II SA/Op 323/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 28 czerwca 2004 r., Nr XVII/158/2004 w przedmiocie zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej postanawia: umorzyć postępowanie. Przedmiotem skargi wniesionej przez Wojewodę Opolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w trybie art. 93 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) jest na uchwała Rady Miejskiej w Otmuchowie nr XVII/158/2004 z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. Z postanowień zaskarżonej uchwały, powołującej jako podstawę prawną przepis art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593, zm. Dz. U. Nr 99 poz. 1001) wynika, że Rada Miejska w Otmuchowie określa zasady zwrotu wydatków poniesionych za przyznane świadczenia z pomocy społecznej na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki celowe i zasiłki okresowe (§1). W § 2 uchwały określono, że w przypadku gdy dochód na osobę samotną lub na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. l ustawy o pomocy społecznej, wydatki podlegają zwrotowi w całości lub części, w wysokości i terminie określonym w decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej (ust. 1), a wydanie decyzji poprzedza się przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego (ust. 2). Ponadto postanowiono, że zwrot poniesionych wydatków winien być dokonany jednorazowo lub w równych ratach miesięcznych, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy, jednak może być przedłużony przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na uzasadniony wniosek pracownika socjalnego lub osoby zobowiązanej (§3). W § 4 upoważniono Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do odstąpienia od żądania zwrotu poniesionych wydatków na świadczenie, o którym mowa w § l, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a zwłaszcza w przypadkach określonych w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi Otmuchowa (§ 5). W skardze na powyższą uchwałę Wojewoda Opolski wniósł o stwierdzenie nieważności przepisów § 1, § 2 ust. 1 oraz § 4 tej uchwały, zarzucając naruszenie przez Radę w sposób istotny przepisów § 136 oraz § 137 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Nr 100, poz. 908), zawierających zakaz powtarzania w uchwałach przepisów ustawowych oraz odmiennego niż w ustawie regulowania niektórych kwestii. Organ nadzoru wskazał, iż treść § l oraz § 2 ust. l zaskarżonej uchwały stanowi powtórzenie zapisu zawartego w art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), przy czym zarzucił, że wykładnia przepisów zaskarżonej uchwały prowadzić może do konkluzji, że zwrot dotyczy wszystkich zasiłków określonych w tym przepisie wymienionych zasiłków, podczas gdy niektóre rodzaje zasiłków z mocy ustawy nie podlegają zwrotowi. Ponadto podniósł, że w § 4 uchwały powtórzona została treść art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, upoważniającego właściwy organ do odstąpienia na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej od żądania zwrotu (w całości lub w części) wydatków na udzielone świadczenie w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Organ wywodził, że zgodnie z art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej właściwy organ (kierownik ośrodka pomocy społecznej) może podjąć działania we wskazanym zakresie wyłącznie na wniosek pracownika opieki społecznej lub zainteresowanej osoby na podstawie obligatoryjnego upoważnienia udzielonego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, natomiast w świetle zapisu uchwały nie jest oczywiste czy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej nie może działać z urzędu. Z tego względu treść powyższego zapisu uchwały rozszerza kompetencje kierownika ośrodka pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Gmina Otmuchów wniosła o umorzenie postępowania, podając, że Rada Miejska w Otmuchowie, uznając skargę za uzasadnioną, podjęła w dniu 27 września 2004 r. uchwałę nr XIX/168/2044 w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej określiła zasady zwrotu wydatków, uchylając w § 4 tej uchwały zaskarżoną uchwałę nr XVII/158/2004 z dnia 28 czerwca 2004 r. Do akt sądowych przedłożono powyższą uchwałę, z której zapisu § 4 wynikało, że "traci moc uchwała nr XVII /158/2004 Rady Miejskiej Otmuchowie z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej". W piśmie procesowym z dnia 27 października 2004 r. Wojewoda Opolski wniósł o wydanie wyroku przez Sąd, argumentując, że wniosek o umorzenie postępowania byłby zasadny w razie gdyby skarga dotyczyła aktu organu uchwałodawczego samorządu terytorialnego niebędącego aktem prawa miejscowego lub jeśli akt prawa miejscowego, zmieniający wadliwy akt prawny na zasadzie instytucji samokontroli, zawierałby przepisy przejściowe regulujące sytuację prawną podmiotów nabywających prawa lub obowiązki pod rządem wadliwych przepisów prawa miejscowego. Wskazał, że zaskarżona uchwała, stanowiąca akt prawa miejscowego, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 27 sierpnia 2004 r., nr 57, poz. 1598 i po upływie 14 dni od dnia opublikowania przepisy tej uchwały weszły w życie, a podmioty spełniające przesłanki określone w ustawie o pomocy społecznej oraz w przedmiotowej uchwale mogły nabywać prawa i obowiązki. Wywodził, że uchwała podjęta w dniu 27 września 2004 r. nie zawiera przepisów przejściowych, dlatego jedynym możliwym trybem uchylenia opublikowanych przepisów prawa miejscowego jest wydanie wyroku przez sąd administracyjny oraz opublikowanie tego wyroku w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego. Na wezwanie Sądu, w piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2005 r., pełnomocnik Gminy Otmuchów wyjaśnił, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie nie wydawał decyzji administracyjnych dotyczących zwrotu świadczeń z pomocy społecznej w oparciu o uchwałę nr XVIII/158/2004 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 28 czerwca 2004 r., a ponadto wskazał, że uchwała Rady Miejskiej w Otmuchowie nr XIX/168/2004 z dnia 27 września 2004 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 28 października 2004 r., nr 71, poz. 1911. W piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2005 r. Wojewoda Opolski wniósł o pozytywne rozpatrzenie złożonego przez Gminę Otmuchów wniosku o umorzenie postępowania, podając, że wykazane zostało, iż wobec niewydania decyzji administracyjnej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie w oparciu o zaskarżoną uchwałę, nikt nie nabył praw i obowiązków na jej podstawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: postępowanie podlega umorzeniu. Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W przedmiotowej sprawie doszło do podjęcia przez Radę Miejską w Otmuchowie w dniu 27 września 2004 r. uchwały nr XIX/168/2004, którą uchylono w całości zaskarżoną uchwałę Rady Miejskiej w Otmuchowie nr XVII/158/2004 z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z dnia 28 października 2004 r., a zatem weszła w życie w dniu 12 listopada 2004 r. Wprawdzie uchwała ta nie zawierała w swej treści przepisów regulujących sytuację prawną osób, które nabyły prawa pod rządami przepisów uchylonej uchwały, jednak wobec faktu, że przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie nie została wydana żadna decyzja w oparciu o przepisy uchwały wyeliminowanej z obrotu prawnego, należało, w ocenie Sądu, uznać, że zaskarżona uchwała nie wywołała tym samym skutków prawnych. Zważywszy, że w skardze Wojewoda Opolski wnosił o stwierdzenie nieważności przepisów § 1, § 2 ust. 1 oraz § 4 uchwały Rady Miejskiej w Otmuchowie nr XVII/158/2004 z dnia 28 czerwca 2004 r., to uchylenie w całości tej uchwały przez uprawniony organ gminy, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktu, że nie wywołała ona żadnych skutków prawnych, prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały stało się bezprzedmiotowe. W tej sytuacji należało podzielić stanowisko stron w przedmiocie umorzenia postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.