dz. Urz. nr 309, poz. 9577, z późn. zm.). Powołany przepis w § 2 ust. 1 uchwały ustanawia kryteria, jakie powinna spełniać osoba ubiegającą się o wynajem lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy [...] wskazując, że wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniająca oddanie lokalu w najem lub podnajem:
a) na czas nieoznaczony nie może przekraczać 125% najniższej emerytury dla gospodarstw wieloosobowych i 175% najniższej emerytury dla gospodarstw jednoosobowych w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku,
b) socjalnego nie może przekraczać 75% najniższej emerytury dla gospodarstw wieloosobowych i 100% najniższej emerytury dla gospodarstw jednoosobowych w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku.
W ust. 2 § 2 uchwały ustalono, że kryterium dochodowe określone w ust. 1 nie dotyczy osób, z którymi zawierane są umowy w trybie określonym w § 5, § 10 ust. 1, § 11 ust 1, § 13, § 15, § 16 i § 17, a w ust. 3 § 2 uchwały postanowiono, że w przypadku, gdy wysokość dochodu gospodarstwa domowego w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 75% najniższej emerytury może zostać zastosowana obniżka czynszu na warunkach określonych w odrębnej uchwale. Po myśli ust. 4 lit. a § 2 uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy rozumie się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę stale zamieszkującą przypada mniej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej przez okres co najmniej 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, w przypadku ubiegania się o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony. Równocześnie w § 3 powołanej uchwały odkreślono pierwszeństwo osób uprawnionych do najmu lokalu. I tak, Gmina w pierwszej kolejności zawiera umowy najmu lokali mieszkalnych na czas nieoznaczony z osobami, które nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i oprócz warunków wskazanych w § 2 ust. 1 lit. a, spełniają jeden z poniższych warunków:
- zamieszkują w warunkach kwalifikujących do poprawy, określonych w § 2 ust. 4 lit. a. Jeżeli o najem lokalu ubiegają się małżonkowie, zamieszkujący pod różnymi adresami, wymieniony warunek winien spełniać jeden z małżonków, a warunki mieszkaniowe drugiego z małżonków uniemożliwiają wspólne zamieszkiwanie,
- opuszczają po osiągnięciu pełnoletności dom dziecka lub rodzinę zastępczą, pod warunkiem, że osoby te zwrócą się z wnioskiem o przydział lokalu w okresie 3 lat od dnia uzyskania pełnoletniości,
- występuje alkoholizm lub przemoc w rodzinie, potwierdzona odpowiednimi dokumentami.
W rozdziale V uchwały ustalono tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali mieszkalnych na czas oznaczony oraz lokali socjalnych, a w rozdziale VII uchwały określono inne przypadki kwalifikujące do zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony. Od razu zaznaczyć trzeba, że Rada Miejska w [...] w uchwale nie ustala innych, poza powołanymi, przesłanek warunkujących najem lokalu z zasobu gminnego, jak też nie odsyła do stosowania innych przepisów, umożliwiających posiłkowanie się innymi kryteriami kwalifikacyjnymi, poza ściśle określonymi w § 2, 3 i 14 ww. uchwały.
Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały, wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony lub lokalu socjalnego, każdorazowo poprzedza złożenie wniosku mieszkaniowego wypełnionego i potwierdzonego przez wyszczególnione w nim jednostki, wraz z oświadczeniem wnioskodawcy o wyrażeniu zgody na gromadzenie, przetwarzanie i opublikowanie danych osobowych, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 , z późn. zm.). Według ust. 2 § 7 uchwały ustalenie osób, z którymi winna być zawarta umowa najmu następuje w formie list przydziału mieszkań:
a) listy przydziału lokalu na czas nieoznaczony, na którą wpisywane są osoby spełniające odpowiednio kryteria określone w § 2, z uwzględnieniem pierwszeństwa na liście osób, o których mowa w § 3,
b) listy przydziału lokalu socjalnego, na którą wpisywane są osoby spełniające odpowiednio kryteria określone w § 2, z uwzględnieniem pierwszeństwa na liście osób, o których mowa w § 4 ust. 1. Osoby, o których mowa w § 4 ust. 2 nie umieszcza się na liście. Listy sporządza się w sposób zapewniający ich społeczną kontrolę, przez co rozumie się opiniowanie przez Społeczną Komisję Mieszkaniową wniosków osób ubiegających się o ujęcie na liście przydziałów (ust. 3 § 7 uchwały). Natomiast w myśl ust. 4 § 7 uchwały listy osób zakwalifikowanych do przydziału lokalu podaje się do publicznej wiadomości poprzez ich wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta, siedzibie zarządcy gminnego zasobu mieszkaniowego oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej. Listy przydziałów zawierają dane jak: liczby porządkowe, imiona i nazwiska oraz adresy osób, z którymi może być zawarta umowa najmu (ust. 5 § 7 uchwały). Listy zatwierdza Burmistrz, po uprzednim zaopiniowaniu ich przez Społeczną Komisję Mieszkaniową (ust. 6 § 7 uchwały), zaś wnioski osób ubiegających się o zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony lub umowy najmu lokalu socjalnego rozpatrywane są na bieżąco i po ich weryfikacji osoby uprawnione do zawarcia umowy najmu dopisywane są do odpowiednich obowiązujących list. Listy aktualizowane są na bieżąco przy odpowiednim zastosowaniu trybu określonego w ust. 3, 4, 5 i 6 (ust. 7 uchwały). Wskazanie lokalu następuje wg kolejności osób umieszczonych na listach, przy dostosowaniu proponowanego lokalu (w szczególności powierzchni, kondygnacji, wyposażenia lokalu) do struktury rodziny wnioskodawcy oraz jej warunków zdrowotnych (ust. 8 § 7 uchwały).
