II SA/Op 289/11
WyrokWSA w Opolu2011-10-13
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna organu administracji publicznej odmawiająca zwrotu opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą i Konstytucją, podlega kontroli sądu administracyjnego i czy skarżącej przysługuje prawo do zwrotu nadpłaty?Ratio decidendi
Czynność organu administracji publicznej odmawiająca zwrotu opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z prawem, stanowi czynność materialno-techniczną podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Skoro przepis stanowiący podstawę pobrania opłaty został uznany za niekonstytucyjny, skarżącej przysługuje prawo do zwrotu nadpłaty przekraczającej rzeczywiste koszty druku i dystrybucji karty pojazdu.Stan faktyczny
Skarżąca D. G. wniosła o zwrot części opłaty za kartę pojazdu, uiszczonej w 2004 r. przy rejestracji samochodu. Prezydent Miasta Opola odmówił zwrotu, argumentując, że opłata została pobrana zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem. Skarżąca podniosła, że przepis rozporządzenia, na podstawie którego pobrano opłatę, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą i Konstytucją. Po odmowie organu, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r. w części dotyczącej odmowy zwrotu pobranej opłaty za kartę pojazdu oraz zasądzono od Prezydenta Miasta Opola na rzecz skarżącej kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi D. G. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu 1) uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r., nr [...], w części dotyczącej odmowy zwrotu pobranej opłaty za kartę pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], 2) zasadza od Prezydenta Miasta Opola na rzecz skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zwrot kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty za kartę pojazdu, uiszczonej przez D. G. w związku z rejestracją samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Pismem z dnia 9 lutego 2010 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta w Opolu w dniu 14 lutego 2011 r., D. G., wystąpiła do Prezydenta Miasta Opola o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej nadpłatę opłaty za wydanie karty pojazdu - dla samochodu marki [...], który został zarejestrowany pod nr rej. [...].
W piśmie z dnia 4 marca 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola wskazał, że opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie obowiązującego w dacie jej pobrania rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Wyjaśnił, że należy ona do opłat publicznoprawnych i nie podlega ustaleniu przez organ administracji publicznej. Obowiązek jej uiszczenia wynika bezpośrednio z przepisów i dlatego poza kompetencjami organu jest orzekanie zarówno o pobraniu, jak i o zwrocie pobranych należności, a orzeczenie sądu wydane w innej sprawie nie uzasadnia wniosku o zapłatę żądanej kwoty. Zaznaczył, że opłata uiszczona została przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – orzekającego o niezgodności z Konstytucją RP § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., ale Trybunał utrzymał ten przepis w mocy do dnia 1 maja 2006r. Zaznaczył, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 125/07, w przypadku odroczenia utraty mocy obowiązującej aktu niezgodnego z Konstytucją organy państwa, w tym sądy, nie mogą traktować tego aktu jako, co do zasady, pozbawionego skutków prawnych i tak długo jak akt ten obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie można przypisać cechy bezprawności.
Odpowiedź organu doręczono stronie 14 marca 2011 r.
Pismem z dnia 21 marca 2011 r. D. G. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uwzględnienie jej wniosku z dnia 9 lutego 2010 r. Wskazała, że stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia 4 marca 2011 r. jest niezgodne z prawem, gdyż przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. naruszał art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, a orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego było generalnie związane z brakiem delegacji ustawowej Ministra Infrastruktury do określenia opłaty za wydanie karty w kwocie 500 zł.
Zdaniem strony stanowisko sądów jest jednolite uwzględniając skargi osób domagających się zwrotu nadpłaty, w oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Prezydent Miasta Opola, pismem z dnia 4 kwietnia 2011 r. ponownie zajął negatywne stanowisko co do żądania zwrotu kwoty 425 zł.
