II SA/Op 300/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II SA/Op 300/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie warunków zabudowy terenu postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. S. W. wniósł Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 lutego 2016 r., nr [...], dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy terenu dla nieruchomości nr a w [...]. W skardze wniósł również o zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia, wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia sprzeciwu, został przesłany na adres wskazany w skardze i pod tym adresem doręczony w dniu 10 października 2016 r. A. W. - córce skarżącego, co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru (k. 61 akt sądowych). W dniu 19 października 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) skarżący wniósł do Sądu pismo, opatrzone datą 17 października 2016 r., zatytułowane "Pismo zażaleniowe (..) wraz z warunkowym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia". W piśmie tym skarżący zakwestionował prawidłowość odmowy przyznania prawa pomocy pomimo tego, że przedstawił odpowiednie dokumenty. Na podstawie zarządzenia z dnia 27 października 2016 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia sprzeciwu, czy wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu oraz do wykazania okoliczności wynikających z art. 86 § 1 P.p.s.a., mających uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu i daty ustania przyczyny uchybienia - pod rygorem oddalenia wniosku. Powyższe wezwanie, przesłane na adres skarżącego, zostało doręczone w dniu 4 listopada 2016 r., do rąk dorosłego domownika – A. W., za pisemnym pokwitowaniem na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru (k. 71 a. sąd.). W odpowiedzi, skarżący w piśmie datowanym na dzień 10 listopada 2016 r. - przesłanym pocztą, przesyłką nadaną w dniu 12 listopada 2016 r., co wynika z daty stempla pocztowego na kopercie - wyjaśnił, że jego wniosek dotyczy przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r. Poza tym powtórzył zarzuty podniesione wcześniej w piśmie z dnia 17 października 2016 r., dotyczące bezzasadności odmowy przyznania prawa pomocy, dowodząc, że jest osobą ubogą, tak jak i jego rodzina. W piśmie tym skarżący nie odniósł się w żaden sposób do kwestii uchybienia terminu do złożenia sprzeciwu i nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny uchybienia, jak też daty jej ustania ani okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Do tego rodzaju aktów należą postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, określone w art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia sprzeciwu, gdyż zaskarżone postanowienie zostało doręczone w dniu 10 października 2016 r. córce skarżącego – A. W., będącej dorosłym domownikiem. Doręczenie należało zatem uznać za skuteczne w świetle art. 72 § 1 P.p.s.a., według którego jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Wskazany w art. 259 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r. rozpoczął zatem bieg w dniu 11 października 2016 r. i upływał z dniem 17 października 2016 r. Wniesienie przez skarżącego sprzeciwu od powyższego postanowienia, poprzez nadanie pisma z dnia 17 października 2016 r. w placówce pocztowej, nastąpiło natomiast w dniu 19 października 2016 r., czyli dwa dni po upływie terminu. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), zaś spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek sąd odrzuca (art. 88 P.p.s.a.). W świetle art. 87 § 2 P.p.s.a. na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. To strona powinna zatem uwiarygodnić, że zachowała należytą staranność przy podejmowaniu czynności, a więc że tylko z przyczyn od niej niezależnych, nie zachowała terminu. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem Uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA: z 1 października 2013 r., I FZ 322/13 oraz z 7 stycznia 2009 r., I OZ 938/08, dostępne - jak wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenia terminu może domagać się strona , która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy z uwagi na wystąpienie okoliczności, od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (por. H. Knysiak-Sudyka [w] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 645 oraz powołane tam orzecznictwo). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r., II GZ 896/14). Wraz z zaskarżonym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r., skarżącemu przesłane zostało pouczenie o terminie i trybie wniesienia sprzeciwu. Redakcja pisma z dnia 17 października 2016 r. wskazuje, że skarżący miał świadomość, iż uchybił terminowi, o czym świadczy fakt zamieszczenia wniosku o jego przywrócenie. Z uwagi na brak wskazania jakichkolwiek przyczyn uchybienia terminu oraz daty ich ustania, skarżący został wezwany przez Sąd do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Treść wezwania była czytelna i jednoznaczna, a przy tym skarżący został prawidłowo pouczony o terminie wykonania i o skutkach niezastosowania się do wezwania. W przekonaniu Sądu, skarżący nie wykazał żadnych okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak jego winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności wniesienia sprzeciwu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący ograniczył się jedynie do wskazania argumentów mających przemawiać za niesłuszną, w jego ocenie, odmową przyznania mu prawa pomocy. Nie złożył natomiast żadnych wyjaśnień odnośnie okoliczności uchybienia terminowi i nie wykazał, że z przyczyn od niego niezależnych nie był w stanie złożyć sprzeciwu w czasie biegu terminu, tj. od dnia 11 października do dnia 17 października 2016 r. Brak jest zatem przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, stąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.