II SA/Op 272/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. W., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...]. W skardze zawarty został wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 27 kwietnia 2010r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. A. W. zastosowała się do wezwania i w złożonym w zakreślonym terminie formularzu wniosku, podtrzymała swoje żądanie ustanowienia adwokata z urzędu, uzasadniając to trudną sytuacją materialną i niewystarczającym zasobem wiedzy w zakresie postępowania sądowego. W dalszej części wniosku podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, które pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodów z tytułu zasiłku macierzyńskiego w wysokości ok. 820 zł i alimentów w wysokości 350 zł, które to alimenty nie są jednakże płacone. Ponadto oświadczyła, że samotnie wychowuje dzieci, studiuje na IV roku [...], pracuje zawodowo na stanowisku biurowym, ale obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim, a po upływie tego urlopu, pragnie skorzystać z urlopu wychowawczego. Wezwaniem z dnia 13 maja 2010r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. W dniu 25 maja 2010r. (data stempla pocztowego przesyłki) skarżąca zwróciła się o przedłużenie wyżej podanego terminu, a termin ten został przez referendarza przedłużony o 14 dni, licząc od dnia doręczenia pisma informującego o tym fakcie. W/w pismo zostało doręczone skarżącej w dniu 7 czerwca 2010r. do rąk W. W. - dorosłego domownika (ojca skarżącej), o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Termin 14 dni upłynął zatem w dniu 21 czerwca 2010r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, A. W. nie nadesłała jednakże żądanych dokumentów. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej A. W. Wątpliwości pojawiły się zwłaszcza w zakresie wysokości i rodzaju uzyskiwanych przez skarżącą dochodów; kwestii z kim w istocie tworzy wspólne gospodarstwo domowe, wobec faktu odbierania korespondencji do niej kierowanej przez osoby określane jako dorośli domownicy (por. potwierdzenie odbioru pisma z dnia 13 maja 2010r. i z dnia 2 czerwca 2010r. – karty akt sądowych nr 25 i 30), a także jakie wydatki ponosi na bieżące utrzymanie mieszkania, siebie i dzieci (w tym np. koszty studiów), i czy uzyskiwany dochód wystarcza na ich pokrycie. Wobec tego skarżąca została zobowiązana do: przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy, potwierdzającego fakt zatrudnienia, a także wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia; dokumentu potwierdzającego, że jest studentką i wskazanie czy studia, na które uczęszcza są płatne; wskazanie wysokości miesięcznych wydatków, jakie ponosi na utrzymanie siebie i dzieci, a także kosztów utrzymania mieszkania (tj. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz śmieci) i udokumentowanie ich przez przedłożenie stosownych rachunków, faktur, itp. W przypadku natomiast, gdy w w/w wydatkach partycypują osoby trzecie – wskazanie wysokości udziału tych osób w kosztach; doręczenia aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. marzec i kwiecień 2010r.; oświadczenia, czy korzysta z pomocy osób trzecich. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Skoro skarżąca, pomimo przedłużenia jej przez referendarza sądowego terminu do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, nie zastosowała się do wezwania, to nie wykazała, że prawo pomocy jej przysługuje. Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.