II SA/Op 291/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 26 listopada 2009 r., nr [...], Burmistrz Miasta Brzeg zobowiązał K. W. do zwrotu należności w wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w kwocie 4.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższa decyzja, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia od niej odwołania, została doręczona do rąk matki K. W. – J. W. w dniu 2 grudnia 2009 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma. Odwołanie od powyższej decyzji datowane na dzień 18 grudnia 2009 r., w tym samym dniu zostało złożone osobiście przez K. W. w Urzędzie Miasta Brzeg, co wynika z daty prezentaty wpływu zamieszczonej na odwołaniu. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podał, że na podstawie wyjaśnień złożonych przez doręczyciela Urzędu Miasta Brzeg w sprawie okoliczności doręczenia K. W. decyzji organu pierwszej instancji, ustalił, że w dniu 2 grudnia 2009 r. decyzja ta adresowana do odwołującego została doręczona jego matce – J. W., która własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki, zobowiązując się do jej oddania synowi, który jest domownikiem i zamieszkuje wraz z matką pod adresem wskazanym w decyzji. Następnie, Kolegium - powołując się na treść art. 129 § 1 i 2, art. 57 § 1, art. 134 oraz 43 K.p.a. - stwierdziło, że ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, doręczonej K. W. w dniu 2 grudnia 2009 r. był dzień 16 grudnia 2009 r. Skoro zatem odwołanie złożone zostało osobiście przez K. W. w Biurze Podawczym Urzędu Miasta Brzeg w dniu 18 grudnia 2009 r., w ocenie organu uznać należało, że zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie organ odnotował, że odwołujący nie wskazał przyczyny zwłoki we wniesieniu odwołania ani też nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. W skardze na powyższe postanowienie K. W. wniósł o jego "odwołanie" podając, że jest osobą bezrobotną, nie osiąga żadnych dochodów w związku z brakiem zatrudnienia, nie ma też innych dochodów oraz nie posiada "cennej ruchomości i nieruchomości". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo organ wywiódł, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem organ nie rozpatrywał sprawy merytorycznie, a jedynie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddane zostało postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które jako ostateczne, kończące postępowanie, podlega bezpośrednio zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Kompetencja sądu administracyjnego do kontroli tego rodzaju aktów wynika z przepisu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym m. in. kończące postępowanie. Zgodnie zaś z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do tej regulacji, Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona, według powyższych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, iż odpowiada ono wymogom prawa. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle tego przepisu odnotować należy, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w zakresie zachowania terminu, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny, w tym ustalić jednoznaczny termin doręczenia decyzji. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla powyższych ustaleń, zobowiązany jest przeprowadzić, stosownie do art. 7 i 77 K.p.a., postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości decyzji, określonej w art. 16 § 1 K.p.a. (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, str. 480). Dlatego też każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia tego uchybienia przez wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. i nie jest to zależne od swobodnego uznania organu. Przechodząc do szczegółowej oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należało stwierdzić, iż organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie ustalenia daty doręczenia K. W. decyzji organu pierwszej instancji z dnia 26 listopada 2009 r. Kolegium przeprowadziło rzetelne postępowanie wyjaśniające, pozwalające na ustalenie, że przedmiotowa decyzja została doręczona przez doręczyciela Urzędu Miasta Brzeg w dniu 2 grudnia 2009 r. do rąk matki skarżącego – J. W., która własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór decyzji pierwszoinstancyjnej, zobowiązując się do oddania jej synowi. Organ wyjaśnił również, że skarżący zamieszkuje wspólnie z matką pod adresem wskazanym w decyzji. Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w aktach sprawy, w szczególności w oświadczeniu doręczyciela Urzędu Miasta Brzeg z dnia 30 grudnia 2009 r. oraz jego dodatkowym wyjaśnieniu z dnia 11 lutego 2010 r., złożonym na żądanie organu odwoławczego. Słusznie zatem Kolegium uznało, że doręczenie decyzji było skuteczne w świetle art. 43 K.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W ocenie Sądu, za prawidłowe należało również uznać przedstawione przez Kolegium wyliczenie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak już wykazano wyżej, za datę doręczenia decyzji skarżącemu należało przyjąć 2 grudnia 2009 r. Fakt doręczenia orzeczenia stronie uruchomił bieg terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a., przy czym termin ten rozpoczął bieg w dniu następnym po doręczeniu rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do treści art. 57 § 1 K.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Z tych względów czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia następującego po dniu doręczenia orzeczenia skarżącemu, rozpoczął bieg w dniu 3 grudnia 2009 r. i upłynął z końcem dnia 16 grudnia 2009 r. (środa). Z materiału dokumentacyjnego sprawy, w tym oświadczenia pracownika Biura Podawczego organu pierwszej instancji oraz daty prezentaty zamieszczonej na odwołaniu wynika jednoznacznie, że odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącego do Urzędu Miasta Brzeg w dniu 18 grudnia 2009 r. Konsekwencją ustalenia powyższej daty jest zatem stwierdzenie, że wniesienie odwołania zostało dokonane z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. Jednocześnie odnotować wypada, że skarżący, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, nie podał przyczyny zwłoki we wniesieniu odwołania ani też nie zwracał się z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Natomiast stosownie do treści art. 58 § 1 K.p.a., przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wyraźną prośbę zainteresowanego, dlatego organ nie może w tym zakresie działać z urzędu. W tych okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu, uchybienie terminu stwierdzone przez organ odwoławczy jest bezsporne. Podkreślić również wypada, że orzeczenie organu pierwszej instancji zawierało pouczenie o przysługującym środku odwoławczym oraz sposobie i terminie jego wniesienia. Pouczenie w tym zakresie było sformułowane w sposób jasny i czytelny. W szczególności w pouczeniu określony został czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, jak również wskazany został tryb wnoszenia odwołania za pośrednictwem organu pierwszej instancji, który to tryb skarżący wyczerpał, prawidłowo składając odwołanie w Urzędzie Miasta Brzeg, chociaż spóźnione. Końcowo już odnotować należy, że przedmiotem kontroli Sądu było jedynie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a tym samym Sąd nie mógł merytorycznie odnieść się do argumentacji podniesionej w skardze, która w istocie zmierzała do podważenia zasadności decyzji Burmistrza Miasta Brzeg z dnia 26 listopada 2009 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.