Odmowę zwrotu D. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności, stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że kwestionowana przez nią czynność narusza art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji RP skarżąca wskazała, że rozpoznając sprawę Sąd winien stwierdzić, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia, ustalający opłatę w kwocie 500 zł, naruszył delegację ustawową wynikającą z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, gdyż rzeczywisty koszt związany z drukiem i dystrybucją kart pojazdów wynosi 75 zł.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Opola, wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu, przywołując uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, wskazał, że poza kompetencjami organu jest orzekanie o zwrocie należności publicznoprawnych pobranych na podstawie przepisu prawa obowiązującego w dacie pobrania opłaty, bowiem nie ma podstaw do wnioskowania, że sprawę zwrotu opłaty organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy K.p.a., ponieważ Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat. Organ podniósł także, że w jego ocenie nie można zasadnie domagać się zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, gdyż pobrana od skarżącej opłata nie była nienależna według rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu i nie stała się nienależna po utracie mocy tego rozporządzenia, co nastąpiło dnia 15 kwietnia 2006 r., na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wskazał, że rozporządzenie to weszło w życie 15 kwietnia 2006 r. i nie zawierało instytucji wstecznej mocy przepisów. Wprawdzie wydanie nowego rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w dniu 28 marca 2006 r. nastąpiło pod wpływem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, stwierdzającego niezgodność wysokości opłat za kartę pojazdu ustaloną w rozporządzeniu z dnia 28 lipca 2003 r., niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu z dniem 1 maja 2006 r. Skarżąca natomiast wniosła opłatę za kartę pojazdu przed wydaniem tego orzeczenia. Ponadto, organ zaznaczył, że skarżąca sprzedała pojazd w dniu 30 stycznia 2008 r. za cenę będącą wielokrotnością ceny nabycia pojazdu (nabyła za 200 euro, a sprzedała za 20 000 zł), w związku z czym ostatecznie nie poniosła ciężaru związanego z opłatą za kartę pojazdu, gdyż jej równowartość otrzymała wraz z zapłatą ceny przez nabywcę pojazdu. Z uwagi na to przyjąć też należy, że skarżąca nie jest zubożoną i brak jest podstaw do ustalenia, że przysługuje jej zwrot opłaty za kartę pojazdu.
W dniu 12 sierpnia 2011 r. przed referendarzem sądowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odbyło się posiedzenie mediacyjne, na którym strony nie dokonały jednak ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy i wobec tego sprawa podlegała rozpoznaniu przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
I. Zakres kognicji sądu administracyjnego stosownie do art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) opiera się na kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwana P.p.s.a. ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Aby usunąć z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji lub czynność podjętą przez organ konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Zgodnie z art. 146 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).
Skarżąca podniosła w skardze, że jej przedmiotem jest czynność Prezydenta Miasta Opola odmawiająca zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, w części co do kwoty 425 zł za wydaną przy rejestracji w dniu 10 września 2004 r. kartę pojazdu dla samochodu marki [...] numer rejestracyjny [...].
II. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter pobieranej opłaty za kartę pojazdu oraz czy stanowi ona przejaw działalność organu administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a.
Karta pojazdu jako dokument identyfikujący pojazd została wprowadzona z dniem 1 lipca 1999r.( art.1 ustawy z dnia 18 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo i ruchu drogowym Dz.U.Nr.160 poz. 1086). Art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U.2005, Nr 108 poz. 908 ze zm.) stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzącego od producenta lub importera nowych pojazdów wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu. W ustępie 4 pkt 2 tegoż art. artykułu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Jednocześnie w art. 77 ust. 5 ustawy wskazano, że ustalając wysokość tej opłaty należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdu. W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U.Nr.57 poz.612). Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które z kolei uchylone zostało rozporządzeniem tego Ministra z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. 2003, Nr 137, poz. 1310 ze zm.). Rozporządzenie to było podstawą pobrania opłaty za kartę pojazdu wydanej w dniu jego rejestracji tj. 17 listopada 2005 r.
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r., w sprawie U 6/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż :
- po pierwsze § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny:
a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005, Nr 108, poz. 908 ze zm.);
b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.
- po drugie przepis rozporządzenia powołanego w części I traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.
W myśl § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł. Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym, polegała według Trybunału Konstytucyjnego na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczała ona poza zakres upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Według tej ostatniej regulacji minister właściwy do spraw transportu określił w drodze rozporządzenia warunki dystrybucji Kart pojazdów (art. 77 ust. 4 pkt 2), w którym należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdów (art. 77 ust.5).
