II SA/Op 270/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego na skutek wniosku radcy prawnego M. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 30/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego, w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie zasiłku okresowego. Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] poinformowała, że w sprawie II SO/Op 30/14 na pełnomocnika z urzędu, został wyznaczony radca prawny M. G. W dniu 12 maja 2014 r. radca prawny M. G., działając w imieniu M. M., za pośrednictwem organu, wniósł skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik zawarł natomiast wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone, ani w części, ani w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 13 czerwca 2014 r., działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę M. M., jako wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Nie godząc z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie o odrzuceniu skargi. Postanowieniem z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2400/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd II instancji podał, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...] została złożona z uchybieniem ustawowego terminu, a wobec nie złożenia wniosku o jego przywrócenie, niemożliwe były jakiekolwiek działania Sądu w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że: "[...] pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, zobligowany jest do znajomości obowiązujących przepisów i procedur z racji wykonywanego zawodu, a udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi winno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią tego typu uchybienia natury formalnej". Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny Sądu (referendarza sądowego) czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10). W niniejszej sprawie radca prawny M. G., został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu skarżącego, po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu. Pełnomocnik podejmując działania w ramach pomocy prawnej, sporządził i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jednakże nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi. Z tych przyczyn, wobec braku stosownego wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji zobligowany był skargę M. M. odrzucić. Orzeczenie to stało się prawomocne, wobec oddalenia skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika na ww. postanowienie. Z powyższego wynika, że sporządzona przez pełnomocnika skarga, wobec jej prawomocnego odrzucenia, nie została skutecznie wniesiona. Brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a w konsekwencji jej odrzucenie nie pozwala przyjąć, że czynność procesowa, którą pełnomocnik zamierzał dokonać, została faktycznie zrealizowana. Nie można wówczas stwierdzić, że podejmowane czynności przybrały realny wymiar dla mocodawcy, który zmierzał bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielona (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1316/12). Podkreślić należy, że pełnomocnik procesowy odpowiada zarówno za treść, jak i formę składanych pism procesowych oraz podjętych czynności. Jak słusznie bowiem podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r., oddalającym skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentatowi winno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią uchybienia natury formalnej. Zdaniem referendarza sądowego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że radca prawny M. G. dokonał czynności procesowych z uwzględnieniem należytej staranności, jaka jest wymagana od profesjonalnego pełnomocnika. Podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zostać uznane za skutecznie dokonane, a w konsekwencji za faktycznie udzieloną pomoc prawną, za którą przysługuje wynagrodzenie od Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I GZ 146/11). Wobec powyższych okoliczności sprawy, referendarz sądowy nie znajdując podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, orzekł jak w sentencji, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.a.s. w związku z art. 250 P.p.s.a.