II SA/Op 324/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. A. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi M. A., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] (znak sprawy: [...]). Wraz ze skargą złożony został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 2 czerwca 2010r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, a ten zastosował się do wezwania i w przedłożonym w zakreślonym terminie formularzu wniosku, rozszerzył swoje żądanie do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoją prośbę wskazał na niskie dochody jakie uzyskuje i brak wiedzy na temat prawa budowlanego. Wskazał, że obecnie pracuje w L., jako "młody pracownik". W dalszej części wniosku podał, że samodzielnie tworzy gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.317 zł miesięcznie oraz posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2,48 ha, w tym współwłasność działki nr A o powierzchni 0,015 ha. Do akt sprawy skarżący dołączył ponadto pełnomocnictwo, datowane na dzień 8 czerwca 2010r., w którym upoważnia swoich rodziców J. A. i D. A. do reprezentowania go w niniejszej sprawie. Wezwaniem z dnia 15 czerwca 2010r. referendarz sądowy zobowiązał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. W/w pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego – J. A. w dniu 18 czerwca 2010r., do rąk dorosłego domownika (żony), o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, J. A. nie ustosunkował się do wezwania. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej M. A. Wątpliwości pojawiły się zwłaszcza w zakresie wysokości i rodzaju uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz kwestii z kim w istocie tworzy wspólne gospodarstwo domowe, wobec oświadczenia, że z gospodarstwa rolnego nie ma żadnych dochodów oprócz tych "na potrzeby własne rodziców, gdyż tam mieszkają". Istotne dla sprawy było także ustalenie jakie wydatki skarżący ponosi na bieżące opłaty mieszkaniowe i koszty utrzymania siebie, i czy uzyskiwany dochód wystarcza na ich pokrycie. Wobec powyższego referendarz zażądał: wyjaśnienia czy wnioskodawca tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, bądź z innymi osobami, i podania wysokości uzyskiwanych przez w/w osoby dochodów oraz doręczenia wyciągów z ich rachunków bankowych za miesiące kwiecień i maj 2010r.; doręczenia aktualnych wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. kwiecień i maj 2010r.; przedłożenia dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę wynagrodzenia miesięcznego; przedłożenia specyfikacji niezbędnych wydatków miesięcznych ponoszonych na utrzymanie siebie oraz na cele opłat mieszkaniowych; wyjaśnienia kwestii wykazanego we wniosku gospodarstwa, przez podanie jakiego rodzaju jest to gospodarstwo, kto jest jego właścicielem i czy stanowi ono źródło dodatkowego dochodu, a także przedłożenia z właściwego urzędu gminy zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa. Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Wezwanie do uzupełniania wniosku zostało skierowane do J. A., czyli pełnomocnika wnioskodawcy. Tym samym wyrażono pogląd, iż pełnomocnik może w postępowaniu wyjaśniającym skutecznie składać oświadczenie dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy. Referendarz oparł swoje zdanie w tym względzie na treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010r., sygn. akt I OPS 11/09, a w szczególności na wyrażonemu w niej stanowisku, iż "[...] Stosownie do art. 39 pkt 1 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu", a "[...] wszelkie czynności związane z wystąpieniem o przyznanie prawa pomocy są czynnościami łączącymi się ze sprawą w rozumieniu art. 39 p.p.s.a., ponieważ rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie prawa pomocy może mieć zasadnicze znaczenie dla możliwości dochodzenia swych praw przez stronę w postępowaniu przed sądem" (uchwała została umieszczona na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl.). Skoro pełnomocnik nie nadesłał żądanych wyjaśnień i dokumentów, uznać należało, że zła sytuacja materialna skarżącego, warunkująca przyznanie mu prawa pomocy na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie została spełniona. Stąd referendarz działając w trybie 258 § 1 pkt 7, orzekł jak w sentencji postanowienia.