II SA/Op 306/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia 28 lutego 2013 r., Nr XXIV/141/13, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 306/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę M. L. na uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia 28 lutego 2013 r., Nr XXIV/141/13, w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2013 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się z chwilą otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 6 sierpnia 2013 r. Podniósł, że uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia 9 maja 2013 r., stanowiąca odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie zawierała pouczenia o terminie, sposobie i możliwości jej zaskarżenia. Ponadto, przesyłka zawierająca tę uchwałę została doręczona jego matce, niebędącej domownikiem ani sąsiadem. Gmina Pawłowiczki wniosła o odrzucenie wniosku, wywodząc, że powinien on zostać złożony wraz z pierwotnie wniesioną skargą. Alternatywnie wniosła o oddalenie wniosku z powodu nieuprawdopodobnienia przez M. L. okoliczności uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu. Gmina wywiodła poza tym, że z przepisów nie wynika obowiązek pouczania strony o możliwości i terminach składania skargi na uchwały, natomiast twierdzenie skarżącego odnośnie braku znajomości ustawowych terminów do złożenia skargi jest nieuzasadnione, gdyż w treści skargi wskazał on m.in. przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Podniosła też Gmina, że matka skarżącego –B. L. jest domownikiem i sąsiadem M. L., stąd doręczenie jej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło w dacie odebrania przez nią przesyłki kierowanej do syna. Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. tut. Sąd uwzględnił wniosek M. L. i przywrócił termin do wniesienia skargi. Sąd przyjął, że z uwagi na udokumentowany fakt zameldowania skarżącego i jego matki pod różnymi adresami, nie doszło do doręczenia uchwały z dnia 9 maja 2013 r. w trybie art. 43 K.p.a. Na skutek zażalenia wniesionego przez Gminę Pawłowiczki, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1017/13, uchylił powyższe postanowienie. Argumentując swoje stanowisko Sąd wskazał, że ustalenia wymaga sposób wzajemnego posadowienia względem siebie budynków zajmowanych przez skarżącego i jego matkę. Zaakcentował, że przepis art. 43 K.p.a. stanowi o doręczeniu pisma sąsiadowi, a nie bezpośredniemu sąsiadowi. Stwierdził również, że brak jest podstaw do kwestionowania statusu matki skarżącego jako osoby uprawnionej do odbioru korespondencji w rozumieniu art. 43 K.p.a., jeśli składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podjęła się oddania pisma skarżącemu. Ponadto Sąd podał, że w razie stwierdzenia, iż w sprawie miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia skargi, uwzględniona powinna zostać wskazywana równolegle przez skarżącego we wniosku przyczyna uchybienia terminu w postaci braku pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego zarówno w zaskarżonej uchwale, jak i w uchwale z dnia 9 maja 2013 r. o odmowie uwzględniania wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd zauważył przy tym, że w przypadku uchwał organów gminy nie ma wprawdzie zastosowania art. 112 K.p.a., jednak to nie oznacza, że brak pouczenia strony przez organ, w związku z wydaną uchwałą, o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, uniemożliwia stronie uchylenie się od negatywnych skutków takiego pouczenia, gdyż również w tym przypadku będzie można stwierdzić (niezależnie od regulacji art. 112 K.p.a.), że strona uchybiła terminowi bez swojej winy. Obowiązek udzielenia pouczenia wynika bowiem z ogólnej zasady praworządnego działania organów administracji publicznej oraz pogłębienia zaufania do organów administracji publicznej. Brak pouczenia, pouczenie niepełne, błędne lub niejasne powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu. Na wezwanie Sądu, Gmina Pawłowiczki za pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. przedłożyła dokumenty wykazujące, że B. L. jest sąsiadem M. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 zd. 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Dokonując prawidłowej wykładni Sąd może narzucić określony sposób postępowania, który wyeliminuje powstałe w toku rozpoznania sprawy uchybienia i wątpliwości. Ponadto, w razie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie ma zastosowania przepis art. 185 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z 15 września 2010 r., I GPS 1/10, ONSAiWSA 2011, nr 1, poz. 1). Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast na zasadzie art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w świetle § 3 tego przepisu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznać trzeba, że wniosek ten został złożony w przewidzianym prawem terminie, a zatem możliwa jest jego merytoryczna ocena. W ocenie Sądu, należy przyjąć, że skarżący powziął wiedzę o uchybieniu terminu z postanowienia o odrzuceniu skargi wydanego w dniu 29 lipca 2013 r. Skoro więc przyczyna uchybienia terminu ustała z momentem zapoznania się przez skarżącego z treścią ww. postanowienia, co miało miejsce w dniu 6 sierpnia 2013 r., to rozpoczęty w ten sposób bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 13 sierpnia 2013 r. Skierowany do Sądu w dniu 12 sierpnia 2013 r. wniosek o przywrócenie terminu, wraz dwoma odpisami skargi, czynił zatem zadość ustawowym przesłankom. Uwzględniając uwagi zawarte w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2013 r., Sąd zgromadził dowody pozwalające ocenić położenie w terenie budynków zamieszkiwanych przez skarżącego oraz jego matkę – B. L., która w dniu 13 maja 2013 r. potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki pocztowej zawierającej uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia 9 maja 2013 r., odmawiającej uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Przedłożone przez organ na wezwanie Sądu nowe dowody, w szczególności w postaci wyrysu z mapy ewidencyjnej, określającego położenie budynków na działkach nr A i nr B, fotomapy obejmującej działki nr A i nr B w [...] oraz aktualnego wypisu z kartotek budynków, pozwalają na usunięcie wszelkich wątpliwości w kwestii wzajemnego usytuowania budynków oznaczonych adresami ul. [...] i ul. [...] w [...]. Na tej podstawie można jednoznacznie stwierdzić, że budynek skarżącego znajduje się w niewielkiej odległości od budynku, w którym zameldowana jest B. L., a nawet częściowo na tej samej działce ewidencyjnej nr A, pomimo że adresy tych budynków są przyporządkowane do ulic o różnych nazwach. Bliskość tę z całą pewnością można rozpatrywać w kategoriach sąsiedztwa, co oznacza, że dla celów doręczenia korespondencji kierowanej do skarżącego, B. L. - z uwagi na zamieszkiwanie w pobliżu - jest sąsiadem adresata w rozumieniu art. 43 K.p.a. Stwierdzenie powyższe ma istotny wpływ na ocenę skuteczności doręczenia zastępczego, dokonanego w trybie tego przepisu. Fakt doręczenia B. L. przesyłki zawierającej uchwałę z dnia 9 maja 2013 r. nie jest kwestionowany w sprawie, a nadto został przez nią poświadczony własnoręcznym podpisem na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W tak ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, że wobec skutecznego doręczenia matce skarżącego w dniu 13 maja 2013 r. odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. skarga powinna zostać wniesiona w trzydziestodniowym terminie, liczonym od dnia doręczenia tej odpowiedzi, który rozpoczynał bieg w dniu 14 maja 2013 r. i upływał z dniem 12 czerwca 2013 r. (środa). Skarżący, składając skargę osobiście w dniu 13 czerwca 2013 r. w siedzibie tut. Sądu, dokonał tego niezgodnie z treścią art. 54 § 1 P.p.s.a., tj. nie za pośrednictwem właściwego organu - Gminy Pawłowiczki, a przy tym z jednodniowym uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2013 r., na gruncie poczynionych wyżej ustaleń co do tego, że nastąpiło skuteczne doręczenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 43 K.p.a. oraz co do tego, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, Sąd uznał, iż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym jest, że uchwała z dnia 9 maja 2013 r., stanowiącą odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie zawierała pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2013 r., wiążącego w niniejszej sprawie, takim działaniem organ dopuścił się naruszenia zasady praworządnego działania organów administracji publicznej oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, co powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie jest zawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu. W tym kontekście, jak również w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego powołanego w ww. postanowieniu, nie jest też prawidłowe stanowisko organu co do braku obowiązku organu gminy pouczania strony o możliwości, trybie i terminie składania skargi na podejmowane przez ten organ uchwały. Z powyższych względów należało uznać, że skarżący nie dochował ustawowego terminu do wniesienia skargi z przyczyn przez niego niezawinionych, dlatego też fakt ten nie może powodować dla niego niekorzystnych konsekwencji. Oceny tej nie zmienia podnoszony przez Gminę argument, że w treści skargi skarżący wskazał m.in. przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. Okoliczność ta nie może bowiem świadczyć i przesądzać o znajomości przepisu prawa, zwłaszcza, że powołany został jedynie jego numer, bez przytoczenia treści, a skarżący wnosząc skargę nie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W sprawie doszło zatem do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.