II SA/Op 280/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Referendarz sądowy Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. W. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, dotyczącą rozbiórki części budynku. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 lipca 2015 r., a w dniu 22 lipca 2015 r. wezwany wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie uzasadnił złą sytuacja finansową, spowodowaną bezrobociem i pozostawaniem na utrzymaniu rodziców. Oświadczył, że tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada nieruchomość (dom) o powierzchni 154 m², a środki do życia uzyskuje od rodziców, nie wskazując formy udzielanej mu pomocy. Wezwaniem z dnia 4 sierpnia 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one przesłane na adres skarżącego podany we wniosku i tam doręczone w dniu 11 sierpnia 2015 r., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-37 akt). Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłano żądanych przez referendarza dokumentów i nie złożono dodatkowych wyjaśnień. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Nie zawierały bowiem żadnych danych co do wysokości i rodzaju pomocy uzyskiwanej od rodziców skarżącego, stanowiącej jedyne źródło jego utrzymania. Wątpliwości pojawiły się także w zakresie źródeł pokrycia kosztów utrzymania nieruchomości skarżącego i prowadzonej inwestycji budowlanej. Brak było wreszcie we wniosku, danych odnoszących się do wydatków na bieżące utrzymanie wnioskodawcy. Wobec tego, skarżący został zobowiązany do przedłożenia: aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku oraz nadesłania wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy. Zobowiązano skarżącego do wskazania rodzaju i wysokości (w przypadku wsparcia finansowego) pomocy uzyskiwanej przez wnioskodawcę od rodziców, a także rodzaju i wysokości uzyskiwanego przez rodziców dochodu miesięcznego. Referendarz zażądał także wskazania źródeł utrzymania domu o powierzchni 154 m², wykazywanego we wniosku, a w przypadku gdy w jego utrzymaniu partycypują osoby trzecie, do wskazania wysokości udziału tych osób. Skarżący zobligowany został ponadto do: wskazania źródeł prowadzonej przez niego inwestycji budowlanej, będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji; przedłożenia kserokopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę w 2014 r.; przedłożenia specyfikacji oraz udokumentowanie, ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków na opłaty lokalowe, a także do przedłożenia specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych, powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącej. Ponadto, w dniu 18 sierpnia 2015 r. został w sprawie uiszczony wpis od skargi, co wskazuje na potencjał finansowy strony, przynajmniej w zakresie poniesienia części opłat sądowych. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu, co orzekł jak w sentencji.