Analiza powyższych uregulowań prawnych prowadzi do wniosku, że przydział gminnego lokalu mieszkaniowego i zawarcie umowy najmu następuje w dwóch etapach. W pierwszej kolejności, posługując się jednoznacznie określonymi w § 2 kryteriami, upoważniony Dyrektor Zarządu Nieruchomości Miejskich ustala, czy wnioskodawca (samodzielnie lub z osobami ubiegającymi się o najem lokalu) spełnia przesłanki określone w tym przepisie i w zależności od wyniku dokonanych ustaleń podejmuje decyzję o wpisaniu wnioskodawcy na listę oczekujących na pomoc mieszkaniową lub odmawia wpisu na tą listę. Dopiero uzyskanie statusu osoby zakwalifikowanej na listę oczekujących (spełniającej kryteria zawarcia umowy najmu) wywołuje ten skutek, iż może ona oczekiwać na "przydział" lokalu odpowiedniego do jej potrzeb. Następnie przyjęcie przez wnioskodawcę propozycji najmu wskazanego lokalu powoduje zawarcie umowy najmu (§ 9 uchwały).
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, odmowę wpisania skarżącej na listę osób oczekujących na najem gminnego lokalu mieszkaniowego podjęto na podstawie przesłanki określonej w § 2 ust. 4 ww. uchwały, wskazując na brak nadmiernego zagęszczenia lokalu mieszkalnego. Trzeba zatem stwierdzić, jak zasadnie podnosi skarżąca, że przepis ten ustala jedynie warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, a nie do przydziału lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony w najem. Warto wobec tego przypomnieć, że jeśli w akcie prawa miejscowego ustalono zasady i kryteria na podstawie których dokonuje się oceny uprawnień wnioskodawcy, to na organie administracji ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i skonfrontowania go z wymogami prawa miejscowego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ nie podjął odpowiednich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, chociaż wnioskodawczyni składała kilkakrotnie wnioski na wymaganym formularzu i dokumentowała swoją sytuację rodzinną i materialną. Dlatego za trafne należy uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przy wydawaniu zaskarżonej uchwały wymogu wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym miejscu przyjdzie odnotować, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. o sygn. akt P 57/07 (publ. "Orzecznictwo - Zbiór Urzędowy" 2008, seria A, nr 10, poz. 178) stwierdzono, że "w demokratycznym Państwie prawnym postępowanie przed wszystkimi organami władzy publicznej, które są prawnie powołane do rozstrzygania o sytuacji jednostki, powinno spełniać pewne wymagania sprawiedliwości i rzetelności. Z zasady demokratycznego Państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. W szczególności regulacje prawne tych postępowań muszą zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji, a jednocześnie umożliwić rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie". Inaczej mówiąc, obywatel ma prawo do dobrej administracji (tak: w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 866/11 - opublikowany na stronach internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podzielając zatem w pełni powyższe tezy, trzeba dostrzec, że jakkolwiek - wbrew stanowisku skargi - w postępowaniu w sprawie wpisania na listę osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego z zasobu gminy nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak ten fakt nie zwalnia organu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy z dokładnego, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i na jego podstawie wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, jak też rzetelnego uzasadnienia zajętego stanowiska, gdyż tylko takie działanie organu realizuje fundamentalną zasadę państwa prawnego.
Reasumując, w świetle powyższych konstatacji, w kontrolowanej sprawie organ zobowiązany jest rozpoznać wniosek skarżącej, mając na uwadze obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa miejscowego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ nie rozpatrzył w prawidłowy sposób wniosku skarżącej, gdyż nie ustalił, czy wnioskodawczyni należy do grona osób niemających zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i czy spełnia wymagane kryterium dochodowe określone w uchwale. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż odmowa zakwalifikowania skarżącej na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, bez rozważenia przesłanek określonych w przepisach uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego Zasobu Gminy - Miasto [...], została dokonana z naruszeniem prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 lit. a cyt. uchwały, które miało wpływ na wynik sprawy. W rezultacie powyższych nieprawidłowości zaskarżony akt dotyczący odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu nie może ostać się w obrocie prawnym, gdyż został wydany z istotnym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło