II SA/Op 30/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. D. na wpis Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 13 lutego 2017 r. w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w przedmiocie wpisania punktów karnych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. D. jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 13 lutego 2017 r., polegająca na wpisaniu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego 5 punktów karnych na rzecz skarżącego. W skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488) na skutek jego niewłaściwego zastosowania i przypisania w ewidencji skarżącemu 5 punktów karnych za naruszenie przepisów prawa, pomimo, że naruszenie to nie zostało stwierdzone ani prawomocnym wyrokiem lub postanowieniem sądu umarzającym postępowanie, ani prawomocnym mandatem karnym. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że przed organami administracji publicznej toczą się w stosunku do skarżącego postępowania w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami oraz w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Zainicjowane zostały one przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w związku z dokonanymi wpisami w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, prowadzonej przez ten organ. Skarżący kwestionuje wpis dotyczący zdarzenia drogowego z dnia 13 lutego 2017 r., twierdząc, że żadnego wykroczenia w tym dniu nie popełnił, nie został za to skazany wyrokiem sądu ani mandatem karnym. W tym dniu nie prowadził też żadnego samochodu ciężarowego, gdyż nie posiadał wówczas jeszcze stosownych uprawnień. W końcowej części skargi przedstawiono okoliczności wskazujące na dopuszczalność skargi i dotrzymanie terminu do jej wniesienia. Organ wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu podniósł, że w aktach sprawy znajduje się mandat karny kredytowy wystawiony na osobę skarżącego, z którego wynika, że w dniu 13 lutego 2017 r. naruszył on zakaz korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania mikrofonu lub słuchawki w ręku. Organ dokonał weryfikacji mandatu na podstawie numeru PESEL oraz poprzez porównanie podpisu skarżącego z podpisami złożonymi na innych mandatach oraz pełnomocnictwie i nie znalazł podstaw do kwestionowania jego autentyczności. Z chwilą przyjęcia mandatu stał się on prawomocny i nie może być kwestionowany w postępowaniu administracyjnym. Co do zarzutu, że w tym dniu skarżący nie prowadził pojazdu ciężarowego organ wyjaśnił, że samochód marki [...] jest zarejestrowany w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako samochód ciężarowy, do prowadzenia którego uprawnienia kat. B, posiadane przez skarżącego, były wystarczające. Skarżący nie ustosunkował się w 14 – dniowym terminie do wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec tego, że organ w odpowiedzi na skargę z dnia 20 stycznia 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a poinformowany o tym fakcie pełnomocnik skarżącego, pomimo upływu zakreślonego terminu nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy, sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Na wstępie należało zająć się kwestią dopuszczalności skargi. Jej przedmiotem jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu polegająca na dokonaniu wpisu punktów karnych za popełnienie wykroczenia drogowego. Do dokonywania wpisów punktów karnych właściwe są organy Policji, stosownie do art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (obecnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 110), zwanej dalej: "u.p.r.d.", w brzmieniu obowiązującym w dniu wpisu. Szczegółowe zasady wpisu punktów określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488, zwane dalej: "rozporządzenie"), według którego kompetencja do przypisania określonej liczby punktów karnych i ich rejestracji w odpowiedniej ewidencji należy wyłącznie do organów Policji, a odrębnych ustaleń w tym zakresie nie może dokonywać organ administracji we własnym postępowaniu dotyczącym uprawnień kierowców. Strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, lub też skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W aktualnym brzmieniu art. 53 § 2 P.p.s.a. "Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę." Skarżący był uprawniony do wniesienia skargi na czynność wpisu punktów karnych do ewidencji, bez uprzedniego wzywania organu o usunięcie naruszenia prawa, gdyż przepisy u.p.r.d. i rozporządzenia nie przewidują środków zaskarżenia co do tej czynności. Skarżący uprawdopodobnił też dotrzymanie terminu 30-dniowego do wniesienia skargi. Niezależnie od tego, skoro ani czynność wpisu ani czynność przesłania zawiadomienia o skierowaniu wniosku o sprawdzenie kwalifikacji kierującego nie wiąże się z odpowiednim pouczeniem o środkach odwoławczych ze strony organu, skarga mogła być rozpoznana również w przypadku niedochowania tego terminu na podstawie art. 53 § 2 in. fine. Tym samym skargę należało uznać za dopuszczalną i podlegającą merytorycznemu rozpoznaniu. Z przepisu art. 130 ust. 1 u.p.r.d., w brzmieniu z daty zdarzenia, wynika, że podmiotem, któremu ustawodawca powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest Policja. Podmiot ten ma dokonać oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie winien stwierdzonemu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów w skali od 0 do 10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Czynności wymienionych w tym przepisie podmiot prowadzący ewidencję dokonuje samodzielnie. Użyte bowiem w zdaniu drugim art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zwroty "przypisuje się" i "wpisuje się" odnoszą się, wprost do zdania pierwszego i dotyczą podmiotu prowadzącego ewidencję. Fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego przez danego kierowcę organ prowadzący ewidencję stwierdza w oparciu o wyroki sądu, mandaty karne albo orzeczenia dyscyplinarne (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). W myśl art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (obecnie: Dz. U. z 2019 r., poz. 1120 ze zm.) mandat karny kredytowy staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Przyjęcie mandatu oznacza przyznanie się sprawcy do winy i prawomocne zakończenie postępowania. Prawomocny mandat podlega uchyleniu przez sąd powszechny na zasadach i w okolicznościach określonych w art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W niniejszej sprawie skarżący nie przyznaje, że pokwitował odbiór mandatu, a więc że stał się on prawomocny już w dniu popełnienia wykroczenia. Z akt sprawy wynika jednak, że w dniu 13 lutego 2017 r. mandat taki został w stosunku do niego wydany, zawiera on opis zdarzenia (wykroczenia drogowego wraz z prawną kwalifikacją), rodzaj nałożonego mandatu (mandat kredytowy), jego wysokość, imię i nazwisko skarżącego, jego PESEL, adres, numer prawa jazdy, liczbę przypisanych punktów oraz podpisy funkcjonariusza nakładającego mandat oraz osoby ukaranej (skarżącego). Na tle przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż prawomocny mandat karny w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikację prawną. Mandat karny nie posiada takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów. Organ prowadzący ewidencję na podstawie treści mandatu ustala jedynie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, dalszych czynności dokonuje już samodzielnie w oparciu o przepis art. 130 ust. 1 u.p.r.d. Chodzi tu zatem o ustanowienie związku pomiędzy popełnionym naruszeniem przepisów ruchu drogowego a przewidzianą dla niego, w przepisach rozporządzenia liczbą punktów karnych. W świetle powyższego, wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. I tak w przypadku wykroczenia z art. 97 Kodeksu wykroczeń (Naruszenie zakazu korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku) załącznik nr 1 do rozporządzenia (Wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczba punktów odpowiadająca tym naruszeniom) w poz. Kod H nr 13 przewidywał wpis 5 punktów karnych. Skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na przyjęcie, że w tym wypadku doszło do sfałszowania dokumentu, w tym jego podpisu potwierdzającego przyjęcie mandatu, nie wykazał, że w tej sprawie wystąpił do odpowiednich organów ścigania ani, że w tego rodzaju sprawie toczy się postępowanie karne. Tym samym należało uznać jego twierdzenia za gołosłowne i nie stanowiące podstawy do podważenia wiarygodności dokumentu jakim jest prawomocny mandat kredytowy. Żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie przewiduje postępowania w sprawie usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego prawomocnego mandatu w zakresie punktów karnych przypisanych do określonego w mandacie wykroczenia i ustalonej w mandacie jego kwalifikacji prawnej, w przypadkach innych niż określone w § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 rozporządzenia (nie dotyczą one sytuacji skarżącego, o której mowa w skardze). Zdaniem Sądu, Komendant Wojewódzki Policji nie posiada kompetencji do zmiany ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego polegającej na usunięciu punktów karnych przypisanych konkretnemu naruszeniu przepisów, nawet gdy dokonana w prawomocnym mandacie karnym kwalifikacja prawna czynu, opis zdarzenia czy ustalenia co do osoby sprawcy wykroczenia są w ocenie strony nieprawidłowe, gdyż wiązałoby się to z koniecznością wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia procesowego przez organ do tego nieuprawniony. Mając na uwadze powyższe Sąd, nie stwierdzając, by zaskarżona czynność materialno-techniczna Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, dotycząca wpisania do ewidencji 5 punktów przypisanych skarżącemu w związku ze zdarzeniem z dnia 13 lutego 2017 r. naruszała prawo, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.