II SA/Op 296/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2012r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie, wniosek oddalić. J. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2012r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o udzieleniu K. i W. Ś. pozwolenia na użytkowanie obiektu gospodarczego – wiaty, zlokalizowanej w [...], na działce nr A. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2012r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pismem z dnia 21 czerwca 2012r. został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, a to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. J. G. zastosował się do wezwania, bowiem w dniu 2 lipca 2012r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca podał, że samotnie tworzy gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.840 zł miesięcznie; skarżący posiada dom o powierzchni 120 m², a także nieruchomość rolną o powierzchni 1 hektara i 96 arów. Ponadto, określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę ok. 597 zł, na którą składają się: opłata za energię – 112, 97 zł; wodę – 24,60 zł; abonament RTV – 18,50 zł; abonament telewizyjny "N" – 40 zł; dojazd do pracy samochodem i koszty utrzymania tego pojazdu – ok. 400 zł; Na skutek zarządzenia referendarza sądowego, do akt sprawy dołączono kserokopie dokumentów przedłożonych przez skarżącego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 263/12, tj.: pisma skarżącego z dnia 19 czerwca 2012r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaświadczenia o dochodach i zeznań podatkowych. W przywołanym piśmie skarżący oświadczył, że posiada samochód osobowy marki [...] z 1997r.; z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej nie uzyskuje dochodu, a jedynie z tytułu dzierżawienia nieruchomości na podstawie ustnej umowy, uzyskuje 1.000 zł na rok w formie płodów rolnych, przeznaczanych na własny użytek. Wyjaśnił także, że zamieszkuje razem z synem, który nie posiada swojego mieszkania. Syna prowadzi jednakże samodzielne, odrębne gospodarstwo domowe, a koszty utrzymania mieszkania skarżący ponosi samodzielnie. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., 270) –zważono, co następuje: Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie zatem do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. winien był wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, należy natomiast rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005r.; sygn. akt: II FZ 137/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, istotne znaczenie ma uwzględnienie okoliczności jakie koszty wnioskodawca musi ponieść w związku z toczącym się postępowaniem, a także czy wnioskodawca "wykazał", że jego sytuacja materialna, daje mu możliwość poniesienia dodatkowych obciążeń w postaci tych kosztów. Analizując natomiast sytuację materialną wnioskodawcy należy mieć na uwadze zarówno rodzaj i wysokość uzyskiwanych dochodów, jak również jego stan majątku, po uwzględnieniu niezbędnych wydatków na konieczne, niezbędne utrzymanie siebie. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, referendarz stwierdził, że J. G. zobowiązany jest w toczącym się postępowaniu ponieść koszty z tytułu: wymaganego na obecnym etapie wpisu od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), następnie - w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej i dalszego procedowania – opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 zł. (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Razem opłaty sądowe kształtują się więc na poziomie 850,00 zł. W tym miejscu wskazać należy także na okoliczność, iż skarżący wniósł do tut. Sądu dwie skargi (oprócz niniejszej, także w sprawie o sygn. akt II SA/Op 263/12), co powoduje obowiązek uiszczenia innych opłat, w drugim toczącym się postępowaniu, które według przywołanych wyżej przepisów kształtują się także na poziomie 850 zł. Wprawdzie w powyższej sprawie wydane zostało w dniu 3 lipca 2012r. postanowienie o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych, w części wpisu sądowego w wysokości 400 zł i ustanowieniu adwokata z urzędu, ale postanowienie to nie posiada jednakże jeszcze cech prawomocności. W ocenie referendarza, nie można jednakże tracić z pola widzenia przywołanej okoliczności, jako mającej wpływ na ustalenie obciążeń finansowych skarżącego, co z kolei rzutuje na ocenę płynności finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy w niniejszej sprawie. Kolejnymi elementami wpływającymi na ocenę wniosku skarżącego, jest uzyskiwany dochód i stan majątkowy skarżącego, a także koszty niezbędnego miesięcznego utrzymania. Referendarz uwzględnił w tym względzie dane wynikające z formularza wniosku złożonego w niniejszej sprawie, a także informacje znane mu z urzędu, wynikające z akt przywołanej powyżej sprawy toczącej się przed tut. Sądem (o sygn. akt II SA/Op 263/12), w której skarżący również złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz uznał bowiem, że dane odnoszące się do sytuacji majątkowej skarżącego zachowały aktualność, wobec nieodległego terminu wydania rozstrzygnięcia w tamtejszej sprawie, tj. 3 lipca 2012r. Mając powyższe na uwadze, referendarz ustalił, że skarżący uzyskuje dochód jedynie z tytułu wynagrodzenia w wysokości 1.353,84 zł netto. Referendarz dał zatem wiarę, że wnioskodawca nie uzyskuje dodatkowego dochodu z tytułu posiadanych gruntów rolnych, a jedyną formą świadczenia za dzierżawę w/w nieruchomości, są płody rolne wykorzystywane przez skarżącego na własne cele. Z kolei, niezbędne wydatki miesięczne wykazane przez wnioskodawcę, kształtują się na poziomie ok. 570 zł. Po odjęciu zatem od dochodu wykazanych wydatków, do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota ok. 784 zł, która w ocenie referendarza daje podstawę do poniesienia innych niezbędnych wydatków, tj. związanych z zakupem wyżywienia, środków czystości, czy ubrania. Kwota ta, umożliwia ponadto poniesienie, przynajmniej w określonym zakresie, kosztów sądowych. W tej sytuacji, referendarz uznał o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wydając rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych w takim, a nie innym zakresie, referendarz kierował się faktem, że skarżący uzyskuje stały, comiesięczny dochód, z tytułu zatrudnienia na czas nieokreślony. Dochód ten, gwarantuje mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb, a także pozostawia rezerwę dla innych, dodatkowych wydatków. Z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej wnioskodawca otrzymuje produkty rolne, które w jakimś zakresie zaspakajają także jego potrzeby żywieniowe. Ponadto, przyznaną pomoc referendarz uznał za adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i dającą mu możliwość dalszego procedowania, bowiem zwolnił skarżącego o wpisu od skargi, czyli opłaty wymaganej już na wstępie postępowania sądowego. Nieuiszczenie tejże opłaty spowodowałoby bowiem odrzucenie skargi już w fazie początkowej postępowania. Zwolnienie skarżącego od opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi natomiast powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie opłat sądowych wymaganych w dalszej części postępowania. Nie można także tracić z pola widzenia okoliczności, że skarżącemu przyznano już pomoc w innym postępowaniu, toczącym się przed tut. Sądem. Biorąc zatem pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji skarżącego i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. Wskazać w tym miejscu także warto, iż niniejsze orzeczenie nie pozbawia skarżącego możliwości ubiegania się w dalszej części postępowania sądowego o przyznanie pomocy, w przypadku zmiany okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, referendarz sądowy działając na zasadzie 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.