II SA/Op 322/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi M. C., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...]. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 1 czerwca 2010r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. M. C. zastosował się do wezwania i w złożonym w zakreślonym terminie formularzu wniosku, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na trudną sytuację materialną, spowodowaną złym stanem zdrowia i koniecznością ponoszenia wysokich wydatków na leczenie. W dalszej części wniosku podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a mieszka w jednym pokoju z kuchnią w budynku, stanowiącym własność jego syna. Uzyskuje ponadto miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.534 zł i ponosi dodatkowe wydatki miesięczne z tytułu wyżywienia, energii elektrycznej, opału, wody, itp. Skarżący nie określił jednakże wysokości wskazanych wydatków. Pismem z dnia 17 czerwca 2010r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 27 czerwca 2010r., do rąk dorosłego domownika – synowej, o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W terminie do złożenia żądanych dokumentów, M. C. w piśmie z dnia 25 czerwca 2010r. oświadczył, że wycofuje wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł, co potwierdza załączony do akt sprawy dowód wpłaty. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej M. C., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Wobec tego skarżący został zobowiązany do przedłożenia specyfikacji miesięcznych wydatków jakie ponosi na utrzymanie siebie, a także kosztów utrzymania mieszkania i udokumentowanie ich przez przedłożenie stosownych rachunków, faktur, itp. W przypadku natomiast, gdy w kosztach utrzymania mieszkania partycypują osoby trzecie – do wskazania wysokość udziału tych osób w kosztach. Ponadto zobowiązano wnioskodawcę do doręczenia aktualnych wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. kwiecień i maj 2010r., a także przedłożenia dokumentu potwierdzającego uzyskiwany dochód. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na określenie uzyskiwanych przez niego dochodów i posiadanych oszczędności, a także ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie siebie i mieszkania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest bowiem zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Skoro skarżący nie zastosował się do wezwania, to nie wykazał, że prawo pomocy mu przysługuje. W tych okolicznościach bowiem uiszczenie wpisu od skargi i cofnięcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dowodzi realnych możliwości poniesienia tych kosztów, wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego. W konsekwencji dowodzi o braku spełniania przez skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., czyli we wnioskowanym, częściowym zakresie Stąd referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.