Wskazania ustawowe nie zostały uwzględnione. Minister infrastruktury wbrew nakazowi uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty, których ustawodawca nie przewidział.
Opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych stanowiących dochody powiatu. Nie podlega ustaleniu przez organ administracji publicznej tak co do zasady, jak i wysokości. Obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wynika bezpośrednio z przepisów prawa.
Starosta rejestrując pojazd zobowiązany jest przed wydaniem karty pojazdu jedynie do czynności pobrania opłaty.
Nie wydaje wcześniej aktu administracyjnego o charakterze konstytutywnym lub deklaratoryjnym. Wskazuje to na materialno – techniczny charakter czynności podejmowanej przez Starostę w zakresie pobrania opłaty.
III. Sporny w orzecznictwie charakter pobieranej opłaty za wydaną kartę pojazdu oraz możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów lub czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej po skierowaniu do niego żądania zwrotu opłaty był przedmiotem wypowiedzi NSA w składzie siedmiu sędziów. Uchwałą z dnia 4 lutego 2008r. w sprawie sygn. akt I OPS 3/07,(ONSAiWA 2008/2/21) NSA przesądził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie w/w przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to po pierwsze, sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a po drugie, organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, iż sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu prowadzi do następujących konstatacji. Po pierwsze, w przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.
To zapatrywanie zawarte w uchwale siedmiu sędziów NSA wyrażał już wcześniej tut. Sąd w orzeczeniach z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Op 380/05 i kontynuował w postanowieniu z 17 października 2008 r. sygn. akt II SA/Op 206/08.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podniósł w cytowanych orzeczeniach między innymi, że obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ administracji jest tylko zobowiązany, przed wydaniem karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego ze strony organu rejestrującego.
Odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się do obowiązku publicznoprawnego. Pismo zawierające stanowisko organu należy więc do szeroko pojętego zakresu przedmiotowego działania administracji publicznej. Dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Spełnione są wszystkie niezbędne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno-techniczną unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji przyjąć należy, że wyartykułowana na piśmie odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, stanowi czynność materialno-techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Na tego rodzaju czynność przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego.
IV. Oceniając skargę należało rozstrzygnąć kwestię skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. dla rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej w następstwie żądania zwrotu opłaty zgłoszonego przez stronę. W świetle orzeczenia Trybunału nie budzi wątpliwości, iż pobrana opłata za kartę pojazdu na mocy zakwestionowanego zapisu rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., nie jest zgodna z treścią delegacji ustawowej. Tym samym, z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie konstytucyjności tych przepisów. Pozostaje oczywiście pytanie jakie znaczenie wywiera powyższe orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału.
Skoro przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to mimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. W przypadku derogacji przepisu dokonanej przez TK nie ma więc zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie tego przepisu domniemania jego konstytucyjności.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi jest kompetencja sądu do odmowy zastosowania aktu podustawowego ze względu na jego niezgodność z ustawą. Zgodnie z normą art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to między innymi, że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i mogą odmówić z tego powodu jego stosowania (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r., nr 2, poz. 63, z 15 grudnia 2000r., sygn. OPK 20-22/00, pub. ONSA z 2001r., nr 3, poz. 104, z dnia 22 maja 2000r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r., nr 4, poz. 136, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. IOPS 4/05, niepublikowany).
Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała więc obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ zatem zobowiązany był uznać, iż skarżącej przysługuje uprawnienie do zwrotu uiszczonej przez niego kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów Tym samym organ administracji odmawiając skarżącej uwzględnienia roszczenia dotyczącego zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, powołując się przy tym na niekonstytucyjny przepis określający wysokość tej opłaty, działał więc z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązany był skargę uwzględnić.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji ustali wysokość wymaganej opłaty za kartę pojazdu, mając na uwadze treść cytowanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Z tych przyczyn i na podstawie art. 146 § 1 i 2 P.p.s.a., a także art. 152